Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã khai mạc trọng thể ngày 20/7 dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phát đi thông điệp phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh phải được xem xét trong tư duy quản trị thống nhất lãnh thổ. Biển là không gian sinh tồn, phát triển và bảo vệ chủ quyền; phải được quản trị tổng hợp, kết nối với đất liền, cảng biển, logistics và các hành lang kinh tế và hợp tác quốc tế… 

Soi chiếu tinh thần trên vào tỉnh Hưng Yên có thể thấy, tỉnh đã và đang triển khai các biện pháp để phát huy giá trị của biển. Song với gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, tỉnh Hưng Yên cần phải xác định vị trí của biển trong liên kết vùng, hài hòa giữa khai thác và bảo tồn, đồng bộ giữa đất liền - biển, kiến tạo cực tăng trưởng mới.

Phát triển không gian biển trên cơ sở kết nối vùng

Sau khi hợp nhất, lợi thế của Hưng Yên đã trở nên rõ ràng và quan trọng hơn trong khu vực Đồng bằng sông Hồng và cả nước vì địa phương này có bờ biển dài 54 km, trở thành "cửa ngõ" để Thủ đô kết nối với biển. Với địa thế riêng có, Hưng Yên đang hoàn thiện mạng lưới giao thông, hạ tầng xã hội và tổ chức quy hoạch để khớp nối, hưởng lợi từ Hà Nội và các tỉnh, thành lân cận như: Hải Phòng, Bắc Ninh và Ninh Bình.

Tỉnh Hưng Yên xác định, không chỉ phát triển biển cho riêng mình mà còn trở thành điểm kết nối của vùng Đồng bằng sông Hồng với kinh tế biển Bắc Bộ. Để hiện thực hóa mục tiêu trên, tỉnh đang thực hiện nhiều giải pháp để tối ưu hóa giá trị từ biển; trong đó có nội dung đột phá là hoàn thiện các thủ tục để trình cấp có thầm quyền thông qua Đề án Khu kinh tế tự do Hưng Yên. Ở khu kinh tế này, không gian đất liền - biển gắn kết với nhau tạo thành một chuỗi các lợi ích, tạo động lực cho phát triển.

Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Hưng Yên nhiệm kỳ 2025-2030 ngày 13/3 đã thống nhất thông qua Đề án thành lập Khu kinh tế tự do Hưng Yên được hình thành trên cơ sở Khu kinh tế Thái Bình trước đây.

Qua dấu mốc này có thể thấy, đây không đơn thuần là sự tiếp nối về mặt không gian, mà là bước chuyển về chất trong tư duy phát triển của tỉnh Hưng Yên. Đồng thời đây cũng được xem là nỗ lực của tỉnh trong kiến tạo một cực tăng trưởng mới gắn với kinh tế biển, công nghiệp hiện đại và dịch vụ giá trị cao.

Mặt khác, Hưng Yên còn hướng tới việc xây dựng Khu kinh tế là nơi "thử nghiệm các cơ chế" nhằm thu hút các nguồn lực đầu tư FDI, nâng cao năng lực cạnh tranh ở mức toàn cầu.

Theo quy hoạch, Đề án Khu kinh tế tự do Hưng Yên có diện tích khoảng 30.583 ha được quy hoạch phát huy giá trị của biển gồm: Khu phía Bắc (từ cửa Thái Bình đến cửa Trà Lý) được định hướng là trung tâm sản xuất chiến lược - tiên tiến, trung tâm năng lượng và logistics liên vùng gắn với cảng biển Diêm Điền trọng tải 200.000 tấn.

Khu trung tâm (từ cửa Trà Lý đến cửa Lân) sẽ gồm hành chính, dịch vụ thương mại, trung tâm dữ liệu, sản xuất tiên tiến và du lịch hội nghị, hội thảo.

Khu phía Nam (từ cửa Lân đến cửa Ba Lạt) được phát triển thành trung tâm đô thị, du lịch nghỉ dưỡng sinh thái, trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, công nghiệp công nghệ cao và trung tâm tài chính.

Khi Khu kinh tế tự do Hưng Yên được phê duyệt sẽ tạo ra những giá trị vượt trội so với trước đây. Bởi theo Đề án, Khu có mức độ "tự do" cao nhất dựa trên 4 trụ cột gồm: tự do trong kinh doanh; tự do trong luân chuyển vốn; thu hút, phát triển nhân tài và tự do trong quản trị.

Trước đây, tại các xã Tiền Hải, Thái Thụy (Thái Bình cũ), người dân chỉ quen với nắng gió biển khơi, sinh kế chủ yếu dựa vào nông nghiệp và khai thác thủy hải sản với những chuyến biển lênh đênh.

Ghi nhận hiện nay, trên cơ sở những khu, cụm công nghiệp hiện có tại các xã ven biển, cộng thêm Đề án Khu kinh tế tự do Hưng Yên thì những địa phương trên nằm trong "vùng lõi" của Khu sẽ có cơ hội cất cánh mạnh mẽ hơn nữa.

Theo ông Bùi Tuấn Anh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hưng Phú, sau khi dư địa được mở rộng, địa phương đã xác định: "Hướng ra biển lớn để làm giàu" theo tinh thần Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương ngày 22/10/2018; đồng thời, cụ thể hóa vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025-2030. Căn cứ vào những định hướng trên, xã đã quy hoạch khu vực ven biển ưu tiên nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, kinh tế xanh, logistics, đô thị và dịch vụ hỗ trợ khu kinh tế.

Xã lấy khu du lịch sinh thái-nghỉ dưỡng Cồn Vành làm hạt nhân, gắn với du lịch tâm linh, lễ hội, trải nghiệm làng nghề ven biển. Song hành phát triển kinh tế biển, xã còn gắn với nhiệm vụ bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, bảo tồn rừng ngập mặn, giảm thiểu rác thải nhựa đại dương; kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng-an ninh, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội khu vực ven biển.

Câu chuyện của xã Hưng Phú minh chứng rằng, 8 xã có biển của tỉnh Hưng Yên đều mang một quyết tâm, niềm tin mạnh mẽ, khi không gian biển được khai thác, Khu kinh tế tự do của Hưng Yên được thông qua sẽ là cơ hội cho địa phương thu ngân sách, người dân có việc làm và thu nhập trên chính mảnh đất quê hương mình. Người dân hiểu rằng giờ đây, biển không chỉ để đánh bắt, nuôi trồng thủy hải sản như xưa mà phải được quản trị tổng hợp, kết nối với đất liền, cảng biển, logistics, các hành lang kinh tế và hợp tác quốc tế, theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Quy hoạch hạ tầng để tái cấu trúc không gian phát triển biển

Sau công cuộc "sắp xếp lại giang sơn", tỉnh Hưng Yên được hình thành trên cơ sở hợp nhất với tỉnh Thái Bình. Đại hội Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã đưa ra tầm nhìn chiến lược về những chủ trương lớn, quan trọng mang tính tổng thể. Trong đó, có nội dung: "Sớm đưa Hưng Yên trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh của phía Bắc". Đây là định hướng mang tầm chiến lược vừa thể hiện tâm thế cho một tương lai hướng biển, làm giàu từ biển của mảnh đất Phố Hiến xưa - từng là thương cảng sầm uất đàng ngoài. Hưng Yên không chỉ phát triển cho riêng mình mà còn trở thành điểm kết nối của vùng Đồng bằng sông Hồng với kinh tế biển Bắc Bộ.

Với vị thế chiến lược, lợi thế "cửa biển", khu hậu cần nghề cá ven biển, Khu kinh tế tự do Hưng Yên cùng định hướng phát triển các chuỗi công nghệ cao, logistics, năng lượng, Hưng Yên sẽ trở thành điểm kết nối của vùng Đồng bằng sông Hồng với kinh tế biển Bắc Bộ. Theo đó, tỉnh đã và đang xây dựng, quy hoạch hạ tầng đi trước một bước, "lấy biển để cấu trúc không gian phát triển".

Sở Xây dựng tỉnh Hưng Yên cho hay, quy hoạch tỉnh năm 2026-2030, tầm nhìn 2045 đã định hướng rõ ràng hình thành 2 tuyến đường trục dọc đặc biệt quan trọng của tỉnh, đó là: Tuyến trục dọc 02 có điểm đầu tại xã Phụng Công tiếp giáp Thủ đô Hà Nội, điểm cuối giao với đường bộ ven biển; tuyến trục dọc 03 có điểm đầu tại xã Phụng Công tiếp giáp Thủ đô Hà Nội dọc theo sông Hồng, điểm cuối giao với đường bộ ven biển. Về đường sắt, Hưng Yên có quy hoạch tuyến đường sắt liên vùng kết nối từ Thủ đô Hà Nội dọc theo trục dọc 02 đến khu kinh tế ven biển và kết nối với tỉnh Ninh Bình.

Ông Nguyễn Mạnh Quyền, Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên cho hay, sau gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tỉnh sẽ "xoay trục" theo hướng hướng biển, tiến về biển để làm giàu. Từ một tỉnh phát triển chủ yếu dựa vào không gian nội địa trở thành địa phương có khả năng quản trị và khai thác đồng bộ cả không gian đất liền và không gian biển theo đúng tinh thần Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương.

Nhìn thấy tiềm năng của Hưng Yên trong giai đoạn tới khi tỉnh này hướng mạnh hạ tầng kết nối biển, mới đây Công ty trách nhiệm hữu hạn Lotus Vietnam Hospitality (Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland) ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác, nghiên cứu triển khai các dự án quy mô lớn tại Khu kinh tế Thái Bình với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 5 tỷ USD. Động thái "đặt chỗ" sớm của nhà đầu tư quốc tế không chỉ cho thấy tầm nhìn chiến lược mà còn phản ánh rõ sức hấp dẫn ngày càng gia tăng của Hưng Yên - một điểm đến đang hội tụ các điều kiện thuận lợi về vị trí địa lý, hạ tầng đồng bộ, cảng biển, logistics.

Trước gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Hưng Yên đang tổ chức không gian kinh tế thống nhất, kết nối các trung tâm công nghiệp, đô thị, logistics của vùng với hệ thống cảng biển, khu kinh tế ven biển và hành lang hướng biển. Đây chính là biểu hiện rõ nhất đưa Hưng Yên tham gia sâu hơn vào chiến lược xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh./.