Danh tiếng không đứng ngoài pháp luật

Hôm nay, ngày 3/7, dư luận và truyền thông lại một lần nữa dậy sóng trước thông tin ca sĩ, nhạc sĩ Tăng Nhật Tuệ (tên thật Lê Duy Linh) bị Công an TP.HCM bắt giữ vì hành vi tàng trữ và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.

Đây không còn là câu chuyện có thể nhìn như một "vết trượt" cá nhân, càng không nên được xem như chuyện đời tư tách rời khỏi đời sống văn hóa. Khi các vụ việc liên tiếp xuất hiện, trong đó có những người hoạt động nghệ thuật hoặc có ảnh hưởng trên mạng xã hội, vấn đề đặt ra không chỉ nằm ở từng cá nhân vi phạm pháp luật, mà còn ở môi trường dung dưỡng sự buông lỏng chuẩn mực trong một bộ phận giới giải trí.

Trong hơn một tháng qua, một số vụ án ma túy liên quan người nổi tiếng đã thu hút sự chú ý lớn của dư luận. Trước vụ Tăng Nhật Tuệ, ca sĩ Long Nhật, Sơn Ngọc Minh bị khởi tố, bắt tạm giam trong vụ án tại TP.HCM; ca sĩ Miu Lê cũng bị khởi tố, bắt tạm giam trong một vụ việc xảy ra tại Hải Phòng. Trước đó, nhiều cái tên khác trong giới biểu diễn, giải trí, mạng xã hội từng vướng vào các vụ việc liên quan ma túy.

Các vụ án có tính chất, mức độ, giai đoạn tố tụng khác nhau, vì vậy không thể tùy tiện quy tất cả vào một kết luận chung. Tuy nhiên, điểm chung đáng lưu ý là hình ảnh người nổi tiếng xuất hiện ngày càng nhiều hơn trong những vụ việc liên quan chất cấm.

Điều đó đủ để đặt ra một câu hỏi nghiêm túc: Vì sao một bộ phận người hoạt động trong môi trường sáng tạo, vốn cần kỷ luật, sức bền và khả năng tự kiểm soát, lại để mình rơi vào những cuộc vui có nguy cơ hủy hoại chính sự nghiệp của họ?

Ma túy không phải là "chất xúc tác" cho nghệ thuật. Càng không thể được bao bọc bằng những cách nói mỹ miều như áp lực hào quang, cô đơn nghề nghiệp hay nhu cầu tìm cảm hứng. Áp lực là có thật. Sự khắc nghiệt của nghề biểu diễn là có thật. Nhưng không áp lực nào có thể trở thành lý do để hợp thức hóa hành vi vi phạm pháp luật.

Nghệ thuật, xét đến cùng, cần sự nhạy cảm, lao động và kỷ luật. Cảm hứng sáng tạo không thể được dung dưỡng bằng việc sử dụng chất cấm. Một tác phẩm có thể bắt đầu từ nỗi đau, va đập, cô đơn hoặc khủng hoảng, nhưng không thể được biện minh bằng những cuộc tụ tập vượt qua ranh giới pháp luật.

Người nổi tiếng không chỉ sống bằng tài năng. Họ sống trong sự chú ý của công chúng, nhận được lợi ích từ danh tiếng, từ hợp đồng quảng cáo, sân khấu, truyền thông và mạng xã hội.

Chính vì vậy, khi một nghệ sĩ hoặc người có ảnh hưởng vướng vào ma túy, hậu quả không dừng ở hồ sơ pháp lý của cá nhân đó.

Hình ảnh của họ tác động tới người trẻ. Cách xã hội phản ứng với họ cũng tạo ra một thông điệp văn hóa. Nếu sau mỗi vụ việc, người nổi tiếng chỉ cần xin lỗi, im lặng một thời gian, rồi trở lại như chưa từng có gì xảy ra, công chúng rất dễ nhận về một tín hiệu sai: rằng danh tiếng có thể giúp người ta đi qua mọi lằn ranh.

Đinh Long Nhật (ca sĩ Long Nhật) và Sơn Ngọc Minh. Ảnh: TTXVN

Điều cần thiết không phải là những lời kết án ồn ào, càng không phải thái độ miệt thị cá nhân. Điều cần thiết là một chuẩn mực rõ ràng: người hoạt động nghệ thuật có thể được pháp luật xem xét theo đúng trình tự, có thể được xã hội nhìn nhận trong sự công bằng, nhưng không thể đòi hỏi công chúng tiếp tục trao niềm tin như trước khi họ đã làm tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của mình.

Khán giả có quyền lựa chọn. Nhà tổ chức có quyền cân nhắc. Nhãn hàng, nền tảng, đơn vị sản xuất có trách nhiệm đánh giá rủi ro văn hóa khi hợp tác với những cá nhân vướng vào ma túy. Đó không phải là "phong sát" nghệ sĩ, mà là cách xã hội bảo vệ những chuẩn mực tối thiểu trong đời sống công cộng.

Từ cú sốc mang tên Long Nhật, Sơn Ngọc Minh, Miu Lê hồi tháng 5, cho đến vụ án nóng hổi của Tăng Nhật Tuệ sáng hôm nay, tất cả là những hồi chuông cảnh tỉnh đanh thép.

Dưới lăng kính văn hóa, đây là "một cuộc đại phẫu đau đớn" nhưng bắt buộc phải diễn ra để xử lý những khối u ác tính đang bám rễ trong showbiz. Môi trường nghệ thuật cần phải được thanh lọc, để tôn vinh và bảo vệ những nghệ sĩ chân chính đang đổ mồ hôi cống hiến.

Hơn bao giờ hết, ánh hào quang chỉ rực rỡ và bền vững khi được thắp lên bằng tài năng, sự tử tế và lòng tự trọng, chứ không thể cháy bùng lên rồi lụi tàn trong vũng bùn tăm tối của ma túy.