Các doanh nhân và doanh nghiệp đã và đang góp phần thay đổi diện mạo thể thao Việt Nam. Không chỉ ở bóng đá, nhiều đơn vị còn bền bỉ đồng hành với các môn thể thao khác, giúp thể thao Việt Nam ngày càng chuyên nghiệp.

Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 là dịp nhìn lại những đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp đối với sự phát triển kinh tế và thể thao của đất nước. Trong lĩnh vực thể thao, dấu ấn của họ không chỉ nằm ở những bản hợp đồng tài trợ hay khoản đầu tư hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng, mà còn hiện diện trong các học viện đào tạo trẻ, những giải đấu chuyên nghiệp, trang thiết bị thi đấu và hành trình đưa thể thao Việt Nam theo hướng chuyên nghiệp hóa.

Nếu nhìn lại quá trình chuyển mình của bóng đá Việt Nam trong khoảng hai thập kỷ qua, dấu ấn của các doanh nhân là điều khó có thể bỏ qua. Họ không chỉ mang nguồn lực tài chính đến với các câu lạc bộ (CLB), mà còn góp phần thay đổi cách đầu tư, đào tạo cầu thủ và tổ chức hoạt động bóng đá. Cũng nhờ sự đầu tư của các doanh nhân vào bóng đá mà sau đó, cụm từ "ông bầu" xuất hiện trong bóng đá Việt Nam.

Bầu Đức, với CLB Hoàng Anh Gia Lai (HAGL), là một trong những gương mặt tiêu biểu của tinh thần dấn thân ấy. Trong một lần chia sẻ về hành trình đầu tư cho bóng đá, ông Đoàn Nguyên Đức cho biết đã chi hơn 2.000 tỷ đồng sau 22 năm. Người hâm mộ HAGL vẫn còn nhớ như in việc bầu Đức mang ngôi sao hàng đầu của bóng đá Đông Nam Á là Kiatisuk Senamuang vào năm 2002. Thương vụ đình đám đó đã góp phần nâng tầm hình ảnh của bóng đá Việt Nam trong khu vực.

Đáng chú ý, khoản đầu tư của bầu Đức không chỉ phục vụ đội một HAGL. Học viện HAGL – Arsenal JMG, các chuyến tập huấn ở châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và quá trình chăm lo cho cầu thủ trẻ là những phần quan trọng trong cách làm bóng đá của doanh nhân này.

Từ môi trường đào tạo đó, những cái tên như Công Phượng, Xuân Trường, Tuấn Anh và Văn Toàn từng thu hút sự chú ý của người hâm mộ. Các cầu thủ trưởng thành từ lò đào tạo HAGL góp mặt trong thế hệ tạo dấu ấn tại giải U23 châu Á năm 2018 ở Thường Châu, góp phần đưa bóng đá Việt Nam đến gần hơn với đông đảo người hâm mộ.

Giá trị trong cách làm của bầu Đức nằm ở việc dành nguồn lực cho đào tạo trẻ, thay vì chỉ tập trung vào kết quả trước mắt của đội một. Ông từng bày tỏ mong muốn học viện tiếp tục sản sinh cầu thủ giỏi và khẳng định không đặt mục tiêu làm giàu từ bóng đá.

Nếu bầu Đức gắn với câu chuyện đầu tư đào tạo trẻ, bầu Thắng – doanh nhân Võ Quốc Thắng – là một trong những gương mặt tiêu biểu của giai đoạn bóng đá Việt Nam chuyển mình theo hướng chuyên nghiệp. Gắn liền với CLB Gạch Đồng Tâm Long An, ông góp phần tạo nên một mô hình bóng đá có sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp.

Bước ngoặt không chỉ diễn ra ở cấp CLB. Tại Đại hội Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) nhiệm kỳ V năm 2005, khoảng một phần ba thành viên Ban Chấp hành là doanh nhân hoặc đại diện doanh nghiệp. Cũng trong nhiệm kỳ này, ông Lê Hùng Dũng trở thành doanh nhân đầu tiên giữ chức vụ Phó Chủ tịch VFF.

Sự tham gia ngày càng sâu của giới doanh nhân mở ra một cách tiếp cận mới đối với công tác điều hành bóng đá. Thay vì chỉ dựa vào nguồn lực quản lý truyền thống, bóng đá Việt Nam từng bước tiếp nhận tư duy tổ chức, vận hành và huy động tài trợ từ khu vực kinh tế tư nhân.

Năm 2012, một nhóm doanh nhân gồm Đoàn Nguyên Đức, Lê Hùng Dũng, Nguyễn Đức Kiên, Võ Quốc Thắng và Lê Tiến Anh cùng ngồi lại để bàn về hướng đi cho bóng đá Việt Nam. Vài tháng sau, Công ty cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF) ra đời.

Sự xuất hiện của VPF là một dấu mốc trong nỗ lực chuyên nghiệp hóa các giải bóng đá quốc nội. Đơn vị này đảm nhiệm tổ chức các giải đấu chuyên nghiệp, hướng tới việc xây dựng môi trường thi đấu có tính cạnh tranh và khả năng vận hành theo cơ chế thị trường rõ nét hơn.

Trong giai đoạn đầu, các doanh nhân không chỉ đầu tư cho những đội bóng của mình mà còn trực tiếp góp sức để duy trì hoạt động của hệ thống giải đấu. Ông Lê Hùng Dũng đưa Eximbank tham gia tài trợ V-League, trong khi các thương hiệu gắn với bầu Thắng đồng hành cùng giải hạng Nhất và Cúp Quốc gia.

Nếu bầu Đức và bầu Thắng là những gương mặt gắn với giai đoạn đặt nền móng cho sự chuyển mình ấy, bầu Hiển lại nổi bật với quá trình xây dựng một thế lực bóng đá có tính ổn định và duy trì sức cạnh tranh trong thời gian dài.

Gần hai thập kỷ gắn bó với bóng đá, doanh nhân Đỗ Quang Hiển đã xây dựng Hà Nội FC thành một trong những CLB giàu thành tích nhất lịch sử giải vô địch quốc gia Việt Nam. Đội bóng này cũng thường xuyên đóng góp những cầu thủ giữ vai trò quan trọng ở các đội tuyển quốc gia.

Sự hiện diện của các cầu thủ thuộc những CLB gắn với bầu Hiển trong các đợt tập trung đội tuyển từng trở thành đề tài quen thuộc của bóng đá Việt Nam. Tuy nhiên, phía sau dấu ấn thành tích là câu chuyện về việc duy trì nguồn lực, xây dựng đội hình và giữ sức cạnh tranh qua nhiều mùa giải.

Những câu chuyện trên cho thấy doanh nhân không chỉ góp tiền để một đội bóng tồn tại. Trong nhiều trường hợp, họ còn đầu tư vào hệ thống đào tạo, duy trì hoạt động dài hạn, tham gia xây dựng cơ chế tổ chức và tạo điều kiện để các CLB hướng đến những mục tiêu cao hơn.

Sự đóng góp của doanh nghiệp cho thể thao Việt Nam còn hiện diện ở những công việc ít được chú ý hơn: cung cấp trang thiết bị, tổ chức giải đấu, vận động tài trợ, phát triển bản quyền và kết nối thương hiệu với vận động viên.

Động Lực là một ví dụ tiêu biểu cho nhóm doanh nghiệp gắn bó lâu dài với thể thao. Ông Lê Văn Thành, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Động Lực, có bảy nhiệm kỳ tham gia VFF. Mỗi năm, doanh nghiệp này cung cấp hàng nghìn sản phẩm cho bóng đá Việt Nam, đồng thời đóng vai trò kết nối giữa giới doanh nhân và tổ chức bóng đá.

Năm 2022, Động Lực ký hợp đồng tài trợ trị giá hơn 90 tỷ đồng trong 4 năm cho bóng đá Việt Nam, bao gồm tiền mặt và hiện vật như bóng thi đấu, bóng tập và trang phục trọng tài. Những sản phẩm này trực tiếp phục vụ hoạt động tập luyện, thi đấu, góp phần bảo đảm điều kiện tổ chức các giải bóng đá.

Một trận đấu chuyên nghiệp không chỉ cần cầu thủ và sân bãi mà còn cần hệ thống trang thiết bị, công tác tổ chức và những nguồn lực hậu cần được duy trì ổn định. Doanh nghiệp sản xuất và cung cấp dụng cụ thể thao vì thế là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái, dù dấu ấn của họ không phải lúc nào cũng hiện rõ trên bảng tỷ số.

Trong khi đó, Vietcontent, dưới sự điều hành của bà Trần Thùy Chi, đại diện cho hướng tham gia khác: phát triển nội dung, truyền thông, tổ chức sự kiện và tiếp thị tài trợ thể thao. Doanh nghiệp này từng được giao vai trò đại diện Ban tổ chức SEA Games 31 và ASEAN Para Games 11 triển khai công tác tư vấn, tiếp thị tài trợ phục vụ đại hội.

Vietcontent còn mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực như bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền, chạy bộ, võ thuật, cầu lông và billiards. Các mảng công việc bao gồm khai thác bản quyền truyền thông, sản xuất nội dung, tổ chức sự kiện, tiếp thị tài trợ và phát triển hình ảnh vận động viên.

Cục Thể dục thể thao Việt Nam và Vietcontent ký kết hợp tác thúc đẩy kinh tế thể thao ngày 12/6/2026. Hai bên thống nhất phối hợp nghiên cứu, tổ chức hội thảo, diễn đàn, truyền thông và kết nối doanh nghiệp, đồng thời tiếp tục phát triển Báo cáo Kinh tế Thể thao Việt Nam.

Sự hợp tác này cho thấy hoạt động của doanh nghiệp có thể vượt ra ngoài khuôn khổ tài trợ cho một giải đấu. Khi tham gia nghiên cứu, kết nối nguồn lực và phát triển dữ liệu, doanh nghiệp góp phần tạo thêm cơ sở để cơ quan quản lý, liên đoàn, đơn vị tổ chức và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về thị trường thể thao.

Ở thị trường thiết bị thể thao, sự xuất hiện và phát triển của Kamito của nhà sáng lập, ông Tống Đức Thuận, cho thấy một hướng đi đáng chú ý khác: xây dựng thương hiệu nội địa gắn với nhu cầu của người chơi và vận động viên. Khi pickleball phát triển nhanh tại Việt Nam, Kamito cùng những thương hiệu khác bắt đầu cạnh tranh ở một thị trường trước đó có sự hiện diện nổi bật của các nhãn hàng nước ngoài.

Theo số liệu Metric.vn về thị trường pickleball, doanh số sản phẩm chứa từ khóa này trên bốn sàn thương mại điện tử đạt 271,9 tỷ đồng trong năm 2024. Riêng quý I/2025, doanh thu đã đạt 228,7 tỷ đồng. Những con số ấy phản ánh sức hút thương mại của một môn thể thao đang phát triển và cơ hội dành cho các doanh nghiệp trong nước.

Kamito tạo dấu ấn bằng việc hợp tác với Lý Hoàng Nam khi tay vợt này chuyển sang pickleball. Ngày 23/9/2026, Kamito công bố ký hợp đồng tài trợ trọn đời với Lý Hoàng Nam, cựu tay vợt tennis số một Việt Nam. Theo công bố, anh trở thành VĐV pickleball đầu tiên trong nước nhận hợp đồng tài trợ theo hình thức này.

Trước đó 1 năm, Lý Hoàng Nam kết hợp cùng Kamito tổ chức sự kiện Reset To Shine – Công bố đại sứ thương hiệu Kamito và ra mắt vợt pickleball Kamito Alpha tại Hà Nội.

Việc phát triển dòng sản phẩm riêng gắn với vận động viên cũng cho thấy thương hiệu thể thao Việt Nam đang tìm cách kết hợp sản phẩm, hình ảnh cá nhân và hoạt động thi đấu để tiếp cận khách hàng.

Từ bóng đá đến pickleball, vai trò doanh nghiệp vì thế không còn gói gọn trong việc cung cấp tiền hoặc sản phẩm. Họ tham gia xây dựng thương hiệu, tổ chức giải đấu, khai thác nội dung và tạo ra những mối liên kết thương mại mới. Đây là bước mở rộng quan trọng trong bối cảnh thể thao ngày càng cần những nguồn thu đa dạng để phát triển.

Bên cạnh đó, bóng chuyền cũng đang cho thấy nhu cầu xã hội hóa ngày càng rõ. Bà Trần Thùy Chi được bầu làm Chủ tịch Liên đoàn Bóng chuyền thành phố Hà Nội khóa I, nhiệm kỳ 2025-2030, vào ngày 15/8/2025. Bên cạnh mục tiêu phát triển thành tích cao, liên đoàn đặt ra định hướng tăng cường nguồn lực doanh nghiệp, quảng bá giải đấu và đội tuyển, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất và sức hấp dẫn thương mại của bóng chuyền.

Hiện nay, nhiều câu lạc bộ bóng đá, bóng chuyền đã có doanh nghiệp đồng hành hoặc đứng sau đầu tư. Đây là tín hiệu tích cực đối với quá trình chuyên nghiệp hóa, bởi các đội bóng muốn duy trì hoạt động ổn định cần nguồn tài chính, cơ chế quản lý và chiến lược phát triển dài hạn.

Từ bầu Đức, bầu Thắng, bầu Hiển đến Động Lực, Vietcontent và Kamito, mỗi doanh nghiệp, mỗi doanh nhân để lại dấu ấn theo một cách khác nhau. Những đóng góp ấy cho thấy thể thao Việt Nam không chỉ dựa vào thành tích thi đấu hay nguồn lực ngân sách. Để phát triển bền vững, thể thao Việt Nam cần một hệ sinh thái có sự tham gia của cơ quan quản lý, liên đoàn, câu lạc bộ, vận động viên và đặc biệt, không thể thiếu là cộng đồng doanh nghiệp.

Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 vì thế chính là dịp nhìn nhận vai trò của doanh nghiệp, doanh nhân đối với việc tạo dựng nền tảng cho thể thao chuyên nghiệp của Việt Nam.