Lắng nghe, thấu hiểu và tôn trọng khác biệt là những nhịp cầu giúp các dân tộc vượt qua định kiến, cùng kiến tạo tương lai. Tinh thần ấy thể hiện trong phát biểu chính sách của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Viện: “Biến tầm nhìn thành hành động từ quyết tâm chính trị đến hình mẫu hợp tác”. Từ quan hệ Việt Nam – EU, bài phát biểu gửi gắm thông điệp: Hòa bình và thịnh vượng được bồi đắp bằng sự tin cậy, những cam kết được thực hiện và trách nhiệm với tương lai con người.

Nhận định về nghịch lý thế giới kết nối sâu hơn nhờ công nghệ nhưng chia rẽ nhanh hơn vì địa chính trị chứa đựng nhiều trăn trở. Công nghệ có thể đưa một thông điệp đi qua các châu lục trong khoảnh khắc; sự thấu hiểu giữa con người vẫn cần thời gian, kiên nhẫn và lòng tin. Khoảng cách địa lý được thu hẹp càng đặt ra yêu cầu gìn giữ những nền tảng của chung sống: đối thoại, tôn trọng lẫn nhau, công bằng và trách nhiệm.

Bởi vậy, việc đề cao nghệ thuật dung hòa khác biệt, xây dựng đồng thuận mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Mỗi dân tộc đều có ký ức, bản sắc và lựa chọn phát triển của mình. Một quan hệ bền vững cần tạo được không gian để những giá trị ấy được tôn trọng, để các bên cùng tìm thấy lợi ích và trách nhiệm trong công việc chung. Đồng thuận được nuôi dưỡng từ thiện chí ấy sẽ có sức sống lâu dài.

Trong tinh thần ấy, tự lực, tự cường là nền tảng để Việt Nam mở rộng hợp tác bằng sự tự tin và trách nhiệm. Một đất nước càng có năng lực làm chủ con đường phát triển càng có điều kiện đóng góp chủ động vào công việc chung. Bản sắc được gìn giữ, nội lực được bồi đắp cũng giúp mỗi cuộc gặp gỡ với thế giới trở nên sâu sắc hơn, bởi chúng ta biết mình có thể học hỏi điều gì và mang đến những giá trị nào.

Chiều sâu nhân văn của hợp tác còn nằm ở cách chuyển những chương trình lớn thành cơ hội cụ thể. Đằng sau hợp tác giáo dục là hành trình trưởng thành của một sinh viên, cơ hội nghiên cứu của một nhà khoa học. Đằng sau chuyển đổi xanh là sinh kế của người lao động, khả năng thích ứng của doanh nghiệp và cuộc sống của những cộng đồng chịu tác động bởi biến đổi khí hậu. Những mục tiêu ấy cần được nhìn nhận trong mối liên hệ với từng con người.

Vì vậy, đề xuất xây dựng “Liên minh tri thức” giữa Việt Nam và Bỉ mở ra một hướng đi giàu ý nghĩa. Tri thức được chia sẻ sẽ tạo thêm năng lực sáng tạo; sự cộng tác giữa các trường đại học và nhà nghiên cứu còn bồi đắp hiểu biết giữa hai xã hội. Qua những người cùng học tập, làm việc và theo đuổi một vấn đề, tình hữu nghị có thêm những gương mặt, câu chuyện và sự gắn bó cụ thể.

Cộng đồng người Việt Nam tại Bỉ và châu Âu cũng góp phần làm nên sự gần gũi ấy. Trong đời sống hằng ngày, mỗi nỗ lực lao động nghiêm túc, mỗi đóng góp cho cộng đồng, mỗi lần giới thiệu tiếng Việt và văn hóa Việt đều có thể bồi đắp sự tin cậy. Sức mạnh mềm của một dân tộc được nuôi dưỡng từ cách sống có trách nhiệm, từ khả năng gìn giữ cội nguồn và hòa nhập bằng lòng cởi mở.

Sự gặp gỡ giữa phương châm “Đoàn kết tạo nên sức mạnh” của Vương quốc Bỉ và tư tưởng đại đoàn kết của Chủ tịch Hồ Chí Minh gợi lên một niềm tin đẹp đẽ: Các dân tộc có thể tìm thấy sức mạnh chung trong sự tôn trọng và gắn bó. Từ niềm tin ấy, mỗi chương trình hợp tác được thực hiện đến nơi đến chốn sẽ đặt thêm một nhịp cầu, đưa khát vọng hòa bình và thịnh vượng đến gần hơn với cuộc sống.