Ngày 15/7/1950, theo chủ trương của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đội Thanh niên xung phong công tác Trung ương đầu tiên được thành lập tại núi Hồng, Đại Từ, Thái Nguyên. Từ lực lượng ban đầu còn nhỏ bé, Thanh niên xung phong ngày càng trưởng thành, có mặt trên những chiến trường ác liệt, những tuyến giao thông huyết mạch và các trọng điểm bị đánh phá dữ dội nhất.

Họ mở đường, tải đạn, vận chuyển lương thực, rà phá bom mìn, cứu chữa thương binh, góp phần giữ vững những mạch máu giao thông giữa mưa bom, bão đạn. Sau ngày đất nước thống nhất, các thế hệ Thanh niên xung phong tiếp tục tham gia bảo vệ biên giới, thực hiện nghĩa vụ quốc tế, khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng vùng kinh tế mới và phát triển kết cấu hạ tầng.

Mỗi giai đoạn đặt ra những nhiệm vụ khác nhau, nhưng phẩm chất của người Thanh niên xung phong vẫn không thay đổi: nơi nào gian khó, nơi đó có họ; việc gì Tổ quốc và nhân dân cần, họ sẵn sàng nhận lấy.

Bởi vậy, những gì lực lượng Thanh niên xung phong để lại không chỉ là những chiến công đã được ghi vào lịch sử, mà còn là một di sản tinh thần quý báu: lòng yêu nước, ý chí vượt khó, tinh thần kỷ luật, nghĩa tình đồng đội và sự sẵn sàng đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên lợi ích cá nhân.

Đó chính là văn hóa xung phong – một vẻ đẹp trong cách sống của tuổi trẻ Việt Nam.

Trong các cuộc kháng chiến, đặc biệt là chống Pháp và chống Mỹ, hàng vạn TNXP đã hiến dâng tuổi xuân, không tiếc máu xương hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đóng góp to lớn vào thắng lợi của dân tộc. Ngày nay, TNXP tiếp tục là lực lượng nòng cốt phát triển kinh tế, sẵn sàng xây dựng và bảo vệ Tổ quôc. Ảnh: TTXVN

Trong nền văn hóa ấy, "xung phong" không phải là lời hô hào, mà được chứng minh bằng hành động; không phải chọn phần việc dễ dàng, mà là dám nhận lấy nhiệm vụ khó khăn; không phải cống hiến để được ghi nhận, mà bởi đất nước cần, nhân dân cần.

Sau 76 năm, điều có ý nghĩa nhất không chỉ là nhắc nhớ một thời hào hùng, mà còn phải làm cho tinh thần ấy tiếp tục sống, tiếp tục được trao truyền và chuyển hóa thành động lực phát triển trong thời đại mới.

Nếu Thanh niên xung phong năm xưa mở đường bằng cuốc, xẻng và lòng quả cảm, thì thanh niên hôm nay phải mở đường bằng tri thức, năng lực sáng tạo và bản lĩnh hội nhập. Xung phong hôm nay là dám bước vào những lĩnh vực đất nước còn đi sau; dám nghiên cứu những bài toán khó; dám làm chủ công nghệ mới; dám khởi nghiệp từ những ý tưởng có ích cho cộng đồng. Đó cũng là bản lĩnh bảo vệ sự thật, ứng xử có trách nhiệm và lan tỏa những giá trị tích cực trong không gian số.

Sáng 15/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến thăm, tặng quà thương binh, bệnh binh tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành (phường Ninh Xá, tỉnh Bắc Ninh). Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Để ngọn lửa ấy được tiếp nối, công tác giáo dục truyền thống cũng cần đổi mới cả về nội dung và phương thức. Bên cạnh những cuộc gặp gỡ nhân chứng lịch sử, câu chuyện về một thời "hoa lửa" cần được kể bằng ngôn ngữ của thế hệ số, thông qua phim tài liệu, podcast, bảo tàng số, đồ họa và những sản phẩm truyền thông có sức hấp dẫn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đại biểu với cán bộ và thương binh, bệnh binh tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Các di tích, "địa chỉ đỏ" gắn với lực lượng Thanh niên xung phong không chỉ cần được gìn giữ, tôn tạo, mà còn phải trở thành những không gian trải nghiệm lịch sử sống động. Ở đó, người trẻ không chỉ được nghe kể về quá khứ, mà còn có thể cảm nhận sâu sắc giá trị của hòa bình, hiểu hơn sự hy sinh của các thế hệ đi trước và nhận rõ trách nhiệm của mình đối với tương lai đất nước.

Với hơn 400.000 hội viên cựu Thanh niên xung phong trên cả nước, việc tháo gỡ khó khăn về hồ sơ, thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách và chăm lo tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần cho hội viên không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng đối với những cống hiến trong quá khứ. Đó còn là cách giáo dục thuyết phục nhất về lòng biết ơn và trách nhiệm xã hội.

Tuổi trẻ Hà Tĩnh đã tổ chức chuỗi hoạt động tri ân cựu thanh niên xung phong với các hành trình về nguồn, dọn dẹp nghĩa trang, khám bệnh miễn phí và trao quà sinh kế. Điểm nhấn của chiến dịch là những "Bữa cơm tình nghĩa" do đoàn viên, thanh niên tự tay nấu nướng, quây quần cùng các cựu thanh niên xung phong neo đơn. Ảnh: Hoàng Ngà - TTXVN

Bởi một đất nước biết trân trọng những người đã mở đường trong quá khứ sẽ có thêm sức mạnh để nuôi dưỡng những thế hệ sẵn sàng mở đường cho tương lai.

76 năm trước, tinh thần Thanh niên xung phong góp phần mở đường cho chiến thắng. Hôm nay, tinh thần ấy cần tiếp tục mở đường cho tri thức, sáng tạo và khát vọng vươn lên.

Mỗi thời đại đều có những con đường chưa từng được mở. Và trên hành trình xây dựng một Việt Nam hùng cường, phồn vinh, đất nước luôn cần những người trẻ dám đi trước, dám nhận việc khó và dám sống một tuổi thanh xuân có ích.