Văn hóa Việt Nam là kết tinh của hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, là căn cước dân tộc, nền tảng tinh thần và sức mạnh nội sinh của đất nước. Trong kỷ nguyên mới, gìn giữ văn hóa không chỉ là bảo vệ những giá trị đã có, mà còn phải làm cho những giá trị ấy tiếp tục sinh sôi, dẫn dắt con người và tạo động lực phát triển. Văn hóa Việt Nam được trao truyền qua tiếng nói, phong tục, tín ngưỡng, đạo lý, nghệ thuật, nếp sống và ký ức cộng đồng. Đó là mạch nguồn bền bỉ kết nối quá khứ với hiện tại, gắn kết mỗi người với gia đình, quê hương và Tổ quốc.
Trải qua hơn một nghìn năm Bắc thuộc, nhiều cuộc chiến tranh cùng những biến động dữ dội của lịch sử, dân tộc Việt Nam vẫn giữ được tiếng nói, phong tục, tín ngưỡng và ý chí độc lập. Sức sống ấy không chỉ đến từ thành lũy hay vũ khí, mà còn bắt nguồn từ một nền văn hóa đủ bền bỉ để không bị đồng hóa, đủ rộng mở để tiếp nhận tinh hoa bên ngoài và đủ bản lĩnh để chuyển hóa những giá trị ấy thành một phần của mình.
Đó chính là năng lực tiếp biến đặc biệt của văn hóa Việt Nam: không khép kín nhưng cũng không hòa tan; biết tiếp nhận để làm giàu bản sắc, biết đổi mới để trường tồn.
Chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống với chủ đề "Nhạc ta sử tích" tại Di tích Quốc gia đặc biệt đền Bạch Mã (Hà Nội). Chương trình được xây dựng theo hình thái của một buổi hát thờ tại đình, miếu cộng đồng người Việt Nam, đưa tới công chúng các tiết mục ca nhạc cổ truyền đặc sắc, góp phần kết nối và lan toả giá trị văn hoá theo đúng định hướng, chiến lược của Nghị quyết 80 NQ/TW về phát triển văn hoá Việt Nam. Ảnh: KHÁNH HÒA - TTXVN
Từ những câu chuyện dựng nước và giữ nước, từ tiếng Việt, mái đình, làn điệu dân ca, nghề thủ công, phong tục thờ cúng tổ tiên đến đạo lý "uống nước nhớ nguồn", "thương người như thể thương thân", văn hóa đã âm thầm tạo nên bản lĩnh, tâm hồn và cốt cách con người Việt Nam.
Trong những thời khắc khó khăn nhất, văn hóa trở thành sợi dây kết nối triệu người thành một cộng đồng chung vận mệnh. Lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, đức hy sinh, ý chí tự cường và niềm tin vào sức mạnh dân tộc chính là nguồn lực giúp đất nước vượt qua chiến tranh, khủng hoảng và những thử thách khắc nghiệt.
Giá trị lớn nhất của văn hóa không chỉ là những di sản được gìn giữ, mà còn là căn cốt dân tộc, hệ giá trị và sức mạnh tinh thần được trao truyền qua các thế hệ.
Bởi vậy, giá trị lớn nhất của văn hóa không chỉ nằm ở số lượng di sản được ghi danh, công trình được xây dựng hay tác phẩm nghệ thuật được sáng tạo. Giá trị sâu sắc hơn là giữ được căn cốt dân tộc, bồi đắp hệ giá trị và tạo nên sức mạnh tinh thần giúp đất nước đứng vững, hồi sinh và phát triển.
Ngày nay, Việt Nam có hơn 40.000 di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh; gần 70.000 di sản văn hóa phi vật thể, trong đó có 38 di sản được UNESCO ghi danh. Nhưng những con số ấy mới chỉ phản ánh một phần sự giàu có của văn hóa Việt Nam. Nguồn vốn lớn hơn nằm trong đời sống của Nhân dân: trong tiếng nói, tập quán, tri thức dân gian, ký ức lịch sử, nghệ thuật truyền thống, ẩm thực, cảnh quan và những câu chuyện về con người Việt Nam.
Trong những kỳ nghỉ lễ như 30/4 - 1/5, Quốc khánh 2/9, nhiều điểm di tích, danh thắng tại Hà Nội ghi nhận lượng khách tăng mạnh. Đông đảo người dân và du khách tập trung tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hoàng thành Thăng Long…, tạo nên không khí nhộn nhịp, sôi động tại các không gian văn hóa tiêu biểu của Thủ đô. Ảnh: PHẠM ANH TUẤN - TTXVN
Song, văn hóa không thể chỉ được nhìn như một kho tàng của quá khứ. Di sản sẽ mất dần sức sống nếu chỉ nằm trong hồ sơ lưu trữ; nghệ thuật truyền thống sẽ ngày càng xa công chúng nếu không tìm được phương thức biểu đạt phù hợp; những giá trị tốt đẹp sẽ khó được trao truyền nếu không hiện diện sinh động trong đời sống, nhất là đời sống của thế hệ trẻ.
Vì vậy, thách thức hiện nay không chỉ là bảo tồn được bao nhiêu di sản, mà còn là làm thế nào để di sản tiếp tục sống; không chỉ lưu giữ truyền thống, mà còn phải chuyển hóa những giá trị truyền thống thành tri thức, sức sáng tạo và động lực định hướng nhận thức, lối sống, hành vi của con người hôm nay.
Lễ hội Điện Huệ Nam 2026 đã thu hút hàng vạn người dân và du khách tham gia vào không gian văn hóa cộng đồng sôi nổi. Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này đang trở thành "sứ giả" quảng bá hiệu quả hình ảnh con người và vùng đất di sản Huế. Đây là minh chứng sinh động cho việc đưa tinh thần Nghị quyết 80 vào thực tiễn, biến di sản thành nguồn lực nội sinh để thúc đẩy du lịch và phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Ảnh: VÂN CHI - TTXVN
Yêu cầu ấy càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và chuyển đổi số mạnh mẽ. Dữ liệu, thuật toán và trí tuệ nhân tạo đang ngày càng tham gia định hình nhận thức, thị hiếu và hệ giá trị xã hội. Nếu văn hóa Việt Nam không tạo ra những nội dung và sản phẩm đủ hấp dẫn, không gian tinh thần của người Việt, nhất là giới trẻ, có thể ngày càng chịu sự chi phối của những hệ quy chiếu từ bên ngoài.
Bảo vệ bản sắc trong thời đại số không có nghĩa là dựng lên những bức tường ngăn cách. Điều cần thiết là nâng cao sức hấp dẫn và khả năng lan tỏa của các giá trị Việt Nam; làm cho lịch sử được kể bằng ngôn ngữ sinh động hơn, nghệ thuật truyền thống được thể hiện bằng phương thức hiện đại hơn và những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam trở thành chuẩn mực sống có sức thuyết phục.
Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác lập vị trí mới của văn hóa: không chỉ là nền tảng tinh thần, mà còn là nguồn lực nội sinh, trụ cột phát triển và động lực tăng trưởng của đất nước. Đây là bước chuyển quan trọng từ nhận thức sang hành động, từ thiên về bảo tồn sang kết hợp bảo tồn với sáng tạo, từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển đồng thời trong không gian thực và không gian số.
Tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam ngày 13/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ ba chuyển dịch lớn: từ coi văn hóa là một lĩnh vực sang xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần, trụ cột phát triển và động lực tăng trưởng mới; từ không gian truyền thống sang phát triển văn hóa trong cả không gian thực và không gian số; từ thiên về bảo tồn sang kết hợp chặt chẽ bảo tồn với sáng tạo để hình thành tri thức, tài sản trí tuệ, sản phẩm, thị trường và sức mạnh mềm quốc gia.
Ngày 13/7/2026, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp thứ hai Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam. Cùng dự có Thủ tướng Lê Minh Hưng và đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, Trưởng Ban Chỉ đạo. Ảnh: Thống Nhất - TTXVN
Ba chuyển dịch ấy không chỉ mở rộng nội hàm của văn hóa, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về tư duy quản lý và năng lực tổ chức thực hiện. Văn hóa phải hiện diện trong quy hoạch phát triển, giáo dục, khoa học, công nghệ, kinh tế, du lịch và quản trị quốc gia; phải được chuyển hóa thành những giá trị cụ thể, có khả năng tác động trực tiếp đến đời sống và đóng góp vào sức cạnh tranh của đất nước.
Tuy nhiên, để văn hóa thật sự trở thành sức mạnh, điều cốt lõi vẫn là xây dựng con người. Bởi con người vừa là chủ thể sáng tạo, người thực hành và trao truyền, vừa là mục tiêu cao nhất của phát triển văn hóa.
Một xã hội văn hóa không chỉ được đo bằng số lượng nhà hát, bảo tàng, lễ hội hay các danh hiệu di sản. Văn hóa trước hết phải được thể hiện trong cách con người đối xử với nhau; trong sự trung thực, lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm và ý thức thượng tôn pháp luật. Văn hóa phải hiện diện trong từng gia đình, trường học, cơ quan và cộng đồng; trong cách cán bộ sử dụng quyền lực, doanh nghiệp ứng xử với người lao động, người dân bảo vệ môi trường và mỗi cá nhân chịu trách nhiệm về lời nói, hành vi của mình.
Kỷ cương cũng phải mang dáng hình văn hóa. Phát triển kinh tế mà làm tổn thương con người, phá vỡ môi trường hoặc bào mòn đạo đức thì không thể là phát triển bền vững. Công nghệ càng hiện đại, xã hội càng cần những con người biết phân biệt đúng - sai, thật - giả, biết tôn trọng khác biệt và giữ được lòng nhân ái.
Đầu tư cho văn hóa vì thế không chỉ là đầu tư cho công trình, thiết chế hay các hoạt động nghệ thuật. Đó còn là đầu tư cho giáo dục, cho con người, cho môi trường sáng tạo, cho đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức và nghệ nhân; là bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, mở rộng không gian hưởng thụ văn hóa và bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận những giá trị tốt đẹp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp thứ hai Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, ngày 13/7/2026. Ảnh: Thống Nhất - TTXVN
Cùng với đầu tư nguồn lực, phải đổi mới cách đánh giá hiệu quả phát triển văn hóa: không chỉ đếm số công trình được xây dựng, lễ hội được tổ chức hay di sản được số hóa, mà phải xem những hoạt động ấy có đến được với công chúng, có làm giàu đời sống tinh thần, có bồi đắp hệ giá trị và tạo ra năng lực phát triển mới hay không.
Đặc biệt, không thể chỉ nói về văn hóa trong những diễn đàn lớn, những ngày kỷ niệm hay các chương trình nghệ thuật. Văn hóa phải trở thành hành vi hằng ngày, thành cách sử dụng quyền lực, cách giải quyết công việc, cách ứng xử với cộng đồng và thái độ của mỗi người trước lợi ích chung.
Văn hóa chỉ thật sự trở thành sức mạnh khi thấm vào con người, hiện diện trong mọi quyết sách và tạo nên một xã hội phát triển, nhân văn, kỷ cương, giàu bản sắc.
Mỗi người dân vừa là người thụ hưởng, vừa là người sáng tạo và gìn giữ văn hóa. Mỗi gia đình là một không gian trao truyền giá trị; mỗi nhà trường là nơi hình thành nhân cách; mỗi cơ quan, doanh nghiệp là môi trường thực hành đạo đức, kỷ cương và trách nhiệm. Khi mỗi chủ thể cùng thực hiện phần việc của mình, văn hóa mới có thể trở thành sức mạnh lan tỏa trong toàn xã hội.
Trong kỷ nguyên mới, sức mạnh văn hóa phải tiếp tục được đánh thức bằng niềm tin, trí tuệ, sáng tạo và trách nhiệm. Đó là nguồn lực không bao giờ cạn nếu được trân trọng, bồi đắp và trao truyền đúng cách.
Việt Nam có bề dày lịch sử và văn hóa hàng nghìn năm, với hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể vô cùng đa dạng, độc đáo, giàu giá trị. Kho di sản văn hóa giàu có này không những tạo nên sự đa dạng, phong phú và bản sắc của nền văn hóa dân tộc, mà còn là nhân tố, là nguồn lực quý giá để phát triển ngành du lịch theo hướng bền vững, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế. Ảnh: TTXVN
Khi văn hóa thấm sâu vào mỗi con người, hiện diện trong mọi quyết sách và trở thành nền tảng của phát triển, đất nước không chỉ giàu mạnh hơn mà còn nhân văn hơn. Khi bản sắc được gìn giữ bằng tinh thần sáng tạo, Việt Nam không chỉ hội nhập với thế giới mà còn có thể đóng góp những giá trị riêng có của mình cho nhân loại.
Văn hóa đã làm nên sức sống Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử. Và chính văn hóa sẽ tiếp tục soi đường, bồi đắp bản lĩnh, khơi dậy khát vọng, đưa dân tộc tự tin tiến vào tương lai.
Vòng bán kết cuộc thi Tìm kiếm tài năng MC nhí toàn quốc với chủ đề "Thanh âm đồng dao" đưa dàn thí sinh đến với những trò chơi dân gian, những câu đồng dao quen thuộc và những trải nghiệm đời thực để học cách quan sát, giao tiếp, kể chuyện và quan trọng hơn là cảm nhận vẻ đẹp của văn hóa dân tộc bằng chính trải nghiệm của mình.
Đô thị hóa và hội nhập đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong không gian sống của người Việt Nam. Nhưng cùng với yêu cầu hiện đại hóa, thực tế lại đặt ra một bài toán khác: làm thế nào để những không gian này không dần trở nên giống nhau và đánh mất mối liên hệ với lịch sử, văn hóa hoặc bản sắc của từng vùng đất?
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam vừa có công văn số 501/TLĐ-QHLĐ ngày 11/8/2026 gửi Bộ Nội vụ về việc tham gia ý kiến đối với phương án nghỉ Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, nghỉ Tết Âm lịch và nghỉ lễ Quốc khánh năm 2027.
Đăng nhập
Họ và tên
Mật khẩu
Xác nhận mật khẩu
Mã xác nhận
Đăng ký
Xin chào, !
Bạn đã đăng nhập với email:
Đăng xuất