Việc ban hành Luật Báo chí (sửa đổi) năm 2025 không chỉ khép lại một quá trình hoàn thiện thể chế, mà mở ra một tư duy quản lý mới mang tính kiến tạo cho báo chí Việt Nam. 

Khi những điểm nghẽn về mô hình hoạt động, kinh tế báo chí và không gian số từng bước được tháo gỡ, báo chí có thêm điều kiện để phát triển chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại và tiếp tục đồng hành cùng đất nước trong giai đoạn phát triển mới.

Không phải ngẫu nhiên mà Luật được Quốc hội khóa XV thông qua với tỷ lệ tán thành rất cao. Đằng sau con số ấy là một sự đồng thuận chính trị rõ ràng: muốn báo chí phát triển bền vững, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực tự thân của các tòa soạn, mà phải có một hành lang pháp lý đủ rộng, đủ linh hoạt và đủ hiện đại để thích ứng với những biến đổi nhanh chóng của không gian truyền thông toàn cầu.

Một điểm nhấn quan trọng của Luật Báo chí 2025 là việc tiếp tục khẳng định rõ bản chất của báo chí Việt Nam: báo chí cách mạng, là phương tiện thông tin, công cụ tuyên truyền, vũ khí tư tưởng quan trọng của Đảng và Nhà nước, đồng thời là diễn đàn của Nhân dân. Sự khẳng định này không nhằm "đóng khung" báo chí trong quá khứ, mà tạo nền tảng chính trị – pháp lý vững chắc cho những bước đi dài hơi trong tương lai.

Chính trên nền tảng ấy, Luật mở ra không gian để xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại – một mục tiêu không thể đạt được nếu thiếu cơ chế vận hành phù hợp với kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và môi trường số toàn cầu. Khi bản chất được xác lập rõ ràng, đổi mới mới có thể diễn ra một cách tự tin, có định hướng và không chệch khỏi các giá trị cốt lõi.

Trong nhiều năm, điểm nghẽn lớn nhất của báo chí không chỉ nằm ở công nghệ, mà ở mô hình hoạt động và cơ chế tài chính. Luật Báo chí 2025 đã đi thẳng vào vấn đề này khi bổ sung các quy định về cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, cho phép tổ chức nhiều loại hình, nhiều sản phẩm, được áp dụng cơ chế tài chính đặc thù và vận hành theo chiến lược phát triển báo chí quốc gia.

Tổng Bí thư Tô Lâm thăm gian trưng bày của Thông tấn xã Việt Nam tại Hội báo toàn quốc 2025

Đây là một bước chuyển rất đáng chú ý. Lần đầu tiên, pháp luật thừa nhận một cách đầy đủ rằng báo chí không thể phát triển nếu chỉ dựa vào ngân sách hạn hẹp hoặc những nguồn thu manh mún. Việc cho phép tích hợp dịch vụ trực tuyến, mở rộng liên kết sản xuất nội dung có kiểm soát, cùng các cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ, đấu thầu truyền thông chính sách… chính là cách khơi thông nguồn lực để báo chí thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị mà vẫn bảo đảm tính bền vững.

Nếu trước đây, hoạt động báo chí trên không gian mạng còn tồn tại nhiều "vùng xám" pháp lý, thì Luật Báo chí 2025 đã có một bước tiến quan trọng khi luật hóa đầy đủ hoạt động báo chí số. Việc xác định rõ kênh nội dung của cơ quan báo chí trên môi trường mạng, thừa nhận sản phẩm báo chí hoàn chỉnh trên nền tảng số quốc gia, cùng chủ trương Nhà nước đầu tư hạ tầng dữ liệu và nền tảng số báo chí quốc gia cho thấy một tầm nhìn dài hạn.

Quan trọng hơn, Luật không né tránh những thách thức mới như trí tuệ nhân tạo, quản lý nội dung số hay trách nhiệm của tác giả trong môi trường công nghệ cao. Cách tiếp cận này thể hiện tư duy quản lý đi trước một bước, tạo khung pháp lý để công nghệ phục vụ báo chí, thay vì để báo chí bị cuốn theo công nghệ.

Mở rộng không gian phát triển không đồng nghĩa với buông lỏng kỷ cương. Luật Báo chí 2025 tăng cường các quy định nhằm bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, từ việc phân biệt rõ báo và tạp chí để chống "báo hóa", đến các quy định về thông tin đối ngoại, đạo đức nghề nghiệp và vai trò của Hội Nhà báo Việt Nam.

Việc bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến thông tin gây phương hại đến hình ảnh, uy tín quốc gia cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với trách nhiệm xã hội và trách nhiệm công dân của người làm báo trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Báo chí được trao thêm quyền, nhưng đồng thời cũng phải gánh vác những chuẩn mực cao hơn về đạo đức, nghề nghiệp và ý thức quốc gia.

Như Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy đã nhấn mạnh, Luật Báo chí 2025 bám sát chủ trương của Đảng và yêu cầu thực tiễn của báo chí. Nhưng cũng như mọi đạo luật khác, giá trị thực sự của Luật chỉ được kiểm chứng khi đi vào đời sống.

Luật Báo chí 2025, vì thế, không chỉ là một văn bản pháp luật. Đó là lời mời gọi đổi mới, là cam kết đồng hành của Nhà nước với báo chí, và cũng là lời nhắc nhở rằng: chỉ khi báo chí tự vượt lên chính mình, những nguồn lực được khơi thông mới thực sự chuyển hóa thành giá trị cho xã hội và cho con người.

Chương trình văn nghệ chào mừng Lễ kỷ niệm 100 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam