'Mẹ đẻ' vaccine AstraZeneca Sarah Gilbert: Nhà khoa học vì con người, xa lánh hào quang

'Mẹ đẻ' vaccine AstraZeneca Sarah Gilbert: Nhà khoa học vì con người, xa lánh hào quang

Thứ Bảy, 28/08/2021 18:00 GMT+7

(Thethaovanhoa.vn) – Trong ngày đầu của giải quần vợt Wimbledon 2021, Novak Djokovic và Andy Murray đã có chiến thắng mở màn. Tuy nhiên, tràng pháo tay lớn nhất ngày hôm đó của khán giả lại dành cho một người ngồi trên khán đài: giáo sư Sarah Gilbert – người đứng sau vaccine chống Covid-19 Oxford-AstraZeneca.
Khán giả Wimbledon vỗ tay tri ân 'mẹ đẻ' của vắc xin AstraZeneca

Khán giả Wimbledon vỗ tay tri ân 'mẹ đẻ' của vắc xin AstraZeneca

Đám đông tại sân đấu Centre Court đã đồng loạt đứng dậy vỗ tay để bày tỏ sự biết ơn khi biết nhà nữ khoa học Sarah Gilbert- “mẹ đẻ” của vắc xin AstraZeneca có mặt trên khán đài.
Trước tiếng hò reo của cả sân vận động, giáo sư Gilbert, trong trang phục giản dị, có phần ngạc nhiên và bối rối. Quen với những cống hiến thầm lặng trong phòng thí nghiệm, đây rõ ràng là điều xa lạ với bà.
Quyết định để đời
Nhiều năm trước, khi chuẩn bị theo học Tiến sĩ, Sarah Gilbert đã cân nhắc tới việc dốc hết sức lực cho khoa học. Là một sinh viên trẻ học sinh học tại Đại học Đông Anglia, bà tràn trề năng lượng với những suy nghĩ đa dạng và kinh nghiệm trong ngành.
Chú thích ảnh
Tuy nhiên, trong quá trình học tiến sĩ ở Đại học Hull, bà nhận thấy điều này không hẳn là điều mình thích. “Có một số nhà khoa học vui vẻ làm việc ít nhiều trong một đề tài suốt thời gian rất dài… Đó không phải cách tôi thích. Tôi muốn thử các ý tưởng ở nhiều lĩnh vực khác nhau” – bà nói với BBC Radio 4 đầu năm nay. “Khi đó, tôi đã cân nhắc rời ngành khoa học và làm gì đó khác”.
Tuy nhiên, cuối cùng, bà quyết định “thêm một lần nữa theo đuổi sự nghiệp khoa học… Tôi cần nguồn thu”.
Chính nhờ quyết định đó mà thế giới có được vaccine chống Covid-19 AstraZeneca. Dữ liệu tạm thời cho thấy loại vaccine này có khả năng bảo vệ tới 70% nhưng theo các nhà nghiên cứu, nó có thể lên tới 90% theo liều lượng điều chỉnh.
Sinh ra ở Kettering, Northamptonshire vào năm 1962, bố của Sarah Gilbert làm việc trong ngành sản xuất giày còn mẹ là giáo viên kiêm ca sĩ opera nghiệp dư ở địa phương.
Nói với Radio 4, một người bạn cùng trường nhờ rằng Gilbert là một người im lặng sắt đá – một đặc điểm có lẽ giải thích cho quyết định của bà nhiều năm sau, khi tiếp tục học tiến sĩ bất chấp những hoài nghi.
Chú thích ảnh
Sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ, bà nhận việc ở một trung tâm nghiên cứu sản xuất bia, xem xét điều khiển men bia, trước khi chuyển qua làm ở lĩnh vực sức khỏe con người. Bà chưa bao giờ có ý định trở thành chuyên gia về vaccine. Nhưng tới giữa thập niên 1990, khi giảng dạy tại Đại học Oxford, bà đã nghiên cứu về di truyền của bệnh sốt rét và từ đó dẫn tới việc nghiên cứu vaccine sốt rét.
Cuộc sống của bà trở nên bộn bề hơn đôi chút khi sinh ba. Bà đã nuôi dạy con theo đúng tác phong khoa học: hết mình, trực diện và hiệu quả. Con trai Freddie ca ngợi mẹ là người luôn ủng hộ các con đi theo sở thích riêng. Cả ba đã chọn con đường riêng nhưng cuối cùng điểm đích vẫn là ngành hóa sinh ở trường đại học.
Trong khi đó, ở Oxford, tiến sĩ Gilbert đã thăng tiến vượt bậc, thành giáo sư ở Viện Jenner danh tiếng của trường. Bà đã lập nhóm nghiên cứu của riêng mình với nỗ lực tạo nên một loại vaccine cúm phổ biến, tức là có hiệu quả chống lại mọi chủng khác nhau.
Chú thích ảnh
Vì con người, không vì đồng tiền
Năm 2014, bà đi đầu trong thử nghiệm vaccine Ebola. Và khi Mers tấn công thế giới, bà tới Ả Rập Saudi để phát triển vaccine chống lại loại virus corona này.
Khi thử nghiệm bước hai của vaccine này mới chỉ bắt đầu thì vào đầu năm 2020, Covid-19 xuất hiện ở Trung Quốc. Giáo sư Gilbert nhanh chóng nhận ra rằng bà có thể sử dụng cách tiếp cận tương tự.
“Chúng tôi đã gấp rút” – theo đồng nghiệp của bà ở Oxford, giáo sư Teresa Lambe. Khi các nhà khoa học Trung Quốc công bố cấu trúc di truyền của loại virus mới “vào cuối tuần, vaccine đã được thiết kế kha khá. Chúng tôi đã đi khá nhanh”.
Sự cấp bách của Gilbert trong cuộc chiến chống “tử thần” Covid-19, thể hiện qua cách làm việc không mệt mỏi của bà. Theo giáo sư Lambe, email tới vào lúc 4h sáng, cho thấy giáo sư Gilbert thường làm việc từ rất sớm tới khuya.
Chú thích ảnh
Phải mất vài tuần để tạo ra loại vaccine có khả năng chống lại Covid-19 trong phòng thí nghiệm. Sau đó, lô đầu tiên được đưa vào sản xuất hồi đầu tháng Tư, khi chế độ kiểm tra nghiêm ngặt hơn. Giáo sư Gilbert miêu tả quá trình này là một chuỗi những bước nhỏ - thay vì một khoảnh khắc đột phá.
“Ngay từ đầu, chúng tôi đã coi đây là một cuộc đua chống lại virus chứ không phải chống lại các đơn vị làm vaccine khác” – bà nói đầu năm nay. “Chúng tôi là một trường đại học và chúng tôi làm việc này không phải để kiếm tiền”.
Bạn bè và đồng nghiệp ở trường đều miêu tả bà là người tận tâm, trầm lặng và kiên định, một người “thật sự gan góc”.
“Đôi khi tôi nghĩ bà ấy có thể hơi ngại ngùng và dè dặt với mọi người” – một sinh viên học tiến sĩ của bà chia sẻ. “Một số đồng nghiệp tôi có ở Viện Jenner hơi kiêng dè Sarah. Nhưng khi hiểu bà rõ hơn, có nhiều thời gian bên bà, thì hoàn toàn khác hẳn”.
Khi ánh mắt cả thế giới đang đổ dồn vào giáo sư Gilbert và một số "kiến trúc sư vaccine Covid-19", tiến sĩ Anne Moore kể về bạn: “Bà ấy ghét chuyện này, thật sự ghét. Ý tôi là, Sarah thuộc tuýp người của phòng thí nghiệm, không muốn bị đưa ra ánh đèn sân khấu”.
Chú thích ảnh
Gilbert có phần bối rối trước sự tán thưởng của đám đông
  Giả Bình (Theo BBC)
Ý kiến độc giả (0)
Gửi ý kiến
Chọn avatar
Họ tên*
Email*
Hỗ trợ nâng cao sức đề kháng, giảm mệt mỏi