Dự án 'Ngỡ ngàng Hà Nội': Bảo tàng 'mở' giàu bản sắc giữa lòng Thủ đô

"Dự án "Ngỡ ngàng Hà Nội" nhằm đánh thức những không gian mà trước đây chúng ta thấy không mấy có giá trị, thậm chí là những nơi từng ô nhiễm môi trường và phát sinh các tệ nạn xã hội, thành những không gian sống chất lượng bằng nghệ thuật đường phố", theo KTS Đoàn Kỳ Thanh.

Trong khuôn khổ lễ khởi động Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo do Sở VH&TT Hà Nội chủ trì, tọa đàm "Nghệ thuật công cộng và bản sắc đô thị Hà Nội – Từ những điểm can thiệp đến hệ sinh thái sáng tạo" mang tới đối thoại đa chiều của các kiến trúc sư, các nghệ sĩ về sáng tạo không gian đô thị.

Tọa đàm cũng giới thiệu dự án "Ngỡ ngàng Hà Nội" (Hanoi Surprises) – Kết nối nghệ thuật các không gian công cộng do Phòng Quản lý Di sản, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội chủ trì, phối hợp với Tạp chí Kiến trúc, Nhóm Vác Tù Và và KTS Đoàn Kỳ Thanh triển khai.

Dự án gợi mở cách xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị từ một mạng lưới các điểm can thiệp, thay vì những tác phẩm hoặc sự kiện đơn lẻ. Qua đó, thành phố có thể từng bước trở thành một "bảo tàng mở" giàu bản sắc, nơi nghệ thuật hiện diện trong đời sống hằng ngày, tương tác với cộng đồng và kết nối các giá trị di sản với công nghệ, không gian số.

KTS Đoàn Kỳ Thanh, Dự án "Ngỡ ngàng Hà Nội" nói: "Dự án Ngỡ ngàng Hà Nội là một dự án nhằm đánh thức những không gian, mà trước đây chúng ta thấy không mấy có giá trị, hoặc thậm chí là những nơi có thể gây mất vệ sinh, ô nhiễm môi trường và phát sinh các tệ nạn xã hội. Tôi hy vọng rằng, thông qua các dự án này, chúng ta có thể thay đổi chất lượng sống và chất lượng của chính không gian ấy bằng nghệ thuật — cụ thể ở đây là nghệ thuật đường phố".

Dự án "Ngỡ ngàng Hà Nội" triển khai 46 điểm nghệ thuật đường phố

Trong giai đoạn triển khai, dự án sẽ tiến hành nghiên cứu 46 điểm nghệ thuật đường phố, phân bổ theo 5 nhóm không gian, gồm: Không gian Di sản, Không gian Kẻ chợ, Không gian Tương lai, Không gian Sinh thái và Không gian Cộng đồng. 

Các điểm can thiệp này trải từ chợ Đồng Xuân, tháp nước Hàng Đậu, các ngõ nhỏ phố cổ, trạm biến áp đô thị, khu vực gầm cầu, bãi giữa sông Hồng đến sân chung của các khu tập thể, chung cư cũ.

Tại tọa đàm, các nghệ sĩ cũng đưa ra các ý kiến thảo luận về cách tái kích hoạt các không gian công cộng, tổ chức sự tham gia của cộng đồng và tạo ra mô hình sáng tạo có khả năng vận hành thực tế trong đô thị.

KTS Trần Huy Ánh cho rằng: "Bên cạnh những thành tựu, các hoạt động sáng tạo nghệ thuật hiện nay phải đối mặt với rất nhiều khó khăn. Người nghệ sĩ vừa phải sáng tạo ra tác phẩm, vừa phải tự tìm cách đưa tác phẩm ấy vào đời sống. Do đó, rất cần sự đồng hành mạnh mẽ từ phía chính quyền thành phố để các tác phẩm nghệ thuật đương đại ngang tầm có thể ra đời".

Theo họa sĩ Nguyễn Thu Thủy, một yếu tố cốt lõi khác đối với không gian công cộng là sự kết nối trong thiết kế giữa các địa điểm. Nếu chúng ta chỉ tạo ra các điểm nghệ thuật công cộng rời rạc mà không kết nối chúng thành tuyến, thành chuỗi thì sẽ không thể khai thác hết giá trị của các điểm thí điểm này. 

"Chúng ta hoàn toàn có thể hướng tới mục tiêu biến Hà Nội thành một thành phố nghệ thuật sáng tạo đúng nghĩa, với những tour du lịch sáng tạo độc đáo để thu hút mạnh mẽ du khách trong và ngoài nước", nữ họa sĩ nói.

Tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, một số điểm tiêu biểu sẽ được lựa chọn để triển khai thí điểm, tạo thêm sản phẩm trải nghiệm cho người dân và du khách, đồng thời góp phần phát triển du lịch đô thị, kinh tế đêm và các hoạt động văn hóa - thương mại.

KTS Đoàn Kỳ Thanh cho biết: "Về mục tiêu triển khai, ban đầu chúng tôi nghĩ dự án này chỉ để phục vụ cho Lễ hội Thiết kế Sáng tạo 2026. Tuy nhiên, khi cùng đánh giá, trao đổi và truyền thông trong cộng đồng, mọi người đều đặt câu hỏi: Tại sao dự án này không trở thành một nếp sống mới? Nghĩa là tất cả các hang cùng ngõ hẻm của đô thị này, của thành phố này đều cần phải được đánh thức, để người dân có ý thức trách nhiệm hơn với chính nơi mình sinh hoạt và sống hàng ngày. Và rõ ràng, chúng ta cũng cần một sự thi vị, cần một sự đẹp đẽ trong đời sống bộn bề và bận rộn này".

Theo Ban tổ chức, Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo không chỉ hướng đến thành công của một mùa lễ hội mà còn đặt nền móng để các ý tưởng sáng tạo tiếp tục được hiện thực hóa sau sự kiện. Thông qua các cuộc thi, dự án nghệ thuật, hoạt động khảo sát và tọa đàm, chương trình kỳ vọng phát hiện nguồn lực, kết nối cộng đồng, thử nghiệm các mô hình mới và từng bước xây dựng hệ sinh thái sáng tạo gắn với bản sắc văn hóa và nhu cầu phát triển của Thủ đô./.