Ở xã vùng cao Vân Sơn (Phú Thọ), Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyễn Duy Tư lựa chọn một cách làm ít thấy trong công việc thường ngày của người đứng đầu cấp ủy: tự học quay, dựng video bằng điện thoại để giới thiệu quê hương. Đằng sau lựa chọn ấy là sự thay đổi trong tư duy truyền thông ở cơ sở, trách nhiệm nêu gương và mong muốn để người dân tham gia trực tiếp vào những cơ hội phát triển do công nghệ đem lại.

Bắt đầu từ một việc bản thân chưa biết làm

Trên những video giới thiệu về Vân Sơn, người xem có thể bắt gặp những mái nhà sàn của đồng bào Mường, phiên chợ vùng cao, cảnh rừng núi và những sinh hoạt gắn với đời sống thường ngày. Đó là những hình ảnh vốn quen thuộc với người dân sở tại, nhưng với người ở xa, mỗi đoạn phim có thể là lần đầu biết đến vùng đất này. Điều đáng chú ý là một số video được thực hiện bởi chính Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Duy Tư, người trước đó không có kinh nghiệm quay, dựng nội dung trên nền tảng số.

Khi phóng viên Thể thao và Văn hóa hỏi điều gì đưa ông đến với công việc ấy, ông Tư không xem đó là một cơ duyên đặc biệt. Câu trả lời trở về một khoảng thời gian cân nhắc khá lâu: sử dụng mạng xã hội cho cá nhân là một chuyện; dùng chính trang của mình để giới thiệu địa phương, với tư cách người đứng đầu cấp ủy, là một trách nhiệm khác. Ông hiểu mỗi hình ảnh đăng tải có thể tác động đến cách công chúng nhìn nhận vùng đất và con người Vân Sơn. Trong khi đó, quay một video ngắn, chọn hình ảnh và duy trì nội dung đều là những việc ông phải học từ đầu.

“Tôi đã suy nghĩ, băn khoăn một thời gian tương đối dài trước khi quyết định thực hiện cách làm truyền thông này”, ông kể. “Ban đầu, tôi không biết quay, dựng video ngắn, nên được một số bạn hỗ trợ. Sau đó, tôi tự quay bằng chiếc điện thoại đang sử dụng. Theo tôi, điều quan trọng nhất là trách nhiệm của mình đối với địa phương, là dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, sáng tạo và tiên phong thực hiện những việc có ích cho phát triển kinh tế - xã hội”.

Ở lời kể ấy, chi tiết gây chú ý với chúng tôi là thái độ của ông trước một kỹ năng chưa có. Ông nhận sự hướng dẫn ban đầu rồi tìm cách tự thực hiện, thay vì coi công nghệ là phần việc chỉ dành cho người trẻ hoặc cán bộ chuyên môn. Chiếc điện thoại vốn phục vụ liên lạc, trao đổi công việc được dùng thêm để ghi hình, biên tập và chuyển tải thông tin về địa phương. Từ một người sử dụng mạng xã hội thông thường, ông phải nghĩ đến người xem cần biết điều gì, hình ảnh nào phản ánh đúng đời sống và nội dung nào có ích cho việc giới thiệu Vân Sơn.

Cách làm này có một điểm gặp với yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị: người đứng đầu phải trực tiếp phụ trách, chỉ đạo việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cán bộ, đảng viên phải gương mẫu thực hiện. 

Ở Vân Sơn, trách nhiệm ấy trước hết thể hiện qua việc lựa chọn một công cụ có sẵn, tự học cách sử dụng và tìm hướng áp dụng vào nhiệm vụ của địa phương. Tự quay video chưa phải toàn bộ chuyển đổi số, nhưng thái độ chủ động học công nghệ của người đứng đầu có ý nghĩa trong việc khuyến khích những người khác cùng thử cách làm mới.

Lựa chọn việc có thể làm trước

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Vân Sơn có nhiều nhiệm vụ đồng thời. Giao thông qua địa bàn miền núi còn cần đầu tư; điện phục vụ sản xuất, hạ tầng viễn thông và cơ sở lưu trú chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển. 

Trong khi các công trình thiết yếu cần thời gian và nguồn lực, địa phương cũng phải tìm hướng khai thác lợi thế khí hậu, cảnh quan tự nhiên và văn hóa Mường để phát triển kinh tế, trước hết là du lịch cộng đồng.

Vùng đất có nhà sàn, chợ phiên, hệ sinh thái rừng và những sản vật bản địa, song muốn thu hút du khách, theo ông Tư thì người ở xa phải biết đến những giá trị ấy. Thực tế này được ông Tư và tập thể cấp ủy tính đến khi lựa chọn truyền thông số là một trong những công việc có thể triển khai sớm. Điểm khởi đầu của họ không phải một hệ thống kỹ thuật phức tạp, mà là điện thoại thông minh, các nền tảng mạng xã hội và hình ảnh có thật tại địa phương.

“Từ chỗ còn ít người biết đến Vân Sơn, chúng tôi lựa chọn làm truyền thông để giới thiệu hình ảnh du lịch, con người và văn hóa địa phương. Không thể chờ đến khi có đầy đủ mọi điều kiện về hạ tầng mới bắt đầu. Việc nào phù hợp, có thể làm trước thì chúng tôi làm trước; qua đó từng bước thu hút du khách và giúp bà con thấy rõ hơn cơ hội tham gia phát triển du lịch”, ông Tư lý giải.

Tuy vậy, ông Tư không coi hình ảnh hấp dẫn là đủ để làm du lịch. Đường đến điểm tham quan, nơi lưu trú, công trình vệ sinh và chất lượng dịch vụ vẫn quyết định trải nghiệm của khách. Ông xác định truyền thông phải đi cùng quá trình chuẩn bị điều kiện đón khách và khuyến khích người dân tham gia. Khi nhiều người biết đến Vân Sơn, địa phương cũng phải có trách nhiệm cung cấp thông tin đúng và từng bước hoàn thiện sản phẩm du lịch. Chính mối liên hệ giữa quảng bá và năng lực phục vụ giúp cách làm này gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, thay vì chạy theo sự chú ý nhất thời.

Sau những thước phim là thời gian và kỷ luật công vụ

Càng nghe ông Tư kể, chúng tôi càng thấy phần việc khó nhọc nhất ít khi xuất hiện trong những video đã đăng. Để một đoạn phim có thể đến với người xem, ông phải chọn nội dung, ghi hình, dựng và duy trì nhịp đăng tải. Những việc đó được sắp xếp bên cạnh lịch làm việc của Bí thư Đảng ủy, các cuộc họp, hoạt động lãnh đạo và trách nhiệm trong tập thể Thường trực, Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ xã.

Ông làm việc xa nhà, có những ngày ở lại cơ quan sau giờ hành chính. Cuối tuần cũng có khi được dành cho việc ghi hình, hoàn thiện nội dung. Công việc mới lấy đi một phần thời gian vốn dành cho gia đình. Khi chúng tôi hỏi về cách duy trì kỷ luật hành chính trong khi trực tiếp tham gia mạng xã hội, ông nhắc ngay đến việc phân định trách nhiệm và sắp xếp quỹ thời gian.

“Để giữ vững kỷ luật hành chính, tôi phải cân đối thời gian thực hiện công việc của cá nhân với trách nhiệm của tập thể", ông nói. "Tôi thường tranh thủ ngoài giờ hành chính, có khi ở lại cơ quan hoặc vào những ngày cuối tuần để làm video. Công việc này mất khá nhiều thời gian nên tôi cũng ít có thời gian dành cho gia đình hơn. Sự ủng hộ, động viên của gia đình, bạn bè và người thân là nguồn động lực rất lớn đối với tôi”.

Chi tiết ấy đem đến một lát cắt đời thường của nhân vật. Ông chủ động nhận thêm việc, song không vì vậy mà thay đổi thứ tự ưu tiên của nhiệm vụ công vụ. Sự ủng hộ của gia đình, với ông, không chỉ là chuyện riêng. Đó là điều kiện để một người cán bộ có thể duy trì công việc cần đầu tư thời gian ngoài giờ mà không để ảnh hưởng đến trách nhiệm chính.

Vấn đề khác được chúng tôi đặt ra là giới hạn giữa truyền thông phục vụ địa phương với việc xây dựng hình ảnh cá nhân trên mạng xã hội. Một tài khoản cá nhân có thể thu hút nhiều người theo dõi; nhưng khi chủ tài khoản giữ cương vị Bí thư Đảng ủy, thông tin đăng tải dễ được nhìn nhận như tiếng nói gắn với uy tín của địa phương. Ông Tư ý thức điều đó và xác định phải đặt tính chân thực lên trước hiệu ứng tương tác.

“Với cương vị người đứng đầu, tôi xác định mỗi video, mỗi hình ảnh đưa lên mạng phải phản ánh chân thực văn hóa, đời sống sinh hoạt của người dân và các sản phẩm du lịch. Tôi sử dụng công cụ truyền thông để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương; không muốn hoạt động này bị thương mại hóa theo hướng phục vụ lợi ích của cá nhân. Có giữ được sự chân thực thì người xem mới tiếp tục tin tưởng, ủng hộ”, ông nhấn mạnh.

Đây cũng là một mặt khác của đổi mới phương thức làm việc trong môi trường số: công cụ thay đổi, nhưng trách nhiệm giải trình và kỷ luật công vụ phải được giữ vững. Khi thông tin truyền đi nhanh, phạm vi tiếp cận rộng, người đứng đầu càng phải thận trọng với điều mình lựa chọn công bố. Những video về cảnh quan, con người hay đời sống văn hóa chỉ có giá trị lâu dài khi phản ánh đúng địa phương và được đặt trong mục tiêu phục vụ cộng đồng.

Khi người dân muốn tự kể câu chuyện của mình

Điều ông Tư quan tâm sau những video đầu tiên là phản ứng của người dân trước khả năng làm du lịch tại chính nơi họ sinh sống. Trước đây, theo ông, Vân Sơn có sáu hộ đủ điều kiện kinh doanh homestay; đến thời điểm trao đổi với chúng tôi, hơn 30 hộ đã đăng ký phát triển dịch vụ lưu trú. Một bên là số hộ từng đủ điều kiện, một bên là số hộ mới đăng ký. Những con số ở hai thời điểm phản ánh sự gia tăng quan tâm đối với loại hình du lịch cộng đồng, đồng thời đặt ra nhu cầu tiếp tục chuẩn bị điều kiện để đón khách.

Theo quan sát của chúng tôi khi đến cơ sở, hiện nay một số chủ homestay và bạn trẻ đã tự lập kênh giới thiệu cơ sở, đăng video và trao đổi thông tin đặt phòng qua mạng. Và ông Tư chính là người đã từng trao đổi kỹ năng cơ bản, hỗ trợ một số phụ kiện quay hình để họ có thể tự thực hiện. Đáng chú ý, ông không muốn mọi nội dung quảng bá đều phải xuất phát từ trang cá nhân của Bí thư xã. Người làm dịch vụ cần có khả năng cập nhật hình ảnh, trả lời khách và tự chịu trách nhiệm về thông tin do mình cung cấp.

Từ góc độ Nghị quyết 57, chuyển biến đáng chú ý nằm ở cách người dân tiếp cận và sử dụng công nghệ để phục vụ công việc của chính mình. Video do Bí thư xã thực hiện có thể tạo sự chú ý ban đầu, nhưng sự tham gia của chủ cơ sở lưu trú mới giúp họ chủ động liên hệ với khách, giới thiệu dịch vụ và nắm bắt nhu cầu thị trường.

Việc ứng dụng công nghệ vì thế dịch chuyển từ hoạt động quảng bá chung sang những thao tác cụ thể của các hộ làm du lịch. Cách làm này đang giúp một số hộ chủ động hơn trong việc giới thiệu dịch vụ, tiếp nhận thông tin đặt phòng và trao đổi với khách trước chuyến đi.

Đổi mới bắt đầu từ cách người đứng đầu hành động

Điều đọng lại sau cuộc trò chuyện với ông Nguyễn Duy Tư là cách ông nhìn nhận vai trò của mình trong một công việc còn mới. Ông không nhận mình thành thạo công nghệ ngay từ đầu, cũng không xem những video đang được quan tâm là kết quả cuối cùng. Ông nói nhiều về quá trình học, về thời gian bỏ ra, trách nhiệm với nội dung đăng tải và mong muốn người dân có thể tự làm những việc trước đây phải nhờ người khác.

Còn nhiều việc Vân Sơn phải tiếp tục thực hiện để du lịch trở thành nguồn sinh kế bền vững: hoàn thiện hạ tầng, nâng chất lượng dịch vụ, giữ cảnh quan và bản sắc văn hóa Mường. Những việc đó vượt xa khả năng của một chiếc điện thoại. Nhưng từ câu chuyện ông Tư kể, có thể thấy một sự thay đổi đã bắt đầu ở chính người đứng đầu: sẵn sàng học điều mình chưa biết, chủ động làm phần việc có thể làm và trao dần công cụ cho người dân sử dụng. Phía sau những thước phim về xứ Mường, đó mới là điều ông muốn tiếp tục theo đuổi.

CÒN NỮA