(TT&VH) - Mario Moreno (1911-1993) được xem là Vua hề Charlie Chaplin của Mỹ Latin, vị thánh bảo trợ không chính thức của dòng phim hài Mexico. Nhân 100 năm ngày sinh của ông, hôm 12/8, đất nước Mexico đã tổ chức nhiều hoạt động nhằm tôn vinh những đóng góp của ông tới nền điện ảnh và văn hóa nước này.
Trong tháng 8 này cuộc đời và sự nghiệp của Mario Moreno Reyes là chủ đề trong nhiều triển lãm, đợt chiếu phim, các hội thảo và thậm chí trong cả một chương trình khiêu vũ. Chưa kể, 51 bộ phim của ông sẽ được trình chiếu trên truyền hình và tại nhiều rạp. Các áp-phích phim của ông được trưng bày dọc đường phố chính của Mexico City...
“Vua hề” không ngán cả vua thật
Sinh ngày 12/8/1911, Moreno trưởng thành ở Mexico City. Ông bắt đầu sự nghiệp trình diễn của mình trong những “nhà hát” bằng lều bạt ở nhiều khu ổ chuột và đến cuối những năm 1930 thì “bén duyên” với điện ảnh.
Năm 1940, Moreno tạo bước đột phá với nhân vật Cantinflas trong phim Allí Está el Detalle. Đến những năm 1980 ông đã xuất hiện trong hàng chục bộ phim, nhưng phần lớn trong số đó là chân dung Cantinflas, nhân vật đặc trưng với hàng ria tỉa gọn. Trong khi nhân vật chính Pedro Infante, người hùng có ngoại hình điển trai, can đảm, đại diện cho hình ảnh của đất nước Mexico, thì nhân vật Cantinflas lại phản ánh khía cạnh nghèo khổ của đất nước này.
Mario Moreno (trái) trong chân dung nhân vật Cantinflas
Là một nhà tiên phong của nền điện ảnh Mexico, Moreno đã góp phần mở ra kỷ nguyên vàng cho nền điện ảnh nước này. Cantinflas đã trở thành người hùng của người dân Mexico. Nhân vật này là nạn nhân điển hình của sự bất công nhưng luôn dùng lời nói và trò chơi chữ để châm chích những kẻ giàu có và quyền lực. Nhiều người nhận thấy Cantinflas đã dạy cho người Mỹ Latin biết cười châm biếm.
Trong sự nghiệp của mình, Moreno đã đoạt 2 giải Quả cầu Vàng, trong đó một giải thuộc về vai diễn nổi tiếng thế giới - người hầu David Niven trong phim 80 ngày vòng quanh thế giới.
Con trai ông, Mario Arturo Moreno Ivanova, nhớ lại lần ông được tiếp kiến Vua Tây Ban Nha Juan Carlos và vị vua này đã nói: “Thật vui khi đích thân được gặp Cantinflas, bởi tôi mới chỉ nhìn thấy anh trên phim”. Và Moreno đã đáp lại: “Tôi vui hơn khi đích thân được gặp một vị vua, bởi tôi mới chỉ nhìn thấy họ trên cỗ bài”.
Biểu tượng “người hùng Cantinflas”
Sinh thời, Vua hề Charlie Chaplin từng đánh giá Moreno là diễn viên hài vĩ đại nhất thế giới. “Trên thế giới này chỉ có tôi và anh” - Vua hề Chaplin nói với Moreno như vậy trong một lần gặp gỡ năm 1972.
Nhưng ở Mexico, nơi luôn có những khoảng cách lớn giữa người giàu và người nghèo thì những điều chỉ trích của ông vào người giàu, nạn tham nhũng và thói ngạo mạn đã trở thành liều thuốc mạnh hơn để chữa trị những “căn bệnh” xã hội.
“Cantinflas đại diện cho tầng lớp thấp trong xã hội, tầng lớp thiếu đủ mọi thứ, thậm chí cả những thứ cần thiết cơ bản nhất. Đó chính là lý do tại sao những người dân nghèo ở Mexico tự gọi mình là “pelado” (pelado trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là người không có quần áo hoặc không có tóc, nhưng ở Mexico, từ này được dùng để chỉ những người không một xu dính túi) - sử gia điện ảnh Eduardo de la Vega Alfaro, Trường ĐHTH Guadalajara, nói.
Cho đến nay ở Mexico vẫn chưa ai nắm rõ được nguồn gốc cái tên của nhân vật Cantinflas. Nhưng theo lời kể của con trai Moreno, trong thời kỳ đầu diễn kịch, cha ông diễn rất cứng và chỉ lắp bắp những lời độc thoại. Nhiều khán giả đã la ó và hỏi: “cuantas te inflas” (có nghĩa là: Ông đã uống bao nhiêu rượu?”). Rút gọn câu hỏi đó, cái tên Cantinflas ra đời.
Trong các bộ phim của mình, cho dù ông có thủ vai một bác sĩ, một cảnh sát hay một người quét đường thì trong những nhân vật đó vẫn hiện diện nhiều đặc tính của Cantinflas, như chất phác, ăn mặc luộm thuộm, nhẹ dạ nhưng lại rất uyên thâm. Sức ảnh hưởng của nhân vật này sâu rộng tới mức “cantinflear” đã trở thành một động từ ở Mexico, có nghĩa là nói về một vấn đề gì đó nhưng thực ra lại chẳng nói gì.
Moreno qua đời năm 1993. Mặc dù ở Mexico đã xuất hiện nhiều nhân vật hài hước nhưng chưa ai tạo được sức ảnh hưởng như Cantinflas - nhân vật đã gắn liền với Moreno trong suốt 6 thập kỷ sự nghiệp.
Việt Lâm
