Để đánh giá sự phát triển của một nền y tế, ghép tạng luôn được xem là chiếc "vương miện" danh giá nhất, bởi nó đòi hỏi sự tích hợp hoàn hảo của mọi chuyên ngành từ hồi sức cấp cứu, nội khoa, ngoại khoa, miễn dịch học cho đến tổ chức điều phối. Nhìn lại chặng đường đã qua, những con số thống kê chính là minh chứng sống động nhất cho sự bứt phá ngoạn mục của ngành ghép tạng Việt Nam.

Từ năm 1992 đến nay, nước ta đã thực hiện khoảng 10.600 ca ghép tạng. Số ca ghép mỗi năm đã vượt mốc 1.000 ca, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có số lượng ghép cao trong khu vực. Sự gia tăng về số lượng không diễn ra theo đường thẳng mà đang thể hiện một sức bật mạnh mẽ theo cấp số nhân. Đặc biệt, năm 2025 được giới chuyên môn đánh giá là một "năm bản lề" mang tính bước ngoặt khi cả nước thực hiện thành công 1.368 ca ghép tạng các loại.

Sự kiện vươn mốc hàng ngàn ca ghép mỗi năm đã chính thức đưa Việt Nam thoát khỏi vùng trũng của y tế khu vực, vươn lên xác lập vị thế tương đương với các nước phát triển trong khu vực Châu Á. Nếu như trước đây, những gia đình có người thân suy tạng giai đoạn cuối thường phải mang theo hy vọng mong manh và khối tài sản khổng lồ sang Singapore, Đài Loan hay Hàn Quốc để tìm kiếm cơ hội sống, thì nay, dòng chảy ấy đã thay đổi. 

Năng lực của các bệnh viện tuyến đầu tại Việt Nam đã hoàn toàn đáp ứng được những ca bệnh khó nhất, phức tạp nhất với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với việc ra nước ngoài điều trị. Những con số biết nói ấy không chỉ là niềm tự hào của riêng ngành y, mà là niềm kiêu hãnh chung của trí tuệ Việt Nam trên bản đồ y học quốc tế.

Đằng sau bức tranh vĩ mô đầy tự hào ấy là sự nỗ lực không mệt mỏi của các trung tâm ghép tạng trọng điểm trải dài trên cả nước. Họ chính là những "ngọn cờ đầu", là nơi thử nghiệm và làm chủ những kỹ thuật y khoa mà trước đây chúng ta chỉ dám mơ ước.

Nhắc đến đỉnh cao của ghép tạng, không thể không nhắc đến Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Bệnh viện TWQĐ 108) - nơi được mệnh danh là trung tâm ghép gan số 1 của Việt Nam và toàn khu vực Đông Nam Á. Trải qua hành trình 10 năm kể từ ca ghép thận đầu tiên vào tháng 12/2016 , đến nay, bệnh viện đã xây dựng thành công một hệ sinh thái ghép tạng toàn diện với hơn 1.300 ca ghép mô, tạng được thực hiện.

Điểm làm nên thương hiệu của Bệnh viện TWQĐ 108 không chỉ dừng lại ở số lượng, mà là khả năng tiên phong chinh phục những "ngọn núi cao nhất" trong y khoa. Bệnh viện đã làm chủ hoàn toàn kỹ thuật ghép gan từ người hiến sống - một trong những phẫu thuật phức tạp và rủi ro bậc nhất. Đặc biệt, từ năm 2021, kíp ghép gan của bệnh viện đã triển khai thành công kỹ thuật ghép gan bất tương hợp nhóm máu (ABO) cho cả người lớn và trẻ em. Đây là một bước tiến mang tính cách mạng, phá vỡ rào cản lớn nhất trong ghép tạng là sự phù hợp về nhóm máu, qua đó mở rộng nguồn tạng hiến và mang lại hy vọng sống cho những bệnh nhân đang tuyệt vọng chờ đợi.

Không dừng lại ở đó, đầu năm 2025, Bệnh viện TWQĐ 108 tiếp tục tạo tiếng vang lớn khi thực hiện thành công ca ghép tim nhân tạo bán phần (LVAD - Heartmate3) thế hệ thứ ba. Kỷ lục "vô tiền khoáng hậu" với 19 ca ghép mô, tạng chỉ trong một tuần vào cuối năm 2025 đã minh chứng cho năng lực điều phối, gây mê hồi sức và phẫu thuật ở một cường độ phi thường mà hiếm trung tâm nào trên thế giới làm được.

Bệnh viện TW Quân đội 108 công bố và trao quyết định khen thưởng cho các tập thể có thành tích tiêu biểu trong 10 năm thực hiện ghép tạng

Song hành cùng những chiến công của y tế quân đội là những bước tiến kỳ diệu trong lĩnh vực nhi khoa. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, tính đến thời điểm hiện tại, các y bác sĩ đã thực hiện thành công 95 ca ghép gan cho trẻ em. Ghép gan cho bệnh nhi luôn là một thách thức cực đại bởi cơ thể các em vô cùng bé nhỏ, mạch máu mỏng manh và sức chịu đựng kém. Thế nhưng, bằng sự bền bỉ và tinh thần học hỏi không ngừng, Bệnh viện Nhi Trung ương giờ đây đã hoàn toàn tự chủ kỹ thuật này. Các y bác sĩ Việt Nam không còn phải phụ thuộc vào các chuyên gia nước ngoài sang hỗ trợ "cầm tay chỉ việc" như trước kia, kể cả trong những ca ghép gan phức tạp lấy từ người hiến chết não. Sự tự chủ này đồng nghĩa với việc các thiên thần nhỏ mắc bệnh lý gan mật bẩm sinh hiểm nghèo giờ đây đã có một điểm tựa vững chắc ngay trên quê hương mình.

Bên cạnh đó, lĩnh vực ghép phổi - vốn được xem là một trong những kỹ thuật "khó nhằn" nhất trong nhóm ghép tạng do tỷ lệ nhiễm trùng cao và quá trình hồi sức vô cùng phức tạp cũng đã chứng kiến bước ngoặt lớn. Bệnh viện Phổi Trung ương đã lập nên kỳ tích khi thực hiện thành công 13 ca ghép phổi tính đến tháng 2/2026. Đáng chú ý, chỉ riêng trong năm 2025, bệnh viện đã thực hiện thành công 8 ca. Việc triển khai thành công và liên tục các ca bệnh khó đã giúp Bệnh viện Phổi Trung ương chính thức đưa ghép phổi trở thành một kỹ thuật thường quy, đánh dấu một bước tiến dài trong việc giành lại nhịp thở cho những người bệnh suy hô hấp giai đoạn cuối.

Điều đáng trân trọng nhất của y tế Việt Nam không chỉ nằm ở việc xây dựng được những trung tâm y tế tuyến đầu vững mạnh, mà còn ở khát vọng lan tỏa và chia sẻ tri thức. Với quan điểm "thành tựu y học chỉ thực sự giá trị khi được nhân rộng để cứu sống nhiều người hơn", Bệnh viện TWQĐ 108 đã chủ động mở cửa chuyển giao các kỹ thuật ghép tạng đỉnh cao cho 10 bệnh viện tuyến Trung ương và địa phương. Sự hỗ trợ này không nằm trên giấy tờ lý thuyết mà là quá trình "cầm tay chỉ việc" trực tiếp, giúp nhiều đơn vị tuyến dưới hiện nay có thể tự chủ thực hiện các ca ghép gan, ghép thận thường quy.

Sự lớn mạnh đồng đều của một mạng lưới y tế ghép tạng rộng khắp đã giúp giảm tải cho các bệnh viện tuyến cuối, đồng thời mang lại cơ hội sống vô giá cho những bệnh nhân nghèo ở vùng sâu, vùng xa có thể tiếp cận kỹ thuật y khoa hiện đại ngay tại địa phương mình. Sức mạnh của ngành y tế nước nhà thực sự nằm ở sự đoàn kết, sẻ chia để cùng nhau lớn mạnh.

Tổng kết lại một thập kỷ bứt phá, Trung tướng, GS.TS Lê Hữu Song, Giám đốc Bệnh viện TWQĐ 108, đã chia sẻ một thông điệp đầy xúc động: "1.000 ca ghép không chỉ là thành tựu y học mà là 1.000 cuộc đời được tái sinh, 1.000 gia đình giữ lại hy vọng, niềm tin và ánh sáng.".

Quả thực, mỗi một mũi khâu nối liền mạch máu, mỗi một nhịp đập mới vang lên trong lồng ngực người bệnh đều là sự kết tinh của mồ hôi, trí tuệ và lòng tận tâm vô bờ bến của đội ngũ y bác sĩ. Đỉnh cao y học không chỉ được đo đếm bằng những cỗ máy hiện đại hay những danh xưng mỹ miều trên các diễn đàn quốc tế. Đỉnh cao thực sự của y học Việt Nam chính là khi bàn tay người Việt Nam hoàn toàn làm chủ được sự sống, mang lại sự hồi sinh ngoạn mục cho chính đồng bào mình, từ đó thắp lên ngọn lửa hy vọng rực rỡ không bao giờ tắt.

Những đôi bàn tay tài hoa ấy đã sẵn sàng cho sứ mệnh cứu người. Thế nhưng, để phép màu ghép tạng thực sự được nhân rộng, để không còn những bệnh nhân phải ra đi trong sự chờ đợi mòn mỏi, ngành y tế vẫn cần lắm sự chung tay của cả cộng đồng trong việc thay đổi nhận thức về hiến tạng.

Tổ chức sản xuất: Ngô Thu Lan

Bài viết: Xuân Hương

Biên tập: Yên Khương

Thiết kế: Bách Việt

Báo Thể thao và Văn hóa