(TT&VH) - Ngày hôm qua và cả ngày hôm nay cựu Tổng thống Liberia Charles Taylor bắt đầu tự bào chữa cho các tội ác kinh khủng mà ông ta đã gây ra cho đồng bào mình và ở nước Siera Leone láng giềng. Đây là phiên tòa được dư luận thế giới rất quan tâm.
"Người kiến tạo hòa bình"
Phiên xử Charles Taylor tại Tòa án đặc biệt về Sierra Leone ở La Haye (Hà Lan) bắt đầu bằng việc đọc cáo trạng. Theo viện công tố, Taylor từ phủ Tổng thống ở thủ đô Monrovia đã lên kế hoạch cho các vụ diệt chủng ở Sierra Leone do phiến quân Mặt trận cách mạng thống nhất (RUF) thực hiện. RUF khét tiếng vì hành động dã man dùng mã tấu chặt chân tay dân thường. Taylor cũng bị buộc tội bán súng cho RUF và khuyến khích tuyển mộ lính “nhí” để tham chiến. Viện công tố buộc Taylor 11 tội danh, gồm tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người, cụ thể là giết người, tra tấn, cưỡng hiếp, ép buộc nô lệ tình dục, sử dụng lính trẻ em, khủng bố.
"Người kiến tạo hòa bình"
Phiên xử Charles Taylor tại Tòa án đặc biệt về Sierra Leone ở La Haye (Hà Lan) bắt đầu bằng việc đọc cáo trạng. Theo viện công tố, Taylor từ phủ Tổng thống ở thủ đô Monrovia đã lên kế hoạch cho các vụ diệt chủng ở Sierra Leone do phiến quân Mặt trận cách mạng thống nhất (RUF) thực hiện. RUF khét tiếng vì hành động dã man dùng mã tấu chặt chân tay dân thường. Taylor cũng bị buộc tội bán súng cho RUF và khuyến khích tuyển mộ lính “nhí” để tham chiến. Viện công tố buộc Taylor 11 tội danh, gồm tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người, cụ thể là giết người, tra tấn, cưỡng hiếp, ép buộc nô lệ tình dục, sử dụng lính trẻ em, khủng bố.
Cựu Tổng thống Liberia Charles Taylor
Tuy nhiên, các luật sư của Charles Taylor đã bác bỏ các cáo buộc trên và cho rằng ông ta không những không phạm tội mà còn tìm cách đem lại hòa bình cho Sierra Leone. "Chúng tôi không xem xét vấn đề trên góc độ thực tế là nạn diệt chủng đã diễn ra tại Sierra Leone" - luật sư Courtenay Griffiths của Taylor nói - "Vụ án này không phải xử những gì đã xảy ra ở Sierra Leone, mà là xét ai chịu trách nhiệm chính trong chuyện này. Cần nhớ rằng Charles Taylor đã cố tìm kiếm một nền hòa bình".
Ngoài các luật sư, trong ngày hôm nay (14/7) Taylor cũng tự bảo vệ trước tòa. Trước phiên xử, Claire Carlton-Hanciles, luật sư đại diện của tòa án, nói với đài BBC rằng Taylor đã sẵn sàng để tự bào chữa và đã được các luật sư dày dạn kinh nghiệm chuẩn bị chu đáo trong vòng 6 tuần qua. "Tôi đã thấy Taylor cách đây 2 ngày. Trông ông ta khá lạc quan".
Hay chuyên gia phá hoại?
Charles McArthur Taylor sinh ngày 28/1/1948 tại Arthington, một thị trấn gần Monrovia. Ông ta đã có thời gian theo học ở Mỹ và tham gia biểu tình chống Tổng thống Liberia William Tolbert khi ông này có chuyến thăm chính thức nước Mỹ. Taylor ủng hộ cuộc đảo chính đẫm máu diễn ra ngày 12/8/1980, trong đó Tolbert bị Samuel Doe giết hại. Khi Doe lên nắm quyền Tổng thống, Taylor được chỉ định vào làm ở Cơ quan Dịch vụ công cộng Liberia. Tuy nhiên ông ta bị sa thải năm 1983 vì biển thủ gần 1 triệu USD và chuyển tiền tới một tài khoản ở ngân hàng ở Mỹ.
Taylor trốn khỏi Liberia để rồi bị bắt vào năm 1984 ở Mỹ. Ông ta bị tạm giam ở Massachusett để chờ tòa phán xét xem có trục xuất ông ta về Liberia hay không. Tuy nhiên, tháng 9/1985, được sự giúp đỡ của 4 bạn tù, Taylor đã vượt ngục. Ông ta ẩn náu ở Libya và tìm cách gây dựng lực lượng tại đây.
Tháng 12/1989 Taylor lãnh đạo lực lượng Mặt trận yêu nước quốc gia Liberia (NPFL) tấn công lật đổ chính quyền Liberia. Lực lượng này nhanh chóng kiểm soát phần lớn đất nước. Tổng thống Samuel Doe bị lật đổ và bị sát hại khiến đất nước rơi vào cảnh nội chiến. Năm 1997 Taylor trở thành Tổng thống Liberia. Tuy nhiên hòa bình vẫn không trở lại và 60% lãnh thổ đất nước vẫn nằm trong tay các phe phái khác nhau.
Nhưng với Taylor, chuyện đó không quan trọng. Nắm quyền Tổng thống, ông ta thỏa sức ăn chơi. Dưới thời Taylor, cả đất nước Liberia trở thành "Tập đoàn Charles Taylor", trong đó đích thân tổng thống nắm vai trò "chủ tịch hội đồng quản trị", điều hành toàn bộ hoạt động khai thác, kinh doanh đá quý để làm giàu cho riêng mình. Lần lượt kim cương, các loại khoáng sản khác và đặc biệt là nguồn gỗ dồi dào từ rừng rậm nhiệt đới, ào ào chảy ra khỏi biên giới quốc gia, mang về hàng đống ngoại tệ cho gia đình tổng thống và một số người thân tín.
Bàn tay nhúng chàm của Charles Taylor không chỉ gói gọn trong lãnh thổ Liberia mà còn vươn dài sang quốc gia láng giềng Sierra Leone. Ông ta khơi mào cho bạo loạn, bất ổn ở Sierra Leone bằng việc ủng hộ, kích động RUF. Mục đích của việc này là giúp Taylor có thể chiếm đoạt lượng khoáng sản dồi dào, nhất là các mỏ kim cương, của Sierra Leone. Nó khiến cho khoảng 500.000 người đã trở thành nạn nhân của các vụ giết hại, chặt chân tay có tính toán.
Đối diện với công lý
Sau khi bị lật đổ năm 2003, Taylor bị bắt ở Nigeria năm 2006 và được đưa tới Tòa án quốc tế La Haye để xét xử. Tuy nhiên, ông ta đã tẩy chay phiên tòa xử hồi tháng 6/2007, sa thải luật sư và làm chậm tiến trình xử án cho tới đầu năm 2008, khi viện công tố triệu tập được các nhân chứng đầu tiên. Khoảng 91 nhân chứng, có người bị RUF chặt cụt tay, đã kể trước tòa về các tội ác của phiến quân, về cuộc điện đàm giữa Taylor và RUF, về hoạt động buôn bán vũ khí và âm mưu chiếm đoạt kim cương của ông này.
Nhằm bảo vệ Taylor, đội luật sư của ông ta đã lập danh sách hơn 200 nhân chứng khác nhau. Trong số đó có cựu nguyên thủ các quốc gia châu Phi và những quan chức cấp cao của LHQ. Mục tiêu của việc này là biến Taylor thành người kiến tạo hòa bình, một nhân vật đã được 15 thành viên Cộng đồng kinh tế các nước Tây Phi và LHQ nhờ cậy để ngăn chặn nạn diệt chủng ở Sierra Leone.
Theo các luật sư đại diện cho tòa án và cho Taylor, phiên xử sẽ rất phức tạp và kéo dài. Dự kiến, riêng hoạt động bào chữa của Taylor sẽ kéo dài vài tuần trước khi tòa có thể tiếp tục triển khai các hoạt động xét xử khác.
Ngoài các luật sư, trong ngày hôm nay (14/7) Taylor cũng tự bảo vệ trước tòa. Trước phiên xử, Claire Carlton-Hanciles, luật sư đại diện của tòa án, nói với đài BBC rằng Taylor đã sẵn sàng để tự bào chữa và đã được các luật sư dày dạn kinh nghiệm chuẩn bị chu đáo trong vòng 6 tuần qua. "Tôi đã thấy Taylor cách đây 2 ngày. Trông ông ta khá lạc quan".
Hay chuyên gia phá hoại?
Charles McArthur Taylor sinh ngày 28/1/1948 tại Arthington, một thị trấn gần Monrovia. Ông ta đã có thời gian theo học ở Mỹ và tham gia biểu tình chống Tổng thống Liberia William Tolbert khi ông này có chuyến thăm chính thức nước Mỹ. Taylor ủng hộ cuộc đảo chính đẫm máu diễn ra ngày 12/8/1980, trong đó Tolbert bị Samuel Doe giết hại. Khi Doe lên nắm quyền Tổng thống, Taylor được chỉ định vào làm ở Cơ quan Dịch vụ công cộng Liberia. Tuy nhiên ông ta bị sa thải năm 1983 vì biển thủ gần 1 triệu USD và chuyển tiền tới một tài khoản ở ngân hàng ở Mỹ.
Taylor trốn khỏi Liberia để rồi bị bắt vào năm 1984 ở Mỹ. Ông ta bị tạm giam ở Massachusett để chờ tòa phán xét xem có trục xuất ông ta về Liberia hay không. Tuy nhiên, tháng 9/1985, được sự giúp đỡ của 4 bạn tù, Taylor đã vượt ngục. Ông ta ẩn náu ở Libya và tìm cách gây dựng lực lượng tại đây.
Tháng 12/1989 Taylor lãnh đạo lực lượng Mặt trận yêu nước quốc gia Liberia (NPFL) tấn công lật đổ chính quyền Liberia. Lực lượng này nhanh chóng kiểm soát phần lớn đất nước. Tổng thống Samuel Doe bị lật đổ và bị sát hại khiến đất nước rơi vào cảnh nội chiến. Năm 1997 Taylor trở thành Tổng thống Liberia. Tuy nhiên hòa bình vẫn không trở lại và 60% lãnh thổ đất nước vẫn nằm trong tay các phe phái khác nhau.
Nhưng với Taylor, chuyện đó không quan trọng. Nắm quyền Tổng thống, ông ta thỏa sức ăn chơi. Dưới thời Taylor, cả đất nước Liberia trở thành "Tập đoàn Charles Taylor", trong đó đích thân tổng thống nắm vai trò "chủ tịch hội đồng quản trị", điều hành toàn bộ hoạt động khai thác, kinh doanh đá quý để làm giàu cho riêng mình. Lần lượt kim cương, các loại khoáng sản khác và đặc biệt là nguồn gỗ dồi dào từ rừng rậm nhiệt đới, ào ào chảy ra khỏi biên giới quốc gia, mang về hàng đống ngoại tệ cho gia đình tổng thống và một số người thân tín.
Bàn tay nhúng chàm của Charles Taylor không chỉ gói gọn trong lãnh thổ Liberia mà còn vươn dài sang quốc gia láng giềng Sierra Leone. Ông ta khơi mào cho bạo loạn, bất ổn ở Sierra Leone bằng việc ủng hộ, kích động RUF. Mục đích của việc này là giúp Taylor có thể chiếm đoạt lượng khoáng sản dồi dào, nhất là các mỏ kim cương, của Sierra Leone. Nó khiến cho khoảng 500.000 người đã trở thành nạn nhân của các vụ giết hại, chặt chân tay có tính toán.
Đối diện với công lý
 Trẻ em Sierra Leone được cứu sống khỏi nạn diệt chủng |
Nhằm bảo vệ Taylor, đội luật sư của ông ta đã lập danh sách hơn 200 nhân chứng khác nhau. Trong số đó có cựu nguyên thủ các quốc gia châu Phi và những quan chức cấp cao của LHQ. Mục tiêu của việc này là biến Taylor thành người kiến tạo hòa bình, một nhân vật đã được 15 thành viên Cộng đồng kinh tế các nước Tây Phi và LHQ nhờ cậy để ngăn chặn nạn diệt chủng ở Sierra Leone.
Theo các luật sư đại diện cho tòa án và cho Taylor, phiên xử sẽ rất phức tạp và kéo dài. Dự kiến, riêng hoạt động bào chữa của Taylor sẽ kéo dài vài tuần trước khi tòa có thể tiếp tục triển khai các hoạt động xét xử khác.
Tường Linh
