Khi nông sản mang tên vùng đất

Rau su su Quyết Chiến, chè san tuyết Ngổ Luông, củ cải Quyết Chiến hay những sản vật gắn với đời sống người Mường tạo nên thế mạnh của vùng nông nghiệp Vân Sơn. Mỗi sản phẩm mang theo một địa danh và phương thức sản xuất riêng; khi bước ra thị trường rộng hơn, tên gọi ấy cần được nhận diện rõ, gắn với tiêu chuẩn chất lượng và chủ thể chịu trách nhiệm.

Khi trao đổi về mối liên hệ giữa du lịch và sinh kế, ông Nguyễn Duy Tư - Bí thư Đảng ủy xã Vân Sơn cho rằng: “Qua hình ảnh chợ phiên, nhiều người biết đến Vân Sơn hơn và tìm về tham quan, mua sắm. Khách du lịch đến đông hơn cũng góp phần tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp của bà con. Khi nhìn thấy hiệu quả cụ thể, người dân sẽ mạnh dạn hơn, chủ động hơn trong cách làm kinh tế. Đó là một trong những điều chúng tôi quan tâm khi lựa chọn phát triển du lịch gắn với nông nghiệp và văn hóa địa phương”.

Trên địa bàn đã có những cơ sở tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa. Hợp tác xã Sản xuất rau an toàn Quyết Chiến gắn với vùng rau su su và hoạt động xây dựng tiêu chuẩn, nhận diện xuất xứ sản phẩm. Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ V.Organic lựa chọn phương thức canh tác có ứng dụng nhà màng và kỹ thuật tưới. Hai hướng sản xuất khác nhau cùng cho thấy nhu cầu đưa kỹ thuật, quản lý chất lượng và liên kết tiêu thụ vào hoạt động nông nghiệp vùng cao.

Với rau tươi, việc bán hàng luôn chịu áp lực thời vụ và thời gian vận chuyển. Rau thu hoạch xong cần phân loại, bảo quản, đưa đến điểm tiêu thụ trong điều kiện phù hợp. Sản phẩm chè hoặc gia vị khô có cách bảo quản, vận chuyển khác, đồng thời đòi hỏi những thông tin riêng về quy cách đóng gói, khối lượng và hướng dẫn sử dụng. Mỗi nhóm hàng có đặc tính khác nhau; việc mở rộng thị trường phụ thuộc vào khả năng tổ chức các khâu ấy của hộ sản xuất, hợp tác xã và đơn vị phân phối. Công nghệ có thể hỗ trợ quản lý và kết nối, nhưng giá trị trước hết vẫn nằm ở sản phẩm thật và năng lực cung ứng.

Bảy sản phẩm và câu chuyện định danh thương hiệu

Trong báo cáo công tác chuyển đổi số chín tháng đầu năm 2026, UBND xã Vân Sơn ghi nhận đã hỗ trợ bảy sản phẩm địa phương trong đăng ký, quản lý, khai thác tài sản trí tuệ hoặc phát triển OCOP gắn với bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Bốn sản phẩm đã được công nhận OCOP là nem giòn Tây Bắc, chè san tuyết Ngổ Luông, rau su su Quyết Chiến và củ cải Quyết Chiến. Ba sản phẩm đăng ký trong năm 2026 gồm gạo Đài Bắc Tám, tỏi đồi Vân Sơn và ớt khoòi Vân Sơn.

Với những sản phẩm đã được công nhận OCOP, yêu cầu tiếp theo là duy trì tiêu chuẩn và hoàn thiện hoạt động thương mại. Rau su su hay củ cải cần chú trọng thông tin về vùng sản xuất, thời điểm thu hoạch và điều kiện cung ứng. Chè san tuyết gắn với câu chuyện nguồn nguyên liệu và cách chế biến. Nem giòn, với tư cách sản phẩm chế biến, cần sự thống nhất về thành phần, bảo quản và nhãn hàng hóa. Các nội dung đó giúp người tiêu dùng lựa chọn hàng hóa có căn cứ, đồng thời hỗ trợ chủ thể kinh doanh quản lý chất lượng khi mở rộng đầu ra.

Từ hóa đơn điện tử đến quản trị hoạt động kinh doanh

Bức tranh kinh tế số của Vân Sơn còn được thể hiện qua nhóm doanh nghiệp và hợp tác xã. Theo báo cáo của UBND xã, địa phương có 12 doanh nghiệp, hợp tác xã; cả 12 đơn vị đã thực hiện nộp thuế điện tử và đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử. Đây là những kết quả cụ thể trong số hóa một phần hoạt động quản lý, giao dịch của các chủ thể kinh tế tại cơ sở.

Đối với một đơn vị sản xuất, giao dịch thường bắt đầu từ khối lượng hàng, đơn giá và yêu cầu chất lượng. Tiếp đó là thời gian giao nhận, chứng từ và việc thanh toán. Hóa đơn điện tử giúp thực hiện khâu chứng từ theo phương thức số, phù hợp với yêu cầu của đối tác khi giao dịch. Những công việc khác như ghi nhận tồn kho, dự báo lượng hàng hoặc theo dõi đơn đặt mua đòi hỏi cách tổ chức dữ liệu và công cụ quản lý phù hợp với từng đơn vị. Chuyển đổi số trong kinh tế nông thôn vì thế được hình thành từ những phần việc liên quan trực tiếp đến sản xuất và bán hàng.

Ông Nguyễn Duy Tư nhấn mạnh: “Lợi thế của hợp tác xã là có thể tập hợp nhu cầu của nhiều hộ thành viên. Khi cùng cung cấp một loại nông sản, các hộ có thêm điều kiện thống nhất thời gian thu hoạch, yêu cầu phân loại và cách chuyển hàng đến đơn vị thu mua. Nếu thông tin ấy được ghi nhận, cập nhật một cách có hệ thống, hợp tác xã sẽ thuận lợi hơn trong việc cân đối nguồn cung với đơn đặt hàng. Với sản phẩm có mùa vụ ngắn, thông tin kịp thời còn liên quan đến chất lượng hàng hóa sau thu hoạch và chi phí đưa hàng ra khỏi vùng trồng”.

Ông Tư cũng cho biết thêm, xã Vân Sơn đã bước đầu tiếp cận yêu cầu về truy xuất nguồn gốc qua những mô hình sản xuất rau an toàn. Đối với người mua, mã truy xuất chỉ có giá trị khi thông tin được công bố rõ ràng, cập nhật và phù hợp với sản phẩm thực tế. Đối với đơn vị sản xuất, việc xây dựng thông tin truy xuất cần gắn với hồ sơ nguyên liệu, quy trình và trách nhiệm cung cấp dữ liệu. Khi sản phẩm xuất hiện ở nhiều kênh phân phối, tính nhất quán của thông tin giúp củng cố sự tin cậy và thuận lợi hơn trong quản lý chất lượng.

Khi khách du lịch trở thành cầu nối thị trường

Du lịch và nông nghiệp có điểm gặp ở chợ phiên, sản vật và trải nghiệm ẩm thực địa phương. Khi khách tìm hiểu Vân Sơn từ các kênh giới thiệu điểm đến, họ cũng có thêm cơ hội biết tới sản phẩm của người Mường. Bên cạnh kênh bán truyền thống, những kết nối ấy có thể được duy trì qua trang giới thiệu chính thức của chủ thể sản xuất.

Ông Nguyễn Duy Tư bày tỏ mong muốn: “Trong thời gian tới, người nông dân Vân Sơn có thể tự quảng bá sản phẩm nông nghiệp của mình, tự quay những video từ quá trình sản xuất, thu hoạch đến sơ chế, rồi đưa lên các sàn thương mại điện tử. Chúng tôi muốn người dân từng bước thay đổi, biết sử dụng những công cụ số phục vụ sản xuất, kinh doanh và đời sống. Đó cũng là hướng xây dựng lực lượng nông dân số của Vân Sơn trong thời gian tới”.

Trong đời sống nông thôn, việc tiếp cận thị trường vẫn gắn với nhiều điều kiện thực tế. Đường giao thông, phương tiện vận chuyển, năng lực tập hợp hàng, độ ổn định của chất lượng và cách xử lý những đơn hàng nhỏ lẻ đều ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh. Vân Sơn là xã vùng cao, địa hình bị chia cắt, nên việc tổ chức đưa nông sản ra thị trường cần tính đến đặc thù ấy. Khi cơ sở sản xuất có khách hàng ở xa, khả năng bảo đảm lịch giao và chất lượng hàng hóa sẽ quyết định sự bền vững của quan hệ mua bán.

“Trong năm 2026, Vân Sơn tiếp tục đặt nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu sản phẩm đặc trưng của địa phương và hỗ trợ các hợp tác xã, hộ sản xuất, kinh doanh quảng bá, tiêu thụ trên nền tảng số. Đó là hướng phát triển gắn với danh mục sản phẩm đã được công nhận OCOP, những sản phẩm đang đăng ký và các mô hình nông nghiệp hàng hóa hiện có.

Một hệ thống thông tin đầy đủ về chủ thể, nguồn gốc, đặc điểm và khả năng cung ứng sẽ hỗ trợ hoạt động giới thiệu sản phẩm theo cách thống nhất, thuận tiện cho người mua tìm hiểu”, ông Nguyễn Duy Tư - Bí thư Đảng ủy xã Vân Sơn kết luận.

CÒN NỮA