(TT&VH) - Trong hàng thập kỷ, các tiểu thuyết A-rập thường gắn liền với tên tuổi của một người: Naguib Mahfouz, nhà văn đoạt giải Nobel năm 1988. Tuy nhiên giờ đây, độc giả Ai Cập đang chứng kiến sự bùng nổ các tác phẩm hư cấu của một lớp nhà văn mới.
Bùng nổ và phá cách
Nếu như các nhà văn sáng tác trong những năm từ 1970 đến 1990 thường tập trung phản ánh các vấn đề của cuộc sống dưới chế độ độc tài và đường hướng của thế giới A-rập sau khi bại trận trước Israel, thì nhóm các tác giả trẻ mới xuất hiện thời gian gần đây đã mệt mỏi với việc giải quyết những vấn đề chính trị to lớn. Thay vào đó, họ tập trung khám phá các cảm xúc mang nặng tính cá nhân, nhìn ngắm cuộc sống thường nhật và phân tích những nhức nhối âm ỉ nằm sâu trong lòng xã hội. Thậm chí họ còn thẳng thắn đụng chạm tới những chủ đề mang nội dung cấm kỵ.
Càng ngày họ càng sử dụng những lối viết dễ tiếp cận, được pha trộn với văn hóa phổ thông A-rập và thêm vào một chút phong cách diễn đạt đang thịnh hành trên Internet. Kết quả là những tiểu thuyết do họ viết ra đã thu hút một lượng lớn độc giả thuộc tầng lớp trung lưu còn trẻ của Ai Cập.
“Thật ngạc nhiên là những tiểu thuyết như thế lại giành được sự mến mộ”- Hamdi Abu Golayyel, một trong những tác giả trẻ, cho biết - “Các tác phẩm của chúng tôi đã không còn nhằm giải quyết những vấn đề lớn. Chúng tôi đã tiến rất gần tới việc mổ xẻ những câu chuyện nhỏ diễn ra hàng ngày”.
Những tiểu thuyết “kiểu mẫu”
A Dog With No Tail, cuốn sách mới nhất của Hamdi Abu Golayyel, là một trong những tác phẩm đặc trưng cho làn sóng tiểu thuyết mới ở Ai Cập. Được viết bằng giọng văn hóm hỉnh, nó kể về câu chuyện của một người nghèo ở làng Bedouin tới thủ đô Cairo kiếm việc làm. Tại đây, nhân vật chính đã phải đối diện với những mặt tối của cuộc sống ở một thành phố lớn như tệ nạn mại dâm, ma túy và hệ thống phân chia đẳng cấp nghiệt ngã.
“Tôi và những người bạn bước đi trên các con phố Cairo giống như cư dân từ một đất nước khác, xa xôi lắm mà chúng tôi không thể trở lại” - truyện viết.
Một tác phẩm khác có không khí nặng nề hơn là cuốn Farewell To Heaven do Hamed Abdel-Samad viết. Truyện kể về thời thơ ấu của một cậu bé thường xuyên bị chúng bạn chèn ép, bắt nạt. Khi lớn hơn, nhân vật chính phát hiện ra rằng người cha mà mình tôn thờ cũng không khác gì những kẻ đáng ghét kia. Trong nỗ lực làm lành vết thương tinh thần, cậu chạy trốn tới châu Âu, nơi có bầu không khí tự do hơn. Nhưng vết thương không thể lành và câu chuyện kết thúc bằng việc nhân vật chính phải vào viện tâm thần ở Đức.
Hamdi Abu Golayyel, một trong những nhà văn đang được ưa chuộng tại Ai Cập
Điển hình cho lối viết của thế hệ mới có lẽ phải nhắc tới cuốn Being Abbas El Abd, được kể thành từng đoạn, kết nối với nhau bằng các liên hệ văn hóa pop. Truyện có sử dụng nhiều biểu tượng cảm xúc vẫn được người Arập dùng để nhắn tin điện thoại và “chat”. Tác giả Ahmed Al-Aidy đã kể lại câu chuyện về một người quản lý cửa hàng bán đĩa phim. Công việc khiến anh này thường xuyên được tiếp xúc với văn hóa phương Tây.Phần lớn câu chuyện xoay quanh những tin nhắn SMS và các cú điện thoại mà anh ta gọi.
“Truyện Ulysses của James Joyce là một trong những cuốn sách hay nhất thế kỷ trước. Nhưng đọc những tác phẩm như vậy giống một thách thức hơn là để thưởng thức”, Ahmed Al-Aidy tâm sự, “Trong thế giới hôm nay, một cuốn sách thường đi kèm với vé xem phim hoặc một bao thuốc để mang tới sự giải trí hoàn hảo. Nếu bạn không cuốn hút được độc giả từ trang nhất, họ sẽ bỏ đi mãi mãi”.
Doanh thu vẫn hạn chế
Sự bùng nổ tiểu thuyết ở Ai Cập đã làm sống lại một ngạn ngữ nói rằng: Trong thế giới A-rập, sách được viết ở Cairo, xuất bản tại Beirut và đọc ở Baghdad. Ngày nay, cả ba giai đoạn này đã thu về một mối là Ai Cập. Tuy nhiên số lượng sách bán được vẫn rất khiêm tốn. Sách phát hành khoảng 10.000 bản đã được liệt vào dạng “best-seller”.
Cuốn sách có doanh thu cao nhất hiện là một tiểu thuyết được viết hồi năm 2002 mang tên Yacoubian Building, của tác giả Alaa Al-Aswany. Sách mô tả Ai Cập như một nơi chốn mà giấc mơ của người nghèo thường xuyên đổ vỡ trong khi tham nhũng, bất công và chủ nghĩa cực đoan sinh sôi. Theo Hind Wassef, sáng lập viên Diwan, một chuỗi cửa hàng bán sách kiểu Mỹ, sự thành công của Yacoubian Building đã mở đường cho làn sóng tiểu thuyết đang bùng nổ.
Rất nhiều người quan tâm tới làn sóng mới này hy vọng nó sẽ đem đến những tác động xã hội nhất định. “Trong khi không đề cập tới chính trị, có thể một ngày nào đó những ảnh hưởng về tinh thần của các cuốn sách sẽ mang tới sự cải cách, giúp kiềm chế mối nguy hiểm từ chủ nghĩa bè phái và cực đoan tín ngưỡng” - Mohammed Hashem, sáng lập viên nhà xuất bản Dar Merit chuyên cho ra đời các tác phẩm văn học mới, thổ lộ.
Bùng nổ và phá cách
 Yacoubian Building, cuốn sách đã mở đường cho làn sóng tiểu thuyết đang bùng nổ ở Ai Cập
|
Càng ngày họ càng sử dụng những lối viết dễ tiếp cận, được pha trộn với văn hóa phổ thông A-rập và thêm vào một chút phong cách diễn đạt đang thịnh hành trên Internet. Kết quả là những tiểu thuyết do họ viết ra đã thu hút một lượng lớn độc giả thuộc tầng lớp trung lưu còn trẻ của Ai Cập.
“Thật ngạc nhiên là những tiểu thuyết như thế lại giành được sự mến mộ”- Hamdi Abu Golayyel, một trong những tác giả trẻ, cho biết - “Các tác phẩm của chúng tôi đã không còn nhằm giải quyết những vấn đề lớn. Chúng tôi đã tiến rất gần tới việc mổ xẻ những câu chuyện nhỏ diễn ra hàng ngày”.
Những tiểu thuyết “kiểu mẫu”
A Dog With No Tail, cuốn sách mới nhất của Hamdi Abu Golayyel, là một trong những tác phẩm đặc trưng cho làn sóng tiểu thuyết mới ở Ai Cập. Được viết bằng giọng văn hóm hỉnh, nó kể về câu chuyện của một người nghèo ở làng Bedouin tới thủ đô Cairo kiếm việc làm. Tại đây, nhân vật chính đã phải đối diện với những mặt tối của cuộc sống ở một thành phố lớn như tệ nạn mại dâm, ma túy và hệ thống phân chia đẳng cấp nghiệt ngã.
“Tôi và những người bạn bước đi trên các con phố Cairo giống như cư dân từ một đất nước khác, xa xôi lắm mà chúng tôi không thể trở lại” - truyện viết.
Một tác phẩm khác có không khí nặng nề hơn là cuốn Farewell To Heaven do Hamed Abdel-Samad viết. Truyện kể về thời thơ ấu của một cậu bé thường xuyên bị chúng bạn chèn ép, bắt nạt. Khi lớn hơn, nhân vật chính phát hiện ra rằng người cha mà mình tôn thờ cũng không khác gì những kẻ đáng ghét kia. Trong nỗ lực làm lành vết thương tinh thần, cậu chạy trốn tới châu Âu, nơi có bầu không khí tự do hơn. Nhưng vết thương không thể lành và câu chuyện kết thúc bằng việc nhân vật chính phải vào viện tâm thần ở Đức.
Hamdi Abu Golayyel, một trong những nhà văn đang được ưa chuộng tại Ai Cập
“Truyện Ulysses của James Joyce là một trong những cuốn sách hay nhất thế kỷ trước. Nhưng đọc những tác phẩm như vậy giống một thách thức hơn là để thưởng thức”, Ahmed Al-Aidy tâm sự, “Trong thế giới hôm nay, một cuốn sách thường đi kèm với vé xem phim hoặc một bao thuốc để mang tới sự giải trí hoàn hảo. Nếu bạn không cuốn hút được độc giả từ trang nhất, họ sẽ bỏ đi mãi mãi”.
Doanh thu vẫn hạn chế
Sự bùng nổ tiểu thuyết ở Ai Cập đã làm sống lại một ngạn ngữ nói rằng: Trong thế giới A-rập, sách được viết ở Cairo, xuất bản tại Beirut và đọc ở Baghdad. Ngày nay, cả ba giai đoạn này đã thu về một mối là Ai Cập. Tuy nhiên số lượng sách bán được vẫn rất khiêm tốn. Sách phát hành khoảng 10.000 bản đã được liệt vào dạng “best-seller”.
Cuốn sách có doanh thu cao nhất hiện là một tiểu thuyết được viết hồi năm 2002 mang tên Yacoubian Building, của tác giả Alaa Al-Aswany. Sách mô tả Ai Cập như một nơi chốn mà giấc mơ của người nghèo thường xuyên đổ vỡ trong khi tham nhũng, bất công và chủ nghĩa cực đoan sinh sôi. Theo Hind Wassef, sáng lập viên Diwan, một chuỗi cửa hàng bán sách kiểu Mỹ, sự thành công của Yacoubian Building đã mở đường cho làn sóng tiểu thuyết đang bùng nổ.
Rất nhiều người quan tâm tới làn sóng mới này hy vọng nó sẽ đem đến những tác động xã hội nhất định. “Trong khi không đề cập tới chính trị, có thể một ngày nào đó những ảnh hưởng về tinh thần của các cuốn sách sẽ mang tới sự cải cách, giúp kiềm chế mối nguy hiểm từ chủ nghĩa bè phái và cực đoan tín ngưỡng” - Mohammed Hashem, sáng lập viên nhà xuất bản Dar Merit chuyên cho ra đời các tác phẩm văn học mới, thổ lộ.
Tường Linh
