Gia đình tôi sinh ra và sống qua nhiều thế hệ ở Hà Nội. Bà Nội tôi, người sống nhiều năm ở phố Hàng Đào thường kể lại rằng: "Dân chúng sống gần đền Ngọc Sơn thường làm một lễ vật nhỏ ra đền Ngọc Sơn thắp nhang, trước để quân Văn Xương, người coi về văn chương, để cầu mong ngài phù hộ cho con cháu trước mùa thi cử của con cháu trong gia đình".
Ngoài cửa đền là cây tháp bút viết lên trời cao. Bởi vậy Vua Tự Đức đã có thơ rằng:
Văn như Siêu - Quát vô tiền Hán
Thi đáo thẩm niên Vãn thịnh Đường
Thi đáo thẩm niên Vãn thịnh Đường
Nguyễn Siêu (người làng Lủ), Cao bá Quát (làng Dâu Keo). Và bên kia đường cạnh đền bà Kiệu là ngôi nhà mái cong, bốn cột sơn đỏ, đặt giữa là một tấm bia đá trắng, trên đó được khắc bằng hai thứ chữ Pháp và Hán Nôm để tưởng nhớ ghi công nhà truyền giáo Alexandre de Rhosse, người đầu tiên sáng lập ra chữ viết Tiếng Việt mà ngày nay, 85 triệu người Việt Nam đang sử dụng.
Tôi nghĩ, các nhà quy hoạch thời đó đã tạo ra một quần thể không gian, văn hóa, lịch sử thật hoàn hảo mà những thanh niên chúng tôi thời đó vẫn ra đó thưởng ngoạn vẻ đẹp của Hồ Gươm và đền Ngọc Sơn.
Nhưng các nhà lãnh đạp văn hóa Hà Nội đã phá bỏ di tích đó và thay thế bằng bức tượng "Cảm tử quân..." cho đến ngày nay.
Tấm bia đá đó cũng đã thất lạc. May thay lúc đó có nhà văn Nguyễn Dậu là bộ đội chống Pháp về phục viên, làm thợ cắt tóc, đã sử dụng tấm bia đó làm ghế ngồi chờ đến lượt cắt tóc cho khách hàng. Tôi có theo dõi sự lưu lạc của tấm bia đó và được biết hiện nay nó nằm trong kho của nhà tưởng niệm đồng chí Trần Phú ở phố Hàng Bông Nhuộm.
2. Ý tưởng:
Hiện nay ở vườn hoa Lê Nin (Thời Pháp thuộc gọi là vườn hoa Canh Nông) có một nhà mái long bốn cột sơn đỏ, gần giống như ngôi nhà mái cong ở đền Bà Kiệu đã bị phá hủy. Ta có thể đặt tấm bia đá (sau khi đã xác minh) đặt vào vị trí trong vườn hoa Lê Nin thì cũng hợp lý.
Tôi thiển nghĩ đây là một ý tưởng nhỏ, làm cho thủ đô Hà Nội thêm đẹp hình thức và còn mang ý nghĩa lịch sử, biết ơn người đã sáng tạo chữ viết tiếng Việt để con cháu chúng ta hiểu thêm về lịch sử, tự hào là người dân thủ đô Hà Nội.
Nguyễn Trường (Cán bộ hưu trí)
