Cái giá của sự hoang sơ…

 

 

 

 

 

Bù lại, thiên nhiên đã dạy tôi những bài học để đời. Tôi thổn thức với những rừng hoa trắng tinh khôi, đi cả ngày không dứt cái màu trắng ấy. Những triền rừng đỏ ối hoa trạng nguyên, hoa vông, hoa gạo. Những cánh rừng trùm phủ kín cả các vòm trời, lớp lá mục khô, thơm, ngập đến đầu gối người đi rừng. Thiên nhiên hoang dã mà khốc liệt. Ông Chang Gố Chừ sống bên khe Hai Bà Cháu mà nhớ thương mẹ mình cùng cô con gái bị hổ ăn thịt. Ở đó, nước mằn mặn, những tảng đá nhẵn thín như lưỡi một con quái vật khổng lồ đang lè ra. Đá và nước ấy có chất muối, muôn đời qua, muông thú vẫn ra đó liếm đá và uống nước. Thợ săn vớ bẫm, hổ ăn thịt người, gấu tát chết người cũng vì những miền mặn muối như thế. Bố vợ của anh Lỳ Hà Xá (phó bản) vừa bị gấu tát chết, mộ còn chưa xanh cỏ khi tôi đến dòng Nậm Ma thăm viếng. Con cầy bay kêu như đứa trẻ khóc đêm đêm. Con nai tác oan khiên trong chiều muộn. Sáng ra, con hoẵng thơ ngây ngoắc cái “sừng” lên kuhhỏi triền cỏ tranh Tá Miếu, cứ như con gà trống đang kiếm ăn ở ven đô xứ Đoài quê tôi. Con gái Hà Nhì ne nép tắm suối, a nhí a cồ (anh và em) lí lơ đằm thắm, trang phục của các a nhí a pa (em gái, các mẹ) như trỉa lấy những sắc màu quyến rũ nhất của núi rừng biên cương. Thiên nhiên khốc liệt và diễm tình thấm vào tôi, ngọt lịm.

 

Đi mấy ngày trời, vẫn một màu hoa cúc quỳ vàng mê dại ven suối ầm ào đá tảng. Bên suối Nhù Hồ, khu Đại Miếu thiêng liêng, Tết đến người ta giết một con trâu đen, một con trâu trắng tế trời đất. Người giáp biên của ba quốc gia cùng ăn chung một bữa tiệc núi. Tôi đi đúng lễ “cấm bản”, suốt 3 ngày không ai được mở phom cổng dựng bằng thân cây gạo tua tủa gai ra. Sừng Sừng Khai bảo: phải ở lại bản uống rượu, chung vui. Ngoài cổng, treo cả đầu lợn, đầu dê, đầu gà còn ướt lông, nhểu máu. Treo để dọa trừ tà ma.

 

 

3. Trở về, tôi viết một cuốn sách (đã in) xung quanh miền rừng có quá nhiều chuyện “khó tin nhưng có thật” đó. Tôi vẫn đều đặn trở lại, vẫn gắn bó với từng phận người nơi đó. Dần dà, tôi nhận ra: hoang sơ đã làm thay đổi tôi, đã ám ảnh tôi. Tôi đã trực tiếp đi nhiều ngày thực hiện “Nối vòng tay lớn”, vận động hàng tỉ đồng cho Tây Bắc, đã viết hàng trăm bài báo, tác phẩm truyền hình, cùng những cuốn sách xúc cảm - điều tra - phân tích về Tây Bắc. Đôi lúc nghĩ, những cố gắng của tôi, nếu đem lại kết quả nhỏ nhoi nào cho Tây Bắc, đều là vì chuyến đi “một mất một còn” để thấy cái giá của sự hoang sơ năm trước.