Một giáo án phù hợp hơn với từng vận động viên, một quyết định đầu tư chính xác hơn, một nguồn thu mới từ người hâm mộ: Chuyển đổi số có thể tạo sức bật cho thể thao nói chung và thể thao Việt Nam nói riêng. Giá trị ấy sẽ được hiện thực hóa khi dữ liệu và công nghệ đi vào hoạt động huấn luyện, quản trị và kinh doanh.

Tìm lợi thế thành tích từ dữ liệu

Hình ảnh Trent Alexander-Arnold tập sút phạt với những cảm biến gắn trên đầu từng khiến nhiều người tò mò. Trong chương trình hợp tác giữa Liverpool và Công ty Neuro11 của Đức vào mùa hè năm 2021, thiết bị đo hoạt động điện não được sử dụng để hỗ trợ rèn luyện khả năng tập trung. Công nghệ đã đi sâu đến cả trạng thái tinh thần khi cầu thủ chuẩn bị thực hiện một tình huống bóng chết. Thiết bị sẽ giúp Alexander-Arnold sút phạt chính xác hơn.

Đó là một lát cắt của thể thao hiện đại. Khi khoảng cách thành tích được đo bằng phần trăm giây hoặc một quyết định trong tích tắc, dữ liệu trở thành nguồn lực giúp tìm kiếm lợi thế. Với Việt Nam, nhu cầu này càng cấp thiết khi nguồn lực đầu tư hữu hạn, trong khi yêu cầu cạnh tranh trong thể thao quốc tế ngày càng cao.

Dữ liệu làm sâu sắc hơn việc phân tích chiến thuật. StatsBomb cung cấp mạng lưới đường chuyền (người chuyền bóng, người nhận, vị trí bắt đầu - kết thúc và kết quả đường chuyền) để nhận diện cách đội bóng kết nối, cầu thủ giữ vai trò trung tâm của các đường chuyền (để quây bắt) hoặc những liên kết bị đối phương chia cắt. Chỉ số bàn thắng kỳ vọng, xG, giúp đánh giá chất lượng cơ hội thay vì chỉ đếm số cú sút. Những thông tin ấy bổ sung cho quan sát và kinh nghiệm của người làm chuyên môn, đặc biệt là các huấn luyện viên. Ban huấn luyện có thể phân tích ai là đầu mối các đường chuyền, đội triển khai bóng chủ yếu qua cách nào và cầu thủ nào ít được kết nối. Những dữ liệu này có thể được StatsBomb cung cấp gần như trực tiếp, cập nhật sự kiện trận đấu gần như theo thời gian thực đến iPad của các huấn luyện viên nếu bạn mua gói Live Data API trên nền tảng đám mây (Cloud).

Tại World Cup 2014, đội tuyển Đức đã sử dụng SAP Match Insights để hỗ trợ phân tích dữ liệu, phục vụ huấn luyện và chuẩn bị chiến thuật. Đây là một giải pháp phân tích dữ liệu lớn Big Data của hãng SAP. Nhờ có sự hỗ trợ phần nào của công nghệ, Đức đã lần thứ 4 vô địch World Cup.

Một thập niên sau, TacticAI, sản phẩm nghiên cứu của Google DeepMind cùng Liverpool, cho thấy AI có thể đề xuất điều chỉnh vị trí cầu thủ trong các tình huống phạt góc. Từ mô tả diễn biến, công nghệ đang tiến tới hỗ trợ xây dựng phương án hành động.Với thể thao Việt Nam, hướng đi phù hợp là chọn đội tuyển, môn trọng điểm và bài toán cụ thể để triển khai: Phân tích động tác, quản lý tải tập, theo dõi phục hồi hoặc đánh giá đối thủ. Đi cùng thiết bị phải là nhân sự phân tích có khả năng phối hợp với huấn luyện viên, bác sĩ và chuyên gia thể lực. Hiệu quả cần được nhìn thấy trong chất lượng tập luyện, tiến bộ chuyên môn và khả năng duy trì thi đấu của vận động viên.

Kết nối dữ liệu để quản trị hiệu quả

Một hồ sơ vận động viên được theo dõi xuyên suốt từ tuyến trẻ đến đội tuyển có thể cung cấp nhiều thông tin giá trị: Quá trình phát triển, giáo án đã áp dụng, thành tích và lịch sử chấn thương. Khi vận động viên chuyển đơn vị, những thông tin ấy giúp người tiếp nhận hiểu nhanh hơn và tránh đứt quãng trong đào tạo.

Tương tự, dữ liệu về sân bãi, trang thiết bị và kinh phí giúp nhà quản lý trả lời những câu hỏi thiết thực: Cơ sở nào đang sử dụng chưa hiệu quả, thiết bị nào cần bảo trì, chương trình đào tạo nào cần điều chỉnh? Chuyển đổi số tạo điều kiện phân bổ nguồn lực dựa trên tình hình thực tế và kết quả theo dõi.

Thể thao Việt Nam đã có những hệ thống dữ liệu chuyên ngành. Tuy nhiên, tham luận của Trung tâm Thông tin – Truyền thông Thể dục Thể thao năm 2024 từng chỉ ra hạn chế về chuẩn hóa, cập nhật và khai thác dữ liệu. Điều này cho thấy số lượng hồ sơ được lưu trữ mới là một phần của quá trình chuyển đổi. Giá trị còn phụ thuộc vào chất lượng thông tin và cách sử dụng.

Bước tiến mới được ghi nhận mới đây, khi dự án "Xây dựng nền tảng số thể thao Việt Nam" được phê duyệt theo Quyết định số 2835/QĐ-BVHTTDL ngày 22/10/2026 do Cục Thể dục thể thao Việt Nam làm chủ đầu tư. Dự án hướng tới nền tảng dùng chung (hồ sơ vận động viên, huấn luyện viên, thành tích, tập luyện, y sinh và dinh dưỡng; giai đoạn đầu tập trung 9 môn trọng điểm), AI hỗ trợ huấn luyện (Camera AI phục vụ phân tích động tác và đánh giá kỹ thuật) và số hóa hồ sơ.

Cùng với đó là quy trình bảo vệ thông tin sức khỏe, phân quyền truy cập và đào tạo người sử dụng. Mỗi hệ thống cần được đánh giá bằng thời gian xử lý công việc, chất lượng dữ liệu và mức độ hỗ trợ quyết định. Khi thông tin được cập nhật và khai thác thường xuyên, nhà quản lý mới có thể nắm tình hình kịp thời, kiểm tra kết quả và điều chỉnh nguồn lực phù hợp.

Mở rộng không gian kinh tế thể thao

Sức hút của một đội bóng vượt xa sức chứa sân vận động. Người hâm mộ ở xa vẫn có nhu cầu theo dõi, tương tác, mua sản phẩm và tham gia cộng đồng. Chuyển đổi số giúp tổ chức thể thao duy trì mối quan hệ ấy, mở thêm cơ hội kinh doanh quanh năm.

Real Madrid là trường hợp đáng tham khảo. Câu lạc bộ hợp tác với Microsoft từ năm 2014 xây dựng nền tảng kết nối người hâm mộ, tích hợp nội dung, dữ liệu tương tác và thương mại. Việc hiểu rõ hơn nhu cầu khán giả giúp câu lạc bộ cá nhân hóa dịch vụ và triển khai các hoạt động tiếp thị phù hợp. Trong nghiên cứu trường hợp do Microsoft công bố, Real Madrid ghi nhận doanh thu số tăng 30% tại giai đoạn được báo cáo. Không phải ngẫu nhiên, câu lạc bộ Hoàng gia Tây Ban Nha là một hình mẫu kinh doanh thể thao hàng đầu thế giới và là câu lạc bộ bóng đá có doanh thu cao nhất thế giới (1,161 tỷ euro mùa giải 2024-2025).

Bài học cho Việt Nam nằm ở cách kết nối sự quan tâm với những dịch vụ có giá trị. Vé điện tử là một điểm khởi đầu. Từ giao dịch mua vé, đơn vị tổ chức có thể phát triển chương trình hội viên, nội dung hậu trường, sản phẩm lưu niệm và dịch vụ ngày thi đấu, trên cơ sở người dùng đồng ý chia sẻ thông tin.

Dữ liệu cũng giúp nâng giá trị tài trợ. Ngoài hình ảnh logo trên sân, nhà tài trợ có thể được cung cấp những chỉ số rõ ràng về lượng tiếp cận, tương tác và hiệu quả chương trình. Điều đó tạo thêm căn cứ khi thương lượng hợp đồng và duy trì quan hệ hợp tác.

Không gian kinh tế số còn mở rộng tới thể thao đại chúng. Đặt sân, đăng ký giải phong trào, tìm huấn luyện viên, mua khóa học và theo dõi tập luyện đều có thể được kết nối qua nền tảng số. Người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, còn đơn vị cung cấp có cơ hội nâng hiệu suất khai thác cơ sở vật chất. Ở thể thao phong trào, những App như MyLeague hỗ trợ số hóa việc tổ chức, bốc thăm giải đấu, quản lý đội, lịch thi đấu và kết quả, góp phần giảm công việc thủ công cho ban tổ chức.

Muốn phát triển bền vững, mỗi câu lạc bộ, liên đoàn hoặc đơn vị tổ chức giải cần xác định sản phẩm, khách hàng và mô hình doanh thu trước khi lựa chọn công nghệ. Hợp tác với doanh nghiệp công nghệ, truyền thông, thanh toán và du lịch cần gắn với mục tiêu đo lường được.

Thành tích tốt tạo sức hút; quản trị hiệu quả giúp sử dụng tốt nguồn lực; kinh tế thể thao tạo nguồn thu tái đầu tư. Khi kết nối được 3 yếu tố ấy, chuyển đổi số sẽ trở thành sức bật lâu dài cho thể thao Việt Nam.