Trôi trên dòng sông xanh
Con đò như bận rộn
Soải tay dài bơi nhanh…
Gương mặt người nắng gió
Áo vương bụi đường xa
Cuối năm về quê cũ
Lòng bồi hồi thiết tha!
Chiều cuối năm, ấy là thời điểm cuối cùng, muộn nhất cho những người con đi xa tìm vê với nguồn cội, về bên mái ấm sum vầy trong sự đầm ấm của gia đình, trong tình cảm ruột thịt, gần gũi, yêu thương… Và luôn mang lại cho tôi những cảm xúc riêng và thiêng liêng nhất, ấy là khoảnh khắc chiều cuối năm về trên nghĩa địa bình yên quê nội, với khói hương thành kính…
Không phải là những góc phố đông vui náo nhiệt. Không phải những góc làng rộn rã tiếng nói cười của trẻ nhỏ ríu ran. Nơi đây là không gian của sự lặng im. Và khói nhang. Và lòng thành kính tưởng nhớ…
Nắm hương bùng cháy, đỏ rực trên tay. Tôi cắm ba nén ở ban thờ chính của nghĩa địa, cúi lạy, rồi tìm về bên khu mộ của gia đình và dòng họ. Cụ tổ đời thứ nhất, đời thứ hai, rồi đời thứ ba…,các ông, bà, chú bác… đều sum họp về đây, dẫu vẫn còn nắm xương cốt của một người chú liệt sĩ đang lưu lạc ở mãi tận chiến trường miền Đông trong cuộc chiến đấu chung của toàn dân tộc nhưng cũng vẫn có một tấm bia ghi tên tưởng nhớ…Tất cả khoảng không gian ấy, nền đất ấy, bia mộ ấy và chút ít xương cốt lẫn trong đất mẹ còn sót lại nằm sâu phía dưới đất lạnh kia, dẫu có những người tôi quen thân, biết mặt, hoặc chỉ nghe kể và hình dung trong tưởng tượng, hoặc không thể biết mặt…Họ là gia đình, là tổ tiên, nguồn cội của tôi, cho tôi cảm giác bình yên mỗi khi tìm về, sau những đua chen, vấp ngã và lầm lỡ chốn thị thành…
Tôi rưng rưng dừng lại, ngồi xuống thật lâu bên phần mộ của bà nội. Trong khoảnh khắc hình ảnh bà hiện lên, rồi kéo theo đó là tất cả quãng đời khổ cực của bà như cuốn phim chàm chậm dội về… Một đời nội cam chịu, hết lòng cho con cho cháu, nhận mọi cay đắng và thua thiệt về mình…Còn mãi và ám ảnh trong tâm trí tôi là hình ảnh nội với mái tóc bạc trắng phất phơ, lưa thưa trong nắng chiều, lưng còng gánh chuối ra chợ làng bán, rồi được đồng nào lại dành dụm mua đồng quà, tấm bánh, một mình đi bộ hơn ba cây số mang lên cho hai anh em tôi – khi gia đình tôi còn ở quê, chưa chuyển ra sống trên thành phố. Mới đó mà đã gần hai mươi năm, ký ức còn nguyên, tươi mới tưởng chừng như mới hôm qua…Trên nấm mồ câm lặng này, biết bao mùa xuân đã về, lắng đọng những tâm tư, những niềm ăn năn, trăn trở, những ký ức vui buồn trong từng sắc cỏ bâng khuâng cứ xanh lên, mơn man trong gió vĩnh hằng…
Cuộc sống biến động, làn gió đô thị hoá thổi về trên những miến quê vốn ngàn năm vẫn thanh bình và trầm lắng sau mỗi luỹ tre xanh…Nhiều công trình, nhiều dự án được đặt ra, và đất đai trở nên đắt đỏ...Tấc đất tấc vàng, người ta lấn tới, những thửa ruộng dần mất đi…Bước chân trở ra về, tôi bất chợt rùng mình khi nhận thấy hàng phi lao bao quanh nghĩa địa mỗi năm cứ dần thưa, dần thưa…Hẳn rồi chúng sẽ biến mất, lời ru cho giấc ngủ vĩnh hằng của người đi xa và lời ru dịu nỗi nhớ thương cho người ở lại sẽ dần xa, mãi xa…Và khi đó, mùa xuân có còn ở lại, nơi đây có còn là nơi tìm về nguồn cội của những tâm hồn trong mỗi chiều cuối năm?
Một cơn gió mang theo hơi lạnh thoảng qua vai…Phải tiếng thở dài của đất mẹ, của những nấm mồ, và của mùa xuân?
