Trong nhiều năm qua, khi nhắc đến một năm thể thao đáng chú ý, người ta thường bắt đầu và kết thúc bằng FIFA World Cup, sự kiện thể thao Vua. Tuy nhiên, nếu tạm gác bóng đá sang một bên, năm 2026 sẽ là một trong những năm sôi động nhất của thể thao thế giới trong kỷ nguyên hiện đại.

Từ Thế vận hội mùa Đông, các đại hội thể thao cấp khu vực, cho tới những giải vô địch thế giới và hệ thống giải đấu đỉnh cao thường niên, 2026 là năm mà thể thao toàn cầu vận hành trên nhiều trục cùng lúc, phản ánh rõ sự dịch chuyển về cấu trúc, xu hướng và vai trò xã hội của thể thao.

Không còn một "trung tâm duy nhất", bức tranh thể thao năm 2026 được tạo nên bởi nhiều mảng ghép khác nhau. Sự mở rộng của nhiều giải đấu cũng là hệ quả tất yếu từ ảnh hưởng của yếu tố thương mại bên cạnh những giải đấu thường niên duy trì nhịp đập liên tục của nền công nghiệp thể thao toàn cầu.

Olympic mùa Đông là tâm điểm

Sự kiện thể thao có quy mô và tầm ảnh hưởng lớn nhất năm 2026, nếu không tính FIFA World Cup ở châu Mỹ, chính là Olympic mùa Đông Milano Cortina 2026. Diễn ra tại Italy từ đầu tháng 2, Thế vận hội mùa Đông sẽ hội tụ những màn so tài đỉnh cao của các môn thể thao trên băng và tuyết. Kì vận hội này cũng được đánh gia như một biểu tượng cho cách thể thao toàn cầu đang tự điều chỉnh để thích nghi với bối cảnh mới.

Khác với những kỳ Olympic mùa Đông trước đó từng gây tranh cãi vì chi phí khổng lồ, Milano Cortina 2026 được xây dựng theo mô hình tận dụng hạ tầng sẵn có, phân bổ địa điểm thi đấu giữa các thành phố thay vì tập trung vào một "siêu đô thị". Điều này phản ánh xu hướng rõ ràng: Các đại hội thể thao lớn không còn chạy đua về quy mô hoành tráng, mà ưu tiên tính bền vững, khả năng khai thác lâu dài và giảm áp lực tài chính cho nước chủ nhà.

Về chuyên môn, Olympic mùa Đông 2026 vẫn là nơi hội tụ của những vận động viên xuất sắc nhất thế giới ở các môn như trượt tuyết, trượt băng nghệ thuật, khúc côn cầu trên băng hay trượt băng tốc độ. Việc đưa thêm các nội dung mới, tiêu biểu là môn leo núi trên tuyết, cho thấy nỗ lực mở rộng biên độ tiếp cận của Olympic, không để Thế vận hội trở thành sân chơi khép kín của một số ít quốc gia truyền thống mạnh về thể thao mùa Đông.

Quan trọng hơn, Thế vận hội mùa Đông 2026 mang ý nghĩa biểu tượng lớn trong bối cảnh thể thao thế giới đang đứng trước nhiều thách thức. Khi các giải đấu thương mại ngày càng chiếm sóng truyền thông, Olympic vẫn giữ được vị thế đặc biệt, nơi tinh thần cạnh tranh quốc gia, giá trị biểu trưng và khái niệm "thể thao vì nhân loại" được thể hiện rõ ràng nhất.

Không chỉ Thế vận hội mùa Đông, năm 2026 còn chứng kiến vai trò ngày càng đáng chú ý của các đại hội thể thao cấp khu vực. Đại hội Thể thao khối thịnh vượng chung 2026 (Commonwealth Games 2026) tại Glasgow (Scotland) là ví dụ tiêu biểu. Sau khi Australia rút lui vì không kham nổi chi phí tổ chức, Glasgow tiếp nhận quyền đăng cai với một cách tiếp cận khác: Tinh gọn hơn, thực tế hơn nhưng vẫn giữ được bản sắc của một đại hội thể thao lớn.

Phiên bản Commonwealth Games 2026 không hướng tới phô trương, mà tập trung vào hiệu quả tổ chức, tính kế thừa và giá trị cộng đồng. Trong bối cảnh ngày càng nhiều quốc gia e ngại gánh nặng tài chính từ các đại hội thể thao, Glasgow 2026 có thể trở thành hình mẫu cho một cách làm mới, nơi thể thao không còn bị đồng nhất với những công trình hoành tráng nhưng kém bền vững.

Ở châu Á, Đại hội Thể thao Bãi biển châu Á 2026, ASIAD 2026 và Đại hội võ thuật châu Á 2026 tiếp tục mở rộng không gian cho các môn thể thao từng bị xem là "ngoại biên". Thể thao bãi biển, thể thao trong nhà, võ thuật vốn là những lĩnh vực gắn với văn hóa, du lịch và đời sống, đang dần trở thành trung tâm trong hệ thống thi đấu đa dạng, phản ánh sự thay đổi trong thị hiếu khán giả và chiến lược phát triển thể thao của khu vực.

Thể thao là động lực kinh tế của năm 2026

Nếu các đại hội thể thao đại diện cho giá trị biểu tượng, thì các giải vô địch thế giới và hệ thống giải đấu đỉnh cao chính là động cơ kinh tế của thể thao toàn cầu trong năm 2026. Đây là nơi bản quyền truyền hình, tài trợ, ngôi sao và truyền thông số cùng hội tụ, tạo ra dòng chảy liên tục của sự chú ý và nguồn lực.

Một điểm nhấn rõ rệt trong năm 2026 là sự trỗi dậy của thể thao nữ. Giải vô địch cricket nữ thế giới thể thức T20 năm 2026, tổ chức tại Anh và Wales, không chỉ là một giải đấu chuyên môn, mà còn là tuyên bố về chiến lược phát triển dài hạn của cricket nữ toàn cầu. Việc mở rộng số đội, lựa chọn các địa điểm mang tính biểu tượng và đầu tư mạnh cho truyền thông cho thấy thể thao nữ đã vượt qua giai đoạn "đi kèm", để trở thành một trụ cột độc lập.

Xu hướng này không chỉ giới hạn ở cricket. Bóng rổ nữ, quần vợt nữ, bóng chuyền nữ…, các nội dung nữ trong hệ thống Olympic đều đang được đặt vào trung tâm chiến lược phát triển của các liên đoàn thể thao. Năm 2026, thể thao nữ không còn bị đem ra so sánh với thể thao nam để khẳng định vị thế. Tất cả bởi bản thân nó đã có câu chuyện, khán giả và thị trường riêng.

Song song đó, các giải đấu thường niên như bốn giải Grand Slam quần vợt (Úc Mở rộng, Pháp Mở rộng, Wimbledon và Mỹ Mở rộng), mùa giải đua xe Công thức 1 năm 2026 hay các giải vô địch bóng rổ quốc tế tiếp tục đóng vai trò là "xương sống" của lịch thể thao toàn cầu. Chính sự đều đặn và liên tục của những giải đấu này tạo nên thói quen theo dõi, tiêu dùng và gắn bó của người hâm mộ.

Đáng chú ý, Công thức 1 bước vào năm 2026 với những thay đổi quan trọng về kỹ thuật và định hướng phát triển bền vững. Điều này cho thấy thể thao đỉnh cao không chỉ là cuộc đua thành tích, mà còn là không gian thử nghiệm cho công nghệ, môi trường và mô hình quản trị hiện đại. Trong bối cảnh đó, thể thao trở thành một phần của câu chuyện lớn hơn về phát triển bền vững và đổi mới toàn cầu.

Thể thao thế giới đang tái định hình

Nhìn tổng thể, năm 2026 sẽ có nhiều biến động về phạm vi và tầm ảnh hưởng của các giải đấu thể thao. Từ các đại hội thể thao cấp thế giới, châu lục hay khu vực giải vô địch thế giới cho đến các hệ thống giải đấu thường niên đang cùng tồn tại, bổ sung và cạnh tranh lẫn nhau về sự chú ý của công chúng.

Châu Âu tiếp tục giữ vai trò trung tâm với Thế vận hội mùa Đông và các giải đấu truyền thống, nhưng châu Á và Trung Đông ngày càng nổi lên như những cực mới của thể thao toàn cầu. Việc các quốc gia đầu tư mạnh vào đăng cai, tổ chức và quảng bá sự kiện thể thao cho thấy thể thao đã trở thành một công cụ chiến lược, vượt ra ngoài phạm vi thi đấu thuần túy. Điều này có thể thấy rõ qua việc hai quốc gia Tây Á là Qatar và Saudi Arabia luôn tích cực chạy đua để giành quyền tổ chức các giải đấu lớn tầm cỡ thế giới.

Một điểm chung xuyên suốt năm 2026 là bài toán bền vững. Chi phí tổ chức, tác động môi trường, di sản hậu sự kiện và khả năng khai thác dài hạn đang trở thành tiêu chí sống còn. Các đại hội thể thao không còn được đánh giá chỉ bằng số lượng huy chương hay quy mô công trình, mà bằng giá trị mà chúng để lại cho xã hội và cộng đồng.

Năm 2026 cũng cho thấy thể thao ngày càng gắn chặt với truyền thông số và văn hóa đại chúng. Thể thao không chỉ tồn tại trên sân đấu, mà còn sống trong không gian số, trên nền tảng trực tuyến và trong đời sống hàng ngày của người hâm mộ toàn cầu.

Nhìn một cách tổng thể, chưa cần nhắc đến FIFA World Cup, năm 2026 vẫn là một năm đặc biệt của thể thao thế giới. Bởi đây là năm người xem không chỉ được thưởng thức đến những cuộc tranh tài đỉnh cao, mà còn được chứng kiến rõ cách thể thao đang thích nghi với thế giới hiện đại: Đa cực hơn, bền vững hơn và gắn chặt hơn với đời sống toàn cầu. Với người hâm mộ, đây sẽ là một năm đáng chờ đợi. Với giới quan sát, đây sẽ là một năm để nhận ra rằng thể thao thế giới đã và đang có những bước đi thực sự vững chắc.

"Những làn gió mới" tại Thế vận hội mùa Đông 2026

Ban tổ chức Thế vận hội mùa Đông Milan - Cortina 2026 đã công bố nhiều nội dung mới, trong đó đáng chú ý nhất là sự xuất hiện lần đầu của trượt tuyết leo núi cùng những điều chỉnh quan trọng ở nhiều môn truyền thống.

Một trong những điểm nhấn là nội dung team combined của trượt tuyết đổ đèo (Alpine Skiing). Đây là nội dung còn khá non trẻ, lần đầu xuất hiện tại Giải vô địch trẻ thế giới năm 2023 và ra mắt ở cấp độ chuyên nghiệp tại Giải vô địch thế giới FIS 2025. Tại Olympic 2026, team combined sẽ có màn chào sân Thế vận hội với thể thức gồm hai lượt thi đấu: đổ đèo (downhill) và slalom. Mỗi quốc gia cử hai VĐV, mỗi người đảm nhận một lượt, và thành tích được tính theo tổng thời gian. Thể thức này thay thế cho super combined trước đây, nơi một VĐV phải thi đấu cả hai nội dung, qua đó nhấn mạnh yếu tố phối hợp đồng đội.

Ở môn trượt tuyết tự do (Freestyle Skiing), nội dung dual moguls cũng lần đầu được đưa vào chương trình Olympic. Đây là nội dung đã xuất hiện trên hệ thống World Cup từ năm 1995. Các VĐV sẽ thi đấu đối kháng trực tiếp, trượt song song trên hai đường moguls liền kề. Mỗi lượt đấu được chấm điểm dựa trên kỹ thuật, độ khó động tác trên không và tốc độ, nhưng theo cách đặc biệt: mỗi giám khảo có năm "phiếu" để phân bổ cho hai VĐV. Người nhận nhiều phiếu hơn sẽ đi tiếp, tạo nên tính đối kháng và kịch tính cao.

Một thay đổi mang tính lịch sử khác nằm ở trượt tuyết băng đồng (Cross-Country Skiing), khi lần đầu tiên trong lịch sử Olympic, cự ly thi đấu của nam và nữ được quy định bằng nhau. Tổng cộng có 12 nội dung, chia đều cho hai giới, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới tại Thế vận hội mùa đông.

Điểm mới mang tính cách mạng nhất là sự xuất hiện của môn trượt tuyết leo núi (Ski Mountaineering). Sau 24 năm không có môn mới nào được bổ sung, Olympic Milan - Cortina 2026 sẽ đánh dấu sự ra mắt của trượt tuyết leo núi. Nội dung này bao gồm các cuộc đua sprint và tiếp sức hỗn hợp. VĐV phải kết hợp kỹ năng leo dốc, trượt băng đồng và đổ đèo. Trong phần leo, họ gắn da trượt dưới ván để có thể đi ngược dốc, sau đó tháo ván để chạy bộ lên núi trước khi trượt xuống đích. Đây được xem là môn thi phản ánh rõ nhất tinh thần chinh phục thiên nhiên của thể thao mùa đông.

Ở môn skeleton, nội dung tiếp sức hỗn hợp cũng lần đầu góp mặt tại Olympic. Mỗi đội gồm một nam và một nữ VĐV, thi đấu nối tiếp và cộng tổng thời gian để tính điểm.

Với nhảy trượt tuyết (Ski Jumping), chương trình nữ sẽ có thêm nội dung đồi lớn (large hill), bên cạnh đồi tiêu chuẩn (normal hill) vốn được đưa vào Olympic từ năm 2014. Trong khi đó, nội dung super team nam sẽ thay thế cho thi đấu đồng đội truyền thống tồn tại từ năm 1988, với thể thức gọn hơn: hai VĐV thi đấu ba lượt chấm điểm, thay vì bốn người và hai lượt như trước.

Cuối cùng, môn trượt băng nằm ngửa (Luge) lần đầu tổ chức nội dung đôi nữ, hoàn thiện hơn bức tranh bình đẳng giới của môn thể thao vốn chỉ chứng kiến các cặp VĐV nam tranh tài suốt từ năm 1964. Dù số suất dự Olympic của nữ vẫn thấp hơn nam, đây vẫn được xem là bước tiến quan trọng.

Với hàng loạt đổi mới, Olympic mùa Đông Milan - Cortina 2026 không chỉ là ngày hội thể thao, mà còn là dấu mốc cho sự phát triển, thay đổi không ngừng của phong trào Olympic trong thế kỷ 21.

Cẩm Oanh