Sau thành công của giải Hà Giang Ultra Trail, Báo Thể thao và Văn hoá (TTXVN) tiếp tục đồng hành cùng Race Jungle tổ chức giải chạy Cat Tien Jungle Paths 2026 vào ngày 16-17/5/2026 tới đây.

Hướng đến một giải đấu không chỉ mang tinh thần thể thao mà còn mang đậm tính bảo tồn thiên nhiên, Thể thao và Văn hoá đã có cuộc phỏng vấn với ông Đặng Đức - Giám đốc Race Jungle về mùa giải năm nay.

Các cự ly của Cat Tien Jungle Paths 2026

* Việc khơi lại câu chuyện mang tên Pai-ro-mhai - cá thể tê giác Java cuối cùng - là một cách tiếp cận khá gai góc đối với một giải chạy thể thao. Lý do nào khiến Race Jungle quyết định chọn câu chuyện này làm "linh hồn" cho Cat Tien Jungle Paths 2026, và anh kỳ vọng thông điệp này sẽ tạo ra sự chuyển biến gì trong tâm thế của cộng đồng runner?

- Đây đúng là một cách tiếp cận khá gai góc, thậm chí có phần đau lòng. Nhưng đôi khi, để mọi người thật sự quan tâm đến thiên nhiên, không thể chỉ kể những câu chuyện đẹp. Cá thể tê giác một sừng Java cuối cùng tại Việt Nam đã chết do nạn săn bắt trái phép. Sự mất mát tương tự như Pai-ro-mhai có thể lặp lại, nếu vẫn còn nhiều sự thờ ơ với môi trường và đa dạng sinh học. 

Race Jungle hy vọng mỗi cung đường đều mang theo câu chuyện và cảm xúc đủ sâu để người tham gia nhớ mãi sau khi về đích. Pai-ro-mhai chính là biểu tượng cho điều đó: một ký ức buồn, cũng là hồi chuông cảnh báo về những gì có thể tiếp tục biến mất nếu chúng ta không hành động kịp thời.

Thực tế, khi đội ngũ thiết kế tìm kiếm hình ảnh cá thể tê giác Java cuối cùng trên internet, kể cả từ báo chí chính thống cũng đăng hình ảnh gây hiểu lầm; chỉ khi được các chuyên gia và kiểm lâm chỉ rõ, chúng tôi mới biết được hình ảnh thật sự. Điều đó cho thấy những bất cập trong khâu truyền thông về bảo tồn. 

Chúng tôi muốn nhân sự kiện này để thể hiện đúng một niềm đau trong công tác bảo tồn, xem đó vừa là hành động, vừa là tuyên truyền. Từ việc biết đến, lan truyền cho đến hành động đều phải chuẩn xác và kỹ càng.

Những chiếc áo hoàn thành cự ly 50km và 70km có hình chú tê giác được tết lại bằng lá, hoa, để cùng tưởng nhớ Pai-ro-mhai

Điều tôi kỳ vọng không phải là tạo ra cảm xúc nhất thời, mà là sự thay đổi trong cách mọi người nhìn thiên nhiên. Đại ngàn Cát Tiên là không gian sống mong manh của hàng ngàn loài động thực vật, đặc biệt có những loài đặc hữu và nằm trong sách đỏ thế giới đang cần được bảo vệ. Tôi hy vọng sau cuộc đua, runner sẽ bước ra khỏi khu rừng với tâm thế trân trọng và có trách nhiệm hơn với môi trường tự nhiên. 

Sự chuyển biến đó bắt đầu từ những điều rất nhỏ như không xả rác trên cung đường, tôn trọng hệ sinh thái bản địa và quan tâm hơn đến trách nhiệm bảo tồn động vật hoang dã. Khi runner chia sẻ trải nghiệm từ rừng về với bạn bè, gia đình hay mạng xã hội, thông điệp bảo tồn sẽ tiếp tục được lan tỏa một cách tự nhiên nhất.

* Đưa hàng ngàn người vào vùng lõi của một Vườn Quốc gia đạt chuẩn Danh Lục Xanh (IUCN Green List) chắc chắn đi kèm với những áp lực khổng lồ. Bài toán cân bằng giữa việc tạo ra đường đua hấp dẫn và tuân thủ quy định bảo tồn nghiêm ngặt đã được giải quyết ra sao?

- Có tổ chức và kiểm soát bao giờ cũng tốt hơn rất nhiều tự phát và làm theo ý thích. Mọi hoạt động liên quan đến thiên nhiên luôn cần bắt đầu bằng sự tôn trọng và kính sợ thiên nhiên. Khi tạo dựng đường chạy, BTC đã nghiên cứu và đánh giá tác động trên cả 2 góc độ: đảm bảo gìn giữ tự nhiên và chắc chắn an toàn cho người tham gia.

Về góc độ bảo tồn, BTC chọn rất kỹ mọi đường mòn vốn là đường phòng chống cháy nổ hoặc phục vụ bảo tồn của kiểm lâm, không mở đường mới để tránh ảnh hưởng động thực vật. Đường chạy là những khu vực bìa rừng hoặc sát hàng rào bảo vệ. Cự ly dài cũng chỉ có dưới 20% đi qua khu vực lõi, vốn thuộc cung đi bộ thông thường và đã được đánh giá an toàn rất kỹ. Vận động viên tham gia tuyệt đối cấm các hành động làm tổn hại rừng hoặc xả rác không đúng nơi quy định.

Về an toàn, chúng tôi đánh giá kỹ khả năng của vận động viên trước khi chấp thuận cho chạy 50km và 70km. Họ phải tự trang bị đồ dùng bắt buộc để tự đảm bảo an toàn và hỗ trợ người khác. Số lượng vận động viên qua lối đi lõi rừng già được hạn chế; đa số cự ly 21km trở xuống sẽ chạy ở vườn ươm thực vật, nơi có lối đi dễ dàng, an toàn và lực lượng BTC dễ tiếp cận cứu hộ. 

Trong ngày đua, toàn bộ lực lượng kiểm lâm và nhân viên Vườn Quốc Gia được huy động để phục vụ an toàn , mang lại trải nghiệm an tâm trọn vẹn cho người tham gia.

* Chạy trail xuyên rừng nguyên sinh khác biệt hoàn toàn với địa hình núi đá. Đội ngũ đã thiết lập các phương án an toàn, cứu hộ thế nào để đối phó rủi ro đặc thù như tầm nhìn hạn chế, hay thú dữ?

- Giải có thời gian giới hạn (COT) lúc 19h00, nghĩa là toàn bộ vận động viên phải ra khỏi rừng trước khi trời tối. Tuyến đường được bố trí lực lượng kiểm lâm thông thạo rừng túc trực. Ở đầu và cuối tuyến đường có dây phản quang để chiếu đèn dễ nhận ra lối đi.

Đường chạy cũng không tiến sâu vào những khu vực lõi có nhiều thú dữ sinh sống; người chạy ở vùng an toàn và có rào bảo vệ riêng ngăn thú lớn băng qua. 

BTC đã bố trí nhiều trạm nước, nguồn điện giải để tăng thể lực cho runner. Các trạm đều có nhân viên y tế và đội cứu hộ di động dọc đường sẵn sàng xử lý. Xe cứu thương cũng được sắp xếp khoa học, di chuyển theo các khung giờ tới điểm nguy cơ cao nhất để kịp thời ứng phó.

* "Không để lại dấu vết" (Leave No Trace) là luật chơi tối thượng tại Cát Tiên. Race Jungle áp dụng chế tài cụ thể nào đối với các vi phạm?

- Tại giải đấu, "Leave No Trace" là nguyên tắc cốt lõi chứ không chỉ là thông điệp. Toàn bộ các giải do Race Jungle tổ chức không sử dụng ly nhựa dùng một lần , và người chơi phải tự chuẩn bị bình nước cá nhân. Đội logistic sẽ tiến hành thu gom toàn bộ marker sau giải, đảm bảo trả lại mặt đường sạch như ban đầu. 

Race Jungle áp dụng quy định nghiêm ngặt: các trường hợp vi phạm xả rác hay mang đồ nhựa sẽ bị truất quyền thi đấu và không được công nhận kết quả. Chúng tôi cũng không khuyến khích dùng loa ngoài công suất lớn gây ảnh hưởng động vật hoang dã.

* Sự phối hợp với kiểm lâm diễn ra thế nào, và anh có kỷ niệm nào về những "người hùng thầm lặng" này?

- Năm 2016, tôi chạy giải 60km xuyên lõi vườn và nhen nhóm niềm yêu thích với vùng đất này. Năm năm sau quay lại, tôi được anh chị em kiểm lâm đề nghị hợp tác làm một đường chạy "bảo tồn" tận dụng các tuyến đường phòng cháy và thăm rừng an toàn.

Một câu chuyện rất đáng nhớ xảy ra trong lần khảo sát: các pioneer đã gặp những dấu chân siêu lớn , và anh kiểm lâm bảo đó là voi lang thang kiếm ăn. Voi tự nhiên cực kỳ lớn và rất dữ. Chúng sống lâu, chửa 2 năm mới đẻ và nhớ rất dai. 

Ảnh tư liệu

Đặc biệt, chúng có thể kể chuyện cho nhau nghe. Nếu có con mẹ mất con do con người bắt đi thuần hóa, cả đàn đó sẽ căm ghét con người từ đời này sang đời khác và rất hung dữ khi có người lại gần. 

Vì thế, kiểm lâm dặn chúng tôi phổ biến kỹ cho runner: nếu nhìn thấy voi hay động vật hoang dã thì hãy lặng lẽ rời đi thật xa để tránh nguy hiểm. Nếu nguy cơ cao, kiểm lâm sẽ cảnh báo và chúng tôi luôn sẵn sàng cung đường thay thế.

* Dưới góc độ Giám đốc, anh nhìn nhận thế nào về sức mạnh cộng hưởng khi đơn vị đồng tổ chức là Báo Thể thao và Văn hóa? Điều này giúp giải tiến xa hơn trong sứ mệnh truyền tải ý thức bảo vệ môi trường thế nào?

- Việc đồng hành cùng Báo Thể thao và Văn hóa là một sự kết hợp ý nghĩa giữa thể thao, văn hóa và trách nhiệm xã hội. Chúng tôi luôn hướng đến việc đem lại những đường đua đa tầng cảm xúc, nâng cao tinh thần thể thao ngoài trời và truyền tải ý thức bảo tồn. 

Một giải chạy tạo ra trải nghiệm trong vài ngày, nhưng với sự đồng hành của một cơ quan báo chí giàu uy tín và bề dày văn hóa như Báo Thể thao và Văn hóa, những giá trị này sẽ lan tỏa lâu hơn, chạm tới nhiều tầng lớp công chúng và tạo ảnh hưởng bền vững hơn.

Xin cảm ơn Đặng Đức!