Trưng bày chuyên đề 'Bút thép lòng son' không chỉ tái hiện một phần lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam, mà còn là lời tri ân dành cho những nhà báo - chiến sĩ đã hy sinh, cống hiến quên mình cho sự nghiệp cách mạng, để ngòi bút trở thành sức mạnh tinh thần góp phần làm nên độc lập dân tộc.
Trong không gian của Di tích Nhà tù Hỏa Lò, những trang báo cũ, những dòng chữ ngắn ngủi được viết trong hoàn cảnh ngặt nghèo và những câu chuyện về những người cầm bút năm xưa đang tiếp tục được kể lại theo một cách khác, gần hơn, sống động hơn và chạm tới người trẻ hơn.
Trưng bày chuyên đề "Bút thép lòng son" không chỉ tái hiện một phần lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam, mà còn là lời tri ân dành cho những nhà báo - chiến sĩ đã hy sinh, cống hiến quên mình cho sự nghiệp cách mạng, để ngòi bút trở thành sức mạnh tinh thần góp phần làm nên độc lập dân tộc.
Trưng bày chuyên đề "Bút thép lòng son" là lời tri ân dành cho những nhà báo - chiến sĩ đã hy sinh, cống hiến quên mình cho sự nghiệp cách mạng
Khi ngòi bút trở thành một mặt trận
Trong những năm tháng chiến tranh và đấu tranh cách mạng, báo chí không đơn thuần là phương tiện truyền tin. Đó còn là công cụ tập hợp lực lượng, lan tỏa tư tưởng và nuôi dưỡng niềm tin.
Nhiều nhà báo cách mạng đã bước vào cuộc chiến không mang theo vũ khí, nhưng mang theo bản lĩnh, tri thức và lòng yêu nước. Họ viết giữa bom đạn, in báo trong điều kiện thiếu thốn, truyền đi thông tin trong hoàn cảnh bị giam cầm, theo dõi và đàn áp.
Tại Nhà tù Hỏa Lò - nơi từng giam giữ nhiều chiến sĩ cách mạng, những hoạt động làm báo bí mật từng tồn tại như một hình thức đấu tranh đặc biệt. Từ những mẩu giấy nhỏ, những bản tin truyền tay đến việc phổ biến chủ trương, đường lối cách mạng, báo chí đã trở thành sợi dây kết nối tinh thần giữa những con người cùng chung lý tưởng.
Tham quan trưng bày, cô giáo Nguyễn Thị Linh Hương - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Triều Khúc (Hà Nội) chia sẻ sự xúc động khi được tiếp cận những câu chuyện phía sau các trang báo lịch sử.
Theo cô, điều khiến nhiều người khâm phục không chỉ là lòng yêu nước mà còn là trí tuệ và sự sáng tạo của những người làm báo trong hoàn cảnh đặc biệt. Họ đã tìm nhiều cách để truyền tải thông tin, lan tỏa tinh thần cách mạng và giữ vững niềm tin ngay trong lao tù.
"Những cách làm đó khiến thế hệ hôm nay như chúng tôi rất xúc động và cảm kích. Đây là dịp để hiểu hơn về lịch sử dân tộc và trân trọng hơn những đóng góp thầm lặng của những người đi trước", cô nói.
Nhiều nhà báo cách mạng đã bước vào cuộc chiến không mang theo vũ khí, nhưng mang theo bản lĩnh, tri thức và lòng yêu nước
Tiếp cận lịch sử bằng trải nghiệm để lịch sử không còn xa cách
Điểm đặc biệt của trưng bày "Bút thép lòng son" nằm ở cách kể chuyện lịch sử. Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày hiện vật hay tư liệu theo lối truyền thống, triển lãm ứng dụng công nghệ số thông qua hệ thống mã QR, giúp khách tham quan có thể mở rộng nội dung tìm hiểu, lưu lại thông tin và tiếp tục khám phá sau khi kết thúc hành trình.
Theo cô Nguyễn Thị Linh Hương, đây là cách tiếp cận phù hợp với nhịp sống hiện đại.
"Nếu chỉ đọc tại chỗ thì đôi khi chúng ta khó ghi nhớ hết. Nhưng khi quét mã, lưu lại để đọc lại, nghe lại sau đó thì việc tiếp nhận thông tin trở nên sâu sắc hơn."
Với người trẻ - những người quen với môi trường số và tốc độ tiếp nhận thông tin nhanh, việc kết hợp công nghệ đã giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn thay vì chỉ tồn tại trong sách giáo khoa.
Cô giáo Nghiêm Thị Huyền - giáo viên Trường Tiểu học Triều Khúc (Hà Nội), cho biết, thông qua hệ thống tra cứu và các tư liệu báo chí tại triển lãm, cô hiểu thêm về vai trò của báo chí cách mạng cũng như hành trình hoạt động của các nhà báo trong thời kỳ kháng chiến.
Những tư liệu ngắn gọn nhưng giàu thông tin cũng trở thành chất liệu để giáo viên tiếp tục truyền tải cho học sinh trong các giờ học sau này.
"Bút thép lòng son" đặt ra một câu hỏi cho thế hệ hôm nay: làm thế nào để tiếp tục gìn giữ và lan tỏa những giá trị ấy trong đời sống đương đại?
Để ký ức tiếp tục được truyền đi
Lịch sử không thể sống mãi nếu chỉ nằm trong kho lưu trữ. Bởi vậy, việc làm mới cách kể lịch sử không làm thay đổi giá trị cốt lõi của quá khứ, mà giúp quá khứ bước gần hơn tới hiện tại.
"Bút thép lòng son" không chỉ nhắc nhớ về những nhà báo đã dùng ngòi bút như một vũ khí chiến đấu, mà còn đặt ra một câu hỏi cho thế hệ hôm nay: làm thế nào để tiếp tục gìn giữ và lan tỏa những giá trị ấy trong đời sống đương đại.
Khi những trang báo năm xưa được kết nối bằng công nghệ hôm nay, lịch sử không còn là những dòng chữ tĩnh lặng, mà trở thành một cuộc đối thoại sống động giữa quá khứ và hiện tại - nơi lòng biết ơn được đánh thức, và ký ức tiếp tục được truyền đi./.
