Chủ nhà U23 Saudi Arabia bị U23 Việt Nam loại ngay vòng bảng: Lỗi tại… Ronaldo

Rạng sáng 13/1, khi Cristiano Ronaldo sút tung lưới Al Hilal (nhưng Al Nassr vẫn thua 1-3), thì một "số 7" khác - chỉ hơn con trai anh vài tuổi - lập một siêu phẩm khiến U23 Saudi Arabia bị loại từ vòng bảng, ngay trên sân nhà Jeddah.

Ngày Cristiano Ronaldo đặt chân đến Riyadh đầu năm 2023, bóng đá Saudi Arabia bước vào một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của tiền bạc, ánh đèn và những lời hứa lớn lao. Siêu sao từng 5 lần giành Quả bóng Vàng tuyên bố sẽ biến Saudi Pro League thành 1 trong 5 giải VĐQG hấp dẫn nhất hành tinh. Nhưng 3 năm trôi qua, khi nhìn lại vị thế của các đội tuyển Saudi Arabia ở châu Á, người hâm mộ không thể không đặt câu hỏi: Liệu Ronaldo và làn sóng ngoại binh siêu sao đang giúp hay đang làm hại bóng đá Saudi?

Tham vọng lớn và canh bạc mang tên siêu sao

Năm 2022 từng được xem là "năm vàng" của bóng đá Saudi Arabia. Họ vô địch U23 châu Á lần đầu trong lịch sử, rồi gây địa chấn khi đánh bại Argentina của Lionel Messi tại World Cup ở Qatar. Đó là lần hiếm hoi Saudi Arabia thể hiện được bản lĩnh trước 1 ứng viên vô địch thế giới.

Song song với thành công của đội tuyển quốc gia, Saudi Pro League tạo ra cú nổ lớn trên thị trường chuyển nhượng khi ký hợp đồng với Ronaldo. Từ đó, Neymar, Benzema, Kanté, Mané, Mahrez… lần lượt đổ bộ. Trong vòng 3 năm, các CLB Saudi Arabia chi khoảng 3 tỉ USD cho phí chuyển nhượng và thêm 3 tỉ USD cho tiền lương, chưa kể phí lót tay, ưu đãi cho gia đình cầu thủ, chi phí quảng bá giải đấu và đầu tư hạ tầng.

Tất cả nằm trong một chiến lược dài hơi: Dùng bóng đá để nâng tầm hình ảnh quốc gia, tạo hệ sinh thái bóng đá hiện đại để hướng đến World Cup 2034. Về lý thuyết, đó là một nước đi hợp lý. Saudi Arabia có nền tảng bóng đá không hề kém Nhật Bản hay Hàn Quốc, và họ sở hữu tiềm lực tài chính vượt trội so với phần còn lại của châu Á.

Nhưng 3 năm sau, Saudi Pro League vẫn chưa cho thấy sự bứt phá như kỳ vọng. Hình ảnh các khán đài lưa thưa khán giả tại những trận đấu của Al Nassr hay Al Hilal trở thành đề tài chế giễu trên mạng xã hội. Thống kê cho thấy lượng khán giả trung bình của giải chỉ khoảng 8.789 người/trận - không khác mấy so với thời điểm trước khi Ronaldo đến. Doanh thu thương mại của Saudi Pro League vào khoảng 150 triệu USD/mùa, con số quá nhỏ bé so với hàng tỉ USD mà các CLB bỏ ra. Giải đấu vẫn sống chủ yếu nhờ tài trợ và bản quyền truyền hình trong nước, chưa thể vươn ra thị trường toàn cầu như những lời quảng bá ban đầu.

Trong khi đó, các đội tuyển Saudi Arabia lại đi xuống thấy rõ. Hai kỳ Asian Cup gần nhất (2019 và 2023), họ đều dừng chân ở vòng 16 đội. Ở vòng loại World Cup 2026, Saudi Arabia phải nhờ đến giai đoạn 4 - nơi AFC dành nhiều ưu ái, trong đó có lợi thế chủ nhà. Bóng đá trẻ cũng sa sút. Sau chức vô địch U23 châu Á 2022, U23 Saudi Arabia bị loại ở tứ kết giải 2024 và giờ thậm chí còn bị loại từ vòng bảng ngay trên sân nhà. Một nghịch lý rõ ràng: Giải đấu trong nước ngày càng "long lanh", nhưng chất lượng cầu thủ nội lại đi xuống.

Khi siêu sao trở thành cái bóng quá lớn

Saudi Pro League hiện dẫn đầu châu Á về số suất đăng ký cầu thủ nước ngoài: Mỗi đội được phép có 8 ngoại binh, kèm thêm 4 suất U21. Trên thực tế, nhiều CLB sở hữu tới 10-12 cầu thủ ngoại, khiến không gian thi đấu của cầu thủ bản địa bị bóp nghẹt.

Hệ quả thể hiện rõ ở cấp độ đội trẻ. Phần lớn cầu thủ U23 Saudi Arabia hiện tại không có suất đá chính tại CLB. Trường hợp của tiền đạo chủ lực Abdullah Radif (20 trận/12 bàn) là ví dụ điển hình. Ở Al Hilal, anh chỉ được ra sân đúng… 1 phút tại Saudi Pro League mùa này. Lý do rất đơn giản: Phía trên anh là những ngoại binh đẳng cấp như Darwin Nunez hay Leonardo.

Khi cầu thủ nội không được thi đấu thường xuyên, họ không thể phát triển, bất chấp việc hàng ngày tập luyện cùng các siêu sao. Ronaldo, Benzema hay Neymar có thể truyền cảm hứng, nhưng nếu họ chiếm trọn ánh đèn sân khấu, cầu thủ Saudi chỉ đứng nhìn từ ghế dự bị, thì "giáo trình sống" ấy trở nên vô nghĩa. Cựu Bộ trưởng Thể thao Saudi Arabia, ông Abdullah Bin Mosaad, từng thẳng thắn thừa nhận: "Làn sóng ngoại binh này không tốt cho bóng đá Saudi Arabia. Các cầu thủ bản địa đang mất sạch cơ hội thi đấu".

Vấn đề nằm ở cách Saudi Arabia xây dựng hệ sinh thái xoay quanh Ronaldo và các siêu sao ngoại. Nếu chỉ dùng tiền để mua danh tiếng, mà không tạo cơ chế bảo vệ và phát triển cầu thủ nội, Saudi Pro League có thể tiếp tục hào nhoáng, nhưng các đội tuyển quốc gia sẽ ngày càng mong manh.

Để đến được World Cup 2034 với một lực lượng đủ mạnh, Saudi Arabia cần sớm điều chỉnh: Giảm sự lệ thuộc vào ngoại binh, mở đường cho cầu thủ nội ra sân và ra nước ngoài, chấp nhận hy sinh hình ảnh ngắn hạn để xây dựng nền móng bền vững. Bằng không, Ronaldo sẽ mãi là biểu tượng của một giấc mơ lớn - nhưng dang dở - của bóng đá Saudi Arabia.

Xem thêm thông tin về VCK U23 châu Á 2026

Tin tức mới nhất về VCK U23 châu Á 2026

Tin tức mới nhất về U23 Việt Nam

Lịch thi đấu VCK U23 châu Á 2026

Kết quả bóng đá VCK U23 châu Á 2026

Bảng xếp hạng VCK U23 châu Á 2026