Nhìn lại nhiệm kỳ Đại hội XIII, giảm nghèo bền vững không chỉ là một thành tựu kinh tế – xã hội, mà là dấu ấn của một sự dịch chuyển rất sâu trong tư duy phát triển: từ quản lý cái thiếu sang kiến tạo điều đủ. 

Từ chuẩn nghèo đa chiều đến các chương trình mục tiêu quốc gia, Việt Nam đã và đang chuyển từ việc "chống đói, chống thiếu" sang bảo đảm phẩm giá sống cho mỗi người dân – một bước đi mang tính nền tảng cho kỷ nguyên phát triển mới.

Trong những năm qua, nguồn vốn vay ưu đãi trên địa bàn đặc khu Cát Hải, Hải Phòng, đã tạo động lực giúp hộ nghèo, gia đình chính sách và các đối tượng khác mạnh dạn chuyển đổi cây trồng vật nuôi, sản xuất kinh doanh hiệu quả, góp phần tích cực trọng công tác giảm nghèo, tạo thêm việc làm, đảm bảo an sinh, ổn định xã hội và xây dựng nông thôn mới

Trong rất nhiều thước đo của một nhiệm kỳ, có một thước đo thầm lặng nhưng bền bỉ: bao nhiêu con người được kéo ra khỏi vùng bấp bênh của cuộc sống. Nhiệm kỳ Đại hội XIII đã để lại một dấu ấn như thế. Khi tỷ lệ hộ nghèo cả nước giảm từ hơn 5% năm 2021 xuống còn khoảng 1% vào năm 2025, đó không chỉ là một thành tích hành chính, mà là hàng triệu gia đình bước qua ranh giới mong manh giữa "sống tạm" và "sống tử tế". 

Những năm qua, Tây Ninh đạt nhiều kết quả nổi bật trong công tác giảm nghèo, thể hiện quyết tâm chính trị của cả hệ thống chính quyền, sự đồng hành của người dân và sức lan tỏa của phong trào “Vì người nghèo – Không để ai bị bỏ lại phía sau”

Ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi tỷ lệ nghèo giảm bình quân hơn 4,4% mỗi năm, điều ấy còn có ý nghĩa lớn hơn: những không gian từng bị "kẹt" ngoài dòng chảy phát triển đã bắt đầu được nối lại với tương lai.

Từ đó, nghèo không còn được nhìn thuần túy bằng thu nhập, mà bằng khả năng con người tiếp cận một cuộc sống đầy đủ: được học, được chữa bệnh, được sống trong một mái nhà an toàn, được dùng nước sạch, được kết nối thông tin và được tham gia vào đời sống xã hội. 

Khám chữa bệnh và cấp phát thuốc miễn phí cho người dân xã biên giới Hà Giang (nay là Tuyên Quang)

Khi một người không có internet, không tiếp cận dịch vụ y tế, không được học hành đầy đủ, họ không chỉ nghèo tiền bạc – họ nghèo khả năng bước vào thế giới hiện đại. Đưa những thiếu hụt ấy vào chuẩn nghèo là một cách khẳng định rằng phát triển không thể chỉ đo bằng GDP, mà phải đo bằng khả năng con người được tham dự vào xã hội đang đổi thay.

Phong trào hỗ trợ sửa chữa, xây dựng nhà ở mới cho hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở trên địa bàn tỉnh Nghệ An

Chính từ tư duy ấy, các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021–2025 không còn là những gói hỗ trợ rời rạc, mà trở thành một hệ sinh thái phát triển: hạ tầng – sinh kế – dịch vụ – quản trị. 

Việc hơn 35% số xã đặc biệt khó khăn vùng dân tộc thiểu số thoát khỏi tình trạng "vùng lõi nghèo" không chỉ là thành tích của đầu tư, mà là kết quả của một cách tiếp cận mới: không đưa tiền đến, mà đưa năng lực phát triển đến. Đường sá mở ra để hàng hóa ra thị trường. Hỗ trợ sinh kế để người dân đứng vững trên đôi chân mình. Chuyển đổi số để những vùng xa xôi bước vào cùng một không gian cơ hội với cả nước.

Trong hơn 20 năm thực hiện các chương trình cho vay (đối với hộ nghèo và đối tượng chính sách khác) nguồn vốn vay ưu đãi trên địa bàn tỉnh Lai Châu đã góp phần quan trọng thực hiện các chủ trương, chính sách, mục tiêu của Đảng, Nhà nước về tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội

Chính vì vậy, việc tiếp tục nâng chuẩn nghèo trong giai đoạn 2026–2030 không phải là làm khó các địa phương, mà là một lựa chọn chính sách có trách nhiệm. Đưa các tiêu chí như dịch vụ số, môi trường sống, xử lý rác thải vào chuẩn nghèo mới cho thấy một tầm nhìn rất rõ: người nghèo trong kỷ nguyên mới không chỉ thiếu tiền, mà thiếu năng lực sống trong một xã hội xanh, số hóa và bền vững. Nếu không cập nhật chuẩn nghèo, nghèo đói sẽ chỉ đổi hình dạng, chứ không biến mất.

Chi nhánh NHCSXH tỉnh Phú Thọ đảm bảo việc chuyển tải tín dụng chính sách không bị gián đoạn, tạo điều kiện thuận lợi và phục vụ tốt nhất đối với người nghèo, các đối tượng chính sách

Ở một bình diện sâu hơn, thành tựu giảm nghèo của nhiệm kỳ Đại hội XIII mang ý nghĩa chính trị – xã hội đặc biệt quan trọng: nó giữ cho con đường phát triển của Việt Nam không trở nên lạnh lùng. Khi tăng trưởng đi cùng với bao trùm, khi hiện đại hóa đi cùng với bảo vệ người yếu thế, thì niềm tin xã hội được củng cố, sự đồng thuận được bồi đắp và khát vọng phát triển trở thành khát vọng chung.

Yên Bái (nay là Lào Cai) là địa phương đầu tiên trong cả nước đưa tiêu chí “hạnh phúc” vào Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2020 - 2025, hướng tới mục tiêu xây dựng “tỉnh hạnh phúc”

Giảm nghèo, vì thế, không chỉ là một chương trình. Đó là cách một quốc gia trả lời câu hỏi cốt lõi: ta đang xây dựng sự giàu có cho ai? Nhiệm kỳ Đại hội XIII đã đưa ra câu trả lời rất rõ: cho mọi người dân – bằng phẩm giá, bằng cơ hội và bằng một tương lai không ai bị đứng ngoài.

Đám cưới tập thể của 80 cặp đôi với chủ đề “Ngày chung đôi - Yêu là hạnh phúc”. Đây là điểm nhấn đặc biệt của Ngày hội Việt Nam Hạnh phúc – Vietnam Happy Fesst 2025

Trên hành trình hướng tới 2045, Việt Nam không chỉ cần đi nhanh hơn, mà cần đi cùng nhau. Khi mỗi con người – dù ở miền núi hay đồng bằng, dù là đồng bào dân tộc thiểu số hay cư dân đô thị – đều có cơ hội sống tử tế, được kết nối với tri thức, dịch vụ và tương lai, thì tăng trưởng mới thực sự có ý nghĩa. Đó cũng chính là lúc chuẩn nghèo được nâng lên thành chuẩn hạnh phúc, và phát triển mang gương mặt của con người.

Trên hành trình hướng tới 2045, Việt Nam không chỉ cần đi nhanh hơn, mà cần đi cùng nhau...