(TT&VH Online) - Cứ tưởng ca trù chỉ dành cho những bậc cao niên, đức cao vọng trọng, thế mà khi tận mắt nhìn thấy các bạn trẻ say sưa hát ca trù, chăm chú học từng nhịp phách, phím đàn, tôi càng thấy tin hơn vào tương lai sáng của ca trù Việt Nam - một lối chơi tao nhã tưởng chừng như không bao giờ có thể chen chân được vào sở thích của những nam thanh nữ tú thời hiện đại.
Câu lạc bộ ca trù Thăng Long nằm trong một ngôi nhà tại số 8, ngõ 95 Giang Văn Minh. Thoạt nhìn qua, sẽ chẳng ai tưởng tượng nổi, căn nhà đó lại là nơi ươm mầm những nghệ sỹ tương lai cho ca trù, là cái nôi nuôi dưỡng tâm hồn yêu nét đẹp nghệ thuật truyền thống.
Dưới sự dẫn dắt của ca nương đào đàn Phạm Thị Huệ - một người luôn đắm đuối với ca trù, các học sinh còn học phổ thông đến các sinh viên đại học đã bắt đầu tiếp xúc, làm quen với nhịp phách tiếng đàn đầu tiên. Và cho tới nay đã hát được một vài bài hát quen thuộc tuy rằng tiếng hát chưa tròn, nhịp phách chưa giòn cho lắm.
Được biết đây cũng là nơi biểu diễn thường xuyên của lớp học trò nhí – chân truyền của Nghệ nhân Nguyễn Thị Chúc. Những ca nương nhỏ xíu, còn đang học phổ thông được truyền nghề bởi một Nghệ nhân ca trù lão làng đã có cơ hội được hát, cọ xát trong biểu diễn để hát sao cho đúng kỹ thuật và lưu giữ được cái hồn của ca trù cổ truyền.
Vốn là Giảng viên đàn tỳ bà của Học viện âm nhạc Quốc Gia, ca nương Phạm Thị Huệ đã từng lăn lộn ở nhiều nơi được coi là cái nôi của ca trù, từ Hải Dương đến Hà Tây, học nhiều thầy để có được những kiến thức và kỹ thuật hát phong phú. Ước mơ theo đuổi nghiệp ca trù từ lâu nhưng mãi tới năm 2001, cô mới có duyên gặp nghệ nhân ca trù nổi tiếng Nguyễn Thị Chúc.
Rồi một thời gian tiếp, song song với việc học hát, Huệ lại lặn lội hai lần một tuần phóng xe từ Hà Nội xuống Hải Dương để thụ giáo cụ Nguyễn Phú Đẹ nổi tiếng về chơi đàn đáy - nghệ nhân cuối cùng còn sót lại của môn đàn cực khó này . Là người đầu tiên đầu tiên trong lịch sử ca trù Việt Nam có thể cùng một lúc sắm cả hai vai ca nương và kép đàn, Phạm Thị Huệ đã và đang góp phần mang đến một sức sống mới cho nghệ thuật ca trù Việt Nam.
Nhìn lịch làm việc dày đặc của chị, có lẽ ai cũng phải giật mình. Vẫn lên lớp đều đặn tại Học viện âm nhạc Quốc Gia, vừa mở lớp dạy hát ca trù cho các em học sinh, sinh viên tại nhà, tham gia các lớp đào tạo đào nương trẻ tại Thái Bình, tổ chức các cuộc biểu diễn hàng tháng cho Câu lạc bộ ca trù Thăng Long… Vất vả, bộn bề với ngần ấy công việc, thế nhưng, niềm đam mê và khát khao đem ca trù đến với lớp trẻ đã giúp chị làm được tất cả.
May mắn được tham dự một buổi học hát ca trù ngay tại nhà của đào nương Phạm Thị Huệ, ở đó có các đào nhí chỉ khoảng hơn 10 tuổi cũng theo học hát ca trù, bên cạnh đó còn có các sinh viên của các trường nghệ thuật và các trường đại học khác cũng đang say sưa với những tiếng đàn, nhịp phách.
 Châu Anh biểu diễn |
Đào nhí này cho biết: “Em rất thích nghe và học hát ca trù, khi hát ca trù, em cảm thấy nó khác hẳn với các thể loại âm nhạc khác. Em mơ ước một ngày nào đó sẽ hát được tất cả các bài hát ca trù và đem ca trù đến với nhiều khán giả hơn nữa.”
Còn bạn Nguyễn Kim Ngọc, sinh viên Đại học 2, khoa Nhạc cụ truyền thống Học viện âm nhạc Quốc Gia thì lại khác. Không hề có ghen di truyền và sống trong môi trường ca trù từ nhỏ như đào nhí Đoàn Linh Hương, bạn đến với ca trù bởi niềm đam mê, tò mò với thể loại âm nhạc này. Dù mới học và chưa biết nhiều lắm, thế nhưng ham học hỏi là tố chất không thể thiếu của những người yêu ca trù như bạn: “Mình mê ca trù ngay từ những ngày đầu tiên được tiếp xúc với nó. Học ca trù thật là khó, bởi vì không thể ghi lại các xướng âm của nó. Người học phải nghe và cảm nhận nó rồi sau đó thể hiện lại. Gần như là học truyền miệng vậy.”
Bên cạnh lớp học của Nghệ nhân Phạm Thị Chúc, ca nương đào đàn Phạm Thị Huệ, quãng thời gian từ năm 2005 trở lại đây, một số các chương trình đào tạo các đào nương trẻ do Ford tài trợ được tổ chức hàng năm tại Thái Bình đã nhen nhóm lên một tương lai sáng cho ca trù Việt Nam. Thay vì quay lưng lại với ca trù, thay vì chạy theo các trào lưu văn hoá hiện đại, thì giờ đây, một bộ phận những người yêu âm nhạc mà đặc biệt là giới trẻ đang dần yêu thích cái khoảng lặng trầm tư, yên bình của ca trù.
Thời thế đã thay đổi, luật của ca trù cũng không còn khắt khe như xưa, thế nên, những đào nhí còn học phổ thông mới có cơ hội học hát ca trù, có cơ hội tiếp xúc, làm quen, tiếp thu những tinh hoa của nghệ thuật truyền thống từ các nghệ nhân lão làng, những người trẻ tuổi ở bất cứ cương vị, tầng lớp nào cũng có thể nghe ca trù. Một tương lai mới, một đời sống mới mẻ, rộn ràng hơn với ca trù không phải là điều khó thực hiện.
Theo GS Minh Khang – Giám đốc Trung tâm phát triển âm nhạc Việt Nam thì việc ca trù ngày càng chiếm được cảm tình từ những bạn trẻ là một tín hiệu tốt cho sự phát triển của dòng âm nhạc cổ truyền này. Khi đã quá quen với các thể loại âm nhạc hiện đại như pop, rock, hip hop… giới trẻ đã có xu hướng tìm về cội nguồn, tìm về truyền thống là một điều tất yếu của xã hội hiện đại.
