Công nghệ theo dõi VĐV như GPS đang mở ra cách tiếp cận mới trong quản lý thể lực vận động viên, từ đo lường khối lượng vận động đến nhận diện những dấu hiệu có thể liên quan đến chấn thương.

Công nghệ theo dõi vận động viên (VĐV) là tập hợp các thiết bị và phần mềm thu thập, phân tích dữ liệu về chuyển động, cường độ vận động và phản ứng của cơ thể trong tập luyện, thi đấu. Những dữ liệu này giúp huấn luyện viên đánh giá hiệu suất, điều chỉnh giáo án và theo dõi quá trình phục hồi.

Các công nghệ theo dõi VĐV phổ biến gồm GPS/GNSS để ghi nhận vị trí, quãng đường và tốc độ; cảm biến chuyển động như gia tốc kế và con quay hồi chuyển để đo gia tốc, giảm tốc; thiết bị đo nhịp tim để theo dõi phản ứng tim mạch; camera để phân tích vị trí, quỹ đạo và kỹ thuật chuyển động. Ngoài ra, hệ thống quản lý VĐV (AMS) có thể tổng hợp dữ liệu tập luyện, sức khỏe, chấn thương, giấc ngủ và mức độ mệt mỏi từ nhiều nguồn.

Mỗi hệ thống có thể sử dụng những công nghệ khác nhau, tùy thuộc vào môn thể thao, mục tiêu theo dõi và điều kiện triển khai. Dữ liệu thu thập cung cấp cơ sở hỗ trợ chuyên gia đánh giá tải lượng tập luyện, tình trạng thể lực và khả năng phục hồi của VĐV.

Theo trang Sportperformanceanalysis, công nghệ Hệ thống định vị toàn cầu (GPS) đã được sử dụng trong thể thao chuyên nghiệp từ lâu, cả trong các buổi tập luyện lẫn khi thi đấu. Thông qua các thiết bị thuộc Hệ thống theo dõi và đánh giá hiệu suất điện tử (Electronic Performance and Tracking System – EPTS), các đội thể thao có thể theo dõi chuyển động của vận động viên trên sân và thu thập lượng lớn dữ liệu về hiệu suất, chẳng hạn như tốc độ chạy, quãng đường di chuyển, vị trí trên sân, nhịp tim và cường độ hoạt động của cơ thể.

Các thiết bị đeo này cùng dữ liệu chúng thu thập có nhiều công dụng, trong đó một mục đích quan trọng là phòng ngừa chấn thương. Bằng cách theo dõi số lần bứt tốc và quãng đường vận động viên di chuyển, ban huấn luyện có thể xác định liệu vận động viên có đủ thể lực để thi đấu trận tiếp theo hay nên nghỉ ngơi.

Công nghệ GPS đã được áp dụng với thể thao Việt Nam trong những năm qua. Năm 2025, Garmin Việt Nam trở thành nhà tài trợ đồng hồ thông minh cho Đội tuyển Điền kinh Việt Nam hướng tới SEA Games 33. Hai mẫu đồng hồ GPS Forerunner 570 và Forerunner 970 được sử dụng để hỗ trợ vận động viên chạy dài, chạy trung bình và đi bộ 20 km. Thiết bị cung cấp dữ liệu về tải trọng luyện tập, khả năng phục hồi và phong độ, giúp ban huấn luyện điều chỉnh giáo án, đồng thời hỗ trợ giảm nguy cơ chấn thương.

Các cầu thủ ở V-League mặc trang phục có công nghệ GPS 

Đáng chú ý, công nghệ nói trên đã được áp dụng rất nhiều trong môn bóng đá tại Việt Nam. Việc áp dụng công nghệ GPS góp phần giúp các cầu thủ HAGL cải thiện thể trạng, duy trì cường độ di chuyển cao trong suốt trận đấu và nâng cao khả năng tranh chấp. Sau trận gặp Thanh Hóa ở vòng 5 LPBank V.League 2024/25, dữ liệu GPS cho thấy HAGL có màn trình diễn thể lực nổi bật trong 5 vòng đấu gần nhất. Đội bóng phố Núi có 6 cầu thủ chạy hơn 11 km trong 90 phút. Đáng chú ý, quãng đường di chuyển và các chỉ số vận động ở những vùng cường độ trong hiệp 2 được duy trì, thậm chí cao hơn hiệp 1.

Hiện nay, huấn luyện viên có thể dự đoán và phòng ngừa chấn thương của VĐV bằng cách theo dõi những quy luật thể hiện qua các chỉ số GPS. Từ đó, họ đưa ra quyết định phù hợp dựa trên việc vận động viên có đang tập luyện quá tải hay không, có cần nghỉ ngơi hay đang ở trạng thái thể lực tốt nhất.

Ngày 27/5/2021, CLB Viettel đã hợp tác với thương hiệu thể thao Hàn Quốc Fitogether, trang bị hệ thống theo dõi hiệu suất OhCoach EPTS nhằm chuẩn bị cho AFC Champions League và giai đoạn 2 V-League 2021. EPTS là hệ thống theo dõi hiệu suất cầu thủ bằng thiết bị điện tử. Các cầu thủ Viettel sử dụng áo tập tích hợp thiết bị GPS để ghi nhận những thông số như quãng đường di chuyển, tốc độ, số lần bứt tốc và bản đồ nhiệt. Dữ liệu được truyền về máy tính, trực quan hóa để ban huấn luyện theo dõi thể lực, đánh giá hiệu suất và phân tích chiến thuật.

Công nghệ từ chiếc áo của Fitogether được kỳ vọng hỗ trợ cải thiện thể lực và phòng ngừa chấn thương

Thời điểm đó, ông Hans-Jürgen Gede, Giám đốc kỹ thuật Trung tâm Thể thao Viettel, cho rằng việc đánh giá cầu thủ dựa trên dữ liệu và ứng dụng công nghệ vào tập luyện, thi đấu có thể tạo ra những thay đổi đáng kể cho bóng đá.

Hệ thống này được kỳ vọng hỗ trợ cải thiện thể lực và phòng ngừa chấn thương. Việc trang bị công nghệ cũng thể hiện nỗ lực chuyển đổi số của CLB Viettel. 

Cũng cần nói rằng trong những năm qua, nhiều CLB ở V-League cũng đã áp dụng công nghệ GPS. Không ít CLB đã đăng tải hình ảnh các cầu thủ tập luyện với chiếc áo công nghệ của Fitogether.

Năm 2025, Cục Thể dục Thể thao Việt Nam và Công ty cổ phần công nghệ DreaMaX ký thỏa thuận hợp tác ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào huấn luyện, nâng cao thành tích thể thao giai đoạn 2025-2030. Trước mắt, hai bên dự kiến triển khai tại bốn môn: bắn súng, bắn cung, taekwondo và boxing.

Theo đại diện DreaMaX, công nghệ sẽ hỗ trợ phân tích các yếu tố chuyên môn như đường bắn, tuyến bắn, độ trụ, độ chính xác và nguy cơ chấn thương. Dữ liệu được thu thập trong quá trình đào tạo, tập luyện và thi đấu, sau đó lượng hóa để so sánh với trình độ thế giới.

Đại diện DreaMax cho biết công ty tham khảo tài liệu quốc tế và các nghiên cứu trong nước để xây dựng hệ thống dữ liệu VĐV, đồng thời lấy ý kiến các bộ môn nhằm điều chỉnh hệ thống phù hợp thực tế.

Hệ thống được thiết kế để thu thập dữ liệu qua thiết bị đeo, gồm hiệu suất tập luyện, thi đấu, phân tích đòn đánh, lượng calo tiêu thụ và các chỉ số liên quan đến sức khỏe như giấc ngủ, căng thẳng thần kinh. Dữ liệu giúp huấn luyện viên theo dõi nhiều VĐV cùng lúc, đánh giá kết quả và điều chỉnh giáo trình. Hồ sơ dữ liệu còn hỗ trợ theo dõi quá trình huấn luyện liên tục, giúp VĐV tự điều chỉnh và phục vụ việc phân tích, so sánh số liệu trong truyền thông.

Nhìn chung, thể thao Việt Nam đã và đang tiếp cận, áp dụng công nghệ theo dõi VĐV trong những năm qua. Để bắt kịp với thể thao thế giới, thể thao Việt Nam cần tiếp tục chú trọng hơn nữa vào khoa học thể thao, áp dụng các công nghệ tiên tiến để quản lý thể lực các VĐV và nâng cao thành tích thi đấu, đặc biệt ở thể thao thành tích cao.