Với U23 Việt Nam, trận tranh hạng Ba với U23 Hàn Quốc không còn là cuộc đua danh vị, mà là thử thách về tinh thần. Ngã ở đâu, thì đứng lên ở đó. Sau một thất bại nặng nề, cách U23 Việt Nam bước ra sân mới là câu trả lời thật sự cho bản lĩnh của họ. Liệu họ có dám chơi với sự tự tin như trước, dám cầm bóng, pressing và dám tấn công để bảo vệ triết lý mà mình đã theo đuổi suốt giải?

1. Năm 2022, tại giải VCK U23 châu Á diễn ra ở Uzbekistan, U23 Việt Nam cũng đã có một màn trình diễn thuyết phục dưới thời của một HLV người Hàn Quốc khác là ông Gong Oh Kyun, với 3 trận bất bại ở vòng bảng mà nổi bật là trận hòa 1-1 trước U23 Hàn Quốc. Thời điểm đó, U23 Việt Nam chơi thứ bóng đá đậm chất chủ động, giàu tính phiêu lưu, một phiên bản rất khác so với cách chơi dướ thời HLV Park Hang Seo.

Không chỉ thế, HLV Gong Oh Kyun còn "trẻ hóa" cả đội U23, với 9 cầu thủ dự giải chưa đến 20 tuổi, trong đó có Khuất Văn Khang, người có kỳ U23 châu Á đầu tiên ở tuổi 18.

Đó cũng là giai đoạn thoái trào của "triều đại" Park Hang Seo. Đội tuyển Việt Nam gần như bế tắc trong việc phát triển lối chơi nhằm có thể cạnh tranh ở tầm châu lục. Sở trường phòng ngự – phản công đem lại các kết quả nức lòng, nhưng cuộc va đập dữ dội ở vòng loại cuối cùng World Cup 2022 là sự thật phũ phàng: lối chơi đó không bù đắp cho các điểm yếu về thể chất. Cần một cách tiếp cận khác, một hướng đi mới để nâng tầm đội tuyển.

Và đó là lý do mà khi HLV Park Hang Seo chia tay, nhiều ý kiến đề nghị mời HLV Gong Oh Kyun dù ông không có kinh nghiệm cầm quân đỉnh cao. Thứ bóng đá mà U23 Việt Nam đã chơi trong thời gian ngắn mà ông huấn luyện chính là trọng tâm gây phấn khích của câu chuyện tương lai bóng đá Việt cùng giấc mơ World Cup. Như đã biết, VFF chọn một cái tên danh tiếng hơn là Philippe Troussier cùng với tư duy kiểm soát bóng đầy mới mẻ vốn được thử nghiệm thành công bởi ông Gong Oh Kyun.

Cũng tại kỳ giải 2022, Uzbekistan dù là chủ nhà nhưng đã để thua 0-2 ở trận đấu cuối cùng trước Saudi Arabia, đội đã thắng U23 Việt Nam ở trận tứ kết, trước gần 35.000 khán giả, một con số kỷ lục đối với một giải bóng đá trẻ cấp châu lục.

Thất bại ấy không làm hỏng cuộc hành trình World Cup của bóng đá Uzbekistan. Nhiều cầu thủ U23 ngày đó nay đã là trụ cột của đội tuyển quốc gia đầu tiền của khu vực Trung Á giành quyền dự World Cup 2026.

2. Có rất nhiều chi tiết của kỳ giải 4 năm trước đáng để suy ngẫm khi đánh giá về U23 Việt Nam tại giải năm nay.

Trận thua U23 Trung Quốc của U23 Việt Nam khiến lịch sử chưa thể được viết lại, nhưng thất bại ở một trận đấu không đồng nghĩa với việc thầy trò HLV Kim Sang Sik mất đi một chiến dịch ấn tượng, không thể phủ nhận giá trị của cả một hành trình.

Trong hơn nửa tháng qua, U23 Việt Nam đã thể hiện sự tiến bộ rõ rệt: toàn thắng vòng bảng, đánh bại những đối thủ khó chịu như UAE hay Saudi Arabia để giành vé bán kết. Đó là chiến dịch đáng tự hào, chứng minh rằng bóng đá trẻ Việt Nam không chỉ xuất hiện ở bản đồ châu lục mà biết cách ghi dấu ấn bằng lối chơi có tổ chức, kỷ luật và đầy bản lĩnh.

Nhưng thua là thua. Chúng ta thua một cách trực diện và thua trong thế bị kiểm soát. Không cần thiết phải dùng sáo ngữ "thua trong thế ngẩng cao đầu" trong trường hợp này, vì đây là thất bại cần thiết để soi chiếu chính mình. Bởi một đội bóng nếu chỉ quen chiến thắng dễ dàng sẽ khó nhận ra giới hạn. U23 Việt Nam hôm nay đã có đủ bản lĩnh để nhìn vào thất bại như một bài học, chứ không phải rơi vào những dằn vặt vì một cú ngã. Như chính HLV Kim Sang Sik nói sau trận đấu, thua vì đối thủ mạnh, vì không thể ứng phó và vì thiếu những phương án B trước một đối thủ đã nghiên cứu rất kỹ chúng ta bằng tất cả sự thận trọng hiếm có.

Dù U23 châu Á chỉ là một giải đấu trẻ, nhưng lịch sử của nó cho thấy có mặt ở bán kết đã là thành tích không dễ đạt được. Trong 7 trận chung kết của giải, Nhật Bản, Saudi Arabia và Uzbekistan góp mặt 3 lần, kế đến là Hàn Quốc 2 lần, ngoài ra cũng chỉ mới có 3 cái tên khác là Iraq, Việt Nam và Trung Quốc.

Và hãy nhớ rằng, dù có đến 3 lần vào chung kết nhưng Uzbekistan cũng chỉ 1 lần đăng quang khi thắng Việt Nam hồi năm 2018. Nhưng chính các thất bại ấy đã giúp cho nền bóng đá của họ giành vé dự World Cup một cách xứng đáng.

Đấy có thể là câu chuyện của bóng đá Việt Nam. U23 châu Á là giải đấu không có tiền thưởng, mục tiêu vẫn là tạo sân chơi cạnh tranh và đo lường thực lực của các đội tuyển châu Á.

Nói cách khác, một danh hiệu ở đấu trường này không quan trọng bằng năng lực trình diễn và khả năng tiến bộ qua từng trận đấu được AFC thiết kế để làm sao các đội bóng trẻ có thể chơi được nhiều trận nhất có thể.

Trân trọng giá trị này, chúng ta sẽ nhìn thấy rõ những điều cần làm cho U23 Việt Nam: cải thiện pressing, tăng cường sự ăn ý giữa các tuyến, và quản lý chấn thương tốt hơn. Ngoài ra, nền bóng đá Việt Nam và cả người hâm mộ cũng sẽ quyết định cách U23 Việt Nam phát triển dựa trên nhận thức và đánh giá đúng mức về thành công tại giải đấu này. Đừng vội ca ngợi quá đà hay chỉ trích cực đoan; hãy nhìn nhận đây là bước đệm vững chắc cho hành trình dài hơi.

3. Trận thua ở bán kết chưa khép lại gì cả. U23 Việt Nam vẫn còn trận tranh hạng Ba với U23 Hàn Quốc. Nhưng liệu đây là thời điểm "kết thúc cho khởi đầu mới" hay không còn tùy vào cái cách mà cầu thủ U23 Việt Nam cũng như người hâm mộ và giới làm bóng đá Việt Nam tiếp nhận, thích ứng với hoàn cảnh.

Sau U23 châu Á 2022, chúng ta đã nhìn thấy cách mà bóng đá Việt Nam có thể xây dựng hành trình vươn tầm châu lục. Nhưng thực tế là đội hình của U23 ngày đó, người thì vẫn đang đá cho U23 như Khuất Văn Khang, phần lớn gần như không thể lên được đội tuyển Việt Nam và mất hút tại CLB. Không có một sự liên thông nào giữa yếu tố con người, lối chơi từ cấp CLB cho đến đội tuyển và nó khiến cho giấc mơ World Cup của bóng đá Việt Nam đứt gãy.

Sự xuất hiện của ông Kim Sang Sik, một HLV có nền tảng Hàn Quốc nhưng hiểu rõ đặc điểm cầu thủ Đông Nam Á, chính là bước ngoặt. Ông đã chứng minh năng lực trong môi trường được tin tưởng và trao quyền, gửi thông điệp rõ ràng về cho bóng đá Hàn Quốc: Chiến thắng đến từ sự thấu hiểu, khiêm nhường và triết lý toàn cầu, không dựa vào may mắn mà vào hệ thống vận hành có kỷ luật. Ông biến Việt Nam thành đội bóng không còn "đá cho cảm xúc", mà chơi có kế hoạch, có chu kỳ phục hồi, có nhịp vận hành như một tập thể chuyên nghiệp.

Trước thềm vòng bán kết, một bài bình luận của tờ "Thời báo tài chính" Hàn Quốc từng "ghen tị" với U23 Việt Nam vì "đang làm tốt hơn nhiều so với U23 Hàn Quốc" vì có HLV Kim Sang Sik, người "đưa U23 Việt Nam đến vị trí hàng đầu: không cầu may, không "thả meme cầu nguyện" như cách báo chí Hàn mỉa mai nền bóng đá của họ, mà bằng bản lĩnh và chiến lược rõ ràng. Thành công của ông Kim lại làm dấy lên cảm giác cay đắng tại Hàn Quốc khi những HLV ở K-League khi ra nước ngoài, bỗng trở thành "phù thủy chiến thuật"".

Tương lai của bóng đá Việt Nam có thể nhìn thấy từ đôi chân các cầu thủ U23 hiện tại. Chiếc vé World Cup 2030 đang được nhào nặn từ chính những giọt mồ hôi tại Jeddah và những bài học cay đắng sau trận thua bán kết. Việt Nam đang sở hữu một thế hệ cầu thủ biết thắng bằng trí tuệ, biết thua để lớn mạnh và biết đặt tập thể lên trên bản ngã cá nhân.

Vấn đề bây giờ là cách chúng ta đứng dậy và đi tiếp cuộc hành trình của riêng mình. Chậm rãi, kiên định và khiêm tốn.