Những ngày cuối tháng 3, không khí thể thao cả nước lại được "đốt nóng" với Cuộc đua xe đạp toàn quốc Cúp Truyền hình TP.HCM lần thứ 38-2026 chuẩn bị lăn bánh, với tổng lộ trình 2.745 km xuyên Việt, gồm 25 chặng đua từ Phú Thọ, vùng đất cội nguồn, và về đích trước Hội trường Thống Nhất vào đúng ngày 30/4.
Trong bức tranh còn nhiều khoảng trống của kinh tế thể thao Việt Nam, những sự kiện tồn tại bền bỉ bằng nguồn lực xã hội hóa giống như những mạch nước ngầm, không ồn ào nhưng đủ sức nuôi dưỡng cả một hệ sinh thái. Cuộc đua xe đạp Cúp Truyền hình TP.HCM là một ví dụ tiêu biểu: hơn ba thập kỷ tồn tại, đi qua nhiều biến động của thị trường và thể thao chuyên nghiệp, giải vẫn giữ được sức hút, thậm chí ngày càng mở rộng quy mô, nâng tầm tổ chức.
Cúp xe đạp Truyền hình không chỉ là một giải đua. Nó là hành trình xuyên Việt, là câu chuyện của thương hiệu, truyền thông và cộng đồng. Khi một giải đấu kéo dài hàng nghìn km, đi qua nhiều địa phương, nó đồng thời mang theo lợi ích quảng bá, kích thích tiêu dùng, và tạo ra giá trị hình ảnh cho các nhà tài trợ. Nhưng những giá trị đó không tự nhiên mà có.
Xuất phát điểm và có thể nói là mô hình hoạt động của Cúp truyền hình không có gì khác lạ. Lợi thế của một nhà đài lớn, nguồn khách hàng tài trợ có sẵn, hình thức cơ bản là dùng tiền tài trợ để "nuôi sống" giải. Nghe thì dễ, nhưng rất nhiều mô hình tương tự đã không còn trụ được, kể cả khi đó cũng là các giải đua xe đạp tương tự do các đài truyền hình khác tổ chức.
Điều gì tạo nên sức sống lâu bền cho một giải đấu? Có thể "bí mật" nằm ở sự "kết nối" mang tầm chiến lược giữa nhà tổ chức và các đơn vị tài trợ, một mối quan hệ dựa trên sự chia sẻ cùng một tầm nhìn về phát triển thể thao.
Chính điểm này tạo nên khác biệt cốt lõi. Cúp truyền hình TP.HCM là sự kiện thể thao đầu tiên của Việt Nam có thể tạo ra một không gian thi đấu trải dài từ Bắc đến Nam. Mỗi năm, lộ trình đua luôn tìm ra các chặng mới lạ hoặc các cách thức thi đấu có điểm nhấn hấp dẫn mà vẫn bảo đảm các chặng quan trọng phục vụ cho ý nghĩa chung của cuộc đua. Nhà tổ chức cũng tìm cách áp dụng sớm nhất những công nghệ tường thuật trực tiếp, từ địa điểm cố định đến "live" trên đường đua. Nền tảng truyền trực tiếp cũng cập nhật theo xu hướng…
Cuộc đua xe đạp Cúp Truyền hình TP.HCM sau hơn ba thập kỷ tồn tại vẫn giữ được sức hút, thậm chí ngày càng mở rộng quy mô, nâng tầm tổ chức. Ảnh: Quang Liêm
Đó là cách để "kết nối" với người hâm mộ và "chia sẻ" tầm nhìn với các nhà tài trợ. Những yếu tố đó chính là cái "gạch đầu dòng" cho bất kỳ bài toán "kinh tế thể thao" nào. Bước vào mùa giải thứ 38, Cúp Truyền hình 2026 vẫn duy trì được 16 đội đua hàng đầu và đặc biệt là 13 ngoại binh đến từ các quốc gia có nền xe đạp phát triển như Nga, Belarus, Italy, Colombia, Rwanda… Theo thông tin từ BTC, có tới 12 trong số này lần đầu chinh phục đường đua Việt Nam, mang đến chất lượng chuyên môn cao và sức hút lớn cho giải.
Tuy nhiên, không phải sự kiện nào cũng thành công như Cúp Truyền hình. Nhiều giải đấu khác dù khởi đầu rầm rộ nhưng nhanh chóng mai một vì thiếu tầm nhìn dài hạn, thiếu sự kết nối thực sự giữa tổ chức – tài trợ – VĐV, và đặc biệt thiếu "hệ sinh thái" chuyên nghiệp.
Tiềm năng thì có sẵn: khán giả mê thể thao, doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư nếu thấy lợi ích bền vững. Nhưng cách làm, mục tiêu rõ ràng và môi trường hỗ trợ vẫn chưa đủ để kinh tế thể thao Việt Nam cất cánh.
Phải chăng câu trả lời nằm ở cách làm và mục tiêu? Không ít sự kiện thể thao được tổ chức với tư duy ngắn hạn, thiếu một "hệ sinh thái" đủ sâu. Họ có thể có nhà tài trợ, nhưng không có chiến lược khai thác giá trị tài trợ. Có thể có truyền thông, nhưng không có câu chuyện để kể. Có thể có khán giả, nhưng không xây dựng được cộng đồng. Khi những yếu tố này không liên kết với nhau, giải đấu trở thành một sản phẩm rời rạc, và trong một thị trường cạnh tranh, những sản phẩm như vậy khó tồn tại.
Thêm vào đó, thể thao Việt Nam vẫn chưa hình thành một cấu trúc kinh tế hoàn chỉnh. Quyền truyền hình chưa được định giá đúng, dữ liệu người hâm mộ chưa được khai thác hiệu quả, và các mô hình thương mại hóa vẫn còn sơ khai. Trong bối cảnh đó, việc duy trì một giải đấu bằng nguồn lực xã hội hóa đòi hỏi nhiều hơn khả năng tạo ra giá trị gia tăng liên tục.
