Nghị quyết 24 của Bộ Chính trị xác lập một chuẩn mực hành động rõ ràng đối với cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới: việc thuộc thẩm quyền phải quyết định, việc thuộc trách nhiệm phải xử lý. Bảo vệ người dám làm phải đi liền với sàng lọc người né tránh, bởi không hành động cũng có thể gây hậu quả.

Một trong những lực cản lớn đối với sự phát triển hiện nay không chỉ là cơ chế còn bất cập hay nguồn lực còn hạn chế, mà còn là tâm lý làm việc cầm chừng, ngại khó, sợ sai, đùn đẩy và né tránh trách nhiệm trong một bộ phận cán bộ, đảng viên.

Khi công việc bị chuyển vòng quanh, một vấn đề thuộc thẩm quyền nhưng không ai quyết định, hậu quả có thể là dự án chậm tiến độ, nguồn lực bị lãng phí, cơ hội phát triển bị bỏ lỡ, người dân và doanh nghiệp phải chờ đợi. Đáng lo hơn, sự trì trệ kéo dài sẽ làm xói mòn niềm tin vào bộ máy.

Vì vậy, điểm mới quan trọng của Nghị quyết 24 là chuyển từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo sang xác lập tính tiên phong, gương mẫu và trách nhiệm hành động như một chuẩn mực bắt buộc.

Không phải cán bộ nào cũng phải có một sáng kiến lớn hay đề án đột phá. Nhưng không thể chấp nhận sự thụ động trong thực thi nhiệm vụ. Việc thuộc thẩm quyền phải quyết định; việc thuộc trách nhiệm phải xử lý; gặp khó khăn phải chủ động tháo gỡ; vượt thẩm quyền phải báo cáo kèm phương án đề xuất. Đó không phải yêu cầu quá cao, mà là chuẩn mực tối thiểu của tinh thần công vụ.

Nghị quyết cũng đặt trách nhiệm đúng chỗ. Muốn cán bộ dám làm, tổ chức phải dám giao việc, dám giao quyền và dám bảo vệ người làm đúng. Trước khi yêu cầu cán bộ chịu trách nhiệm, cần giao rõ nhiệm vụ, trao đủ thẩm quyền, bố trí nguồn lực, xác định giới hạn và hỗ trợ quản trị rủi ro. Không thể chỉ giao việc rồi đứng ngoài khi khó khăn xuất hiện.

Bảo vệ người dám làm, tuy nhiên, không đồng nghĩa với dung túng cho sự tùy tiện. Khi xem xét trách nhiệm, phải phân biệt rõ giữa rủi ro khách quan với sai phạm chủ quan; giữa sáng tạo vì lợi ích chung với hành vi vụ lợi; giữa sai sót không cố ý với sự yếu kém, thiếu trách nhiệm. Khoảng trống pháp luật không thể trở thành lý do để không hành động, nhưng đổi mới cũng không thể là cái cớ để làm trái quy định.

Công bằng với người dám làm phải đi đôi với nghiêm khắc đối với người không chịu làm. Lâu nay, hoạt động kiểm tra thường tập trung xem cán bộ đã làm sai điều gì. Trong giai đoạn mới, cần đặt thêm câu hỏi: Vì sao những việc thuộc chức trách, thẩm quyền lại không được thực hiện?

Một quyết định sai phải chịu trách nhiệm. Nhưng không quyết định, làm chậm, làm cầm chừng, khiến công việc đình trệ và lợi ích chung bị tổn hại, cũng phải chịu trách nhiệm. Không thể để người nhận việc khó, chấp nhận áp lực và rủi ro lại chịu bất lợi hơn người luôn chọn việc an toàn.

Tinh thần Nghị quyết phải được cụ thể hóa trong công tác cán bộ: chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy sản phẩm và hiệu quả thực thi làm thước đo. Người làm được việc phải được bảo vệ, ghi nhận và trọng dụng; người trì trệ, né tránh, đặt sự an toàn cá nhân lên trên lợi ích chung phải được sàng lọc, bố trí lại hoặc thay thế.

Trước hết, người đứng đầu phải nêu gương. Không thể yêu cầu cấp dưới dám làm nếu người đứng đầu không dám quyết; không thể yêu cầu cấp dưới chịu trách nhiệm nếu cấp trên chỉ giao việc nhưng khi khó khăn lại đứng ngoài.

Nghị quyết 24 chỉ thật sự đi vào cuộc sống khi trách nhiệm được đo bằng hành động, sản phẩm và kết quả. Khi người dám làm được bảo vệ, người làm tốt được trọng dụng và người không chịu làm không còn chỗ ẩn mình sau hai chữ "sợ sai", bộ máy mới chuyển động nhanh hơn, hiệu quả hơn vì lợi ích của đất nước và nhân dân.

Bảo vệ người dám làm và xử lý người không chịu làm là hai mặt của một yêu cầu: xây dựng đội ngũ cán bộ hành động, lấy kết quả thực tế làm thước đo.