Trong thực tiễn, chủ trương đúng chỉ có thể trở thành kết quả khi được đội ngũ cán bộ tổ chức thực hiện bằng tinh thần trách nhiệm, năng lực và sự chủ động. Vì vậy, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung không chỉ là yêu cầu về phẩm chất, mà còn đòi hỏi phải có một cơ chế đủ rõ, đủ mạnh để tạo niềm tin và động lực hành động.
Quy định số 220-QĐ/TW ngày 30/9/2026 của Ban Bí thư về cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung đã cụ thể hóa yêu cầu đó.
Điểm đáng chú ý là Quy định không chỉ khuyến khích đổi mới, sáng tạo mà thiết lập một cơ chế tương đối toàn diện: có đề xuất thì có cơ chế xem xét; có sáng kiến thì có không gian thực hiện; có kết quả thì được ghi nhận, trọng dụng; có rủi ro chính đáng thì được xem xét bảo vệ, đồng thời những hành vi cố ý vi phạm, vụ lợi phải được phân định và xử lý nghiêm.
Thực tiễn luôn phát sinh những vấn đề mới, những điểm nghẽn mà quy định hiện hành chưa dự liệu đầy đủ hoặc không còn phù hợp. Vì vậy, việc xác định các nhóm đề xuất như đột phá khâu thực thi, đột phá thể chế, mô hình thí điểm và không gian thử nghiệm có kiểm soát có ý nghĩa thiết thực. Đổi mới cần có không gian để thử nghiệm, nhưng đó phải là không gian có mục tiêu, có căn cứ, có phương án thực hiện và quản trị rủi ro rõ ràng; dám làm không đồng nghĩa với làm tùy tiện.
Đáng chú ý, Quy định gắn kết quả đổi mới, sáng tạo với đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bố trí và sử dụng cán bộ. Đây chính là sự chuyển hóa từ “ghi nhận” sang “trọng dụng”. Người có năng lực, tạo ra giá trị thực chất, giải quyết được việc khó cần được trao cơ hội và nguồn lực để tiếp tục phát huy. Khi hiệu quả công việc trở thành căn cứ quan trọng trong sử dụng cán bộ, tinh thần làm việc thực chất sẽ có thêm động lực.
Cùng với đó, cơ chế bảo vệ cán bộ có ý nghĩa đặc biệt trong khắc phục tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm. Cần phân biệt rõ sai sót khách quan, không cố ý trong quá trình đổi mới với hành vi cố ý làm trái, vụ lợi, lợi ích nhóm. Bảo vệ cán bộ không phải là miễn trừ trách nhiệm, mà là bảo vệ người làm đúng, có động cơ trong sáng và hành động vì lợi ích chung khỏi sự quy kết thiếu căn cứ; đồng thời bảo đảm mọi hành vi lợi dụng đổi mới để trục lợi phải chịu trách nhiệm.
Muốn cơ chế này đi vào cuộc sống, trách nhiệm của người đứng đầu phải được đề cao. Không thể yêu cầu cán bộ dám làm nếu không giao quyền tương xứng, không bảo đảm nguồn lực và không kịp thời tháo gỡ vướng mắc. Đồng thời, phải kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, chậm quyết định, đùn đẩy trách nhiệm làm đình trệ công việc.
Suy cho cùng, tôn vinh để khẳng định giá trị của cống hiến, trọng dụng để phát huy năng lực, bảo vệ để cán bộ có niềm tin hành động; còn kiểm soát quyền lực để bảo đảm đổi mới đi đúng hướng. Khi những cơ chế ấy được vận hành đồng bộ, tinh thần dám nghĩ, dám làm sẽ được chuyển hóa thành động lực thực chất, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả công việc và tạo thêm không gian cho những cán bộ có năng lực, trách nhiệm và khát vọng cống hiến.