Ngày làm việc đầu tiên sau Tết, cuộc gặp gỡ của Thủ tướng Chính phủ với đội ngũ làm văn hóa, thể thao, du lịch không chỉ mở đầu một năm công việc, mà còn gợi mở một cách nghĩ: đặt văn hóa vào trung tâm của phát triển. Khi giá trị được khơi dậy và niềm tin được củng cố, hành động sẽ có hướng đi, và đất nước có thêm động lực để bước vào kỷ nguyên mới.

Có những thời điểm mà một cuộc gặp không chỉ mang ý nghĩa công việc, mà còn mang theo một thông điệp về cách một quốc gia lựa chọn điểm tựa cho hành trình đi tới. Ngày đầu tiên sau Tết, khi nhịp sống xã hội dần trở lại bình thường, việc người đứng đầu Chính phủ dành thời gian gặp gỡ đội ngũ làm văn hóa, thể thao, du lịch, báo chí và cộng đồng sáng tạo đã cho thấy một sự ưu tiên có tính biểu tượng: phát triển không thể bắt đầu chỉ từ những con số, mà phải bắt đầu từ hệ giá trị.

Trong cấu trúc phát triển, văn hóa không chỉ tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp thông qua các ngành công nghiệp sáng tạo, mà quan trọng hơn, nó quyết định chiều sâu và độ bền của tăng trưởng. Văn hóa là nơi tích tụ ký ức, là không gian nuôi dưỡng bản sắc, và cũng là nền tảng để xã hội giữ được sự cân bằng giữa tốc độ và chất lượng. Bởi vậy, khi văn hóa được đặt ở vị trí "nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh", đó không phải là một khái niệm mang tính định tính, mà là một lựa chọn mang tính chiến lược, phản ánh cách nhìn về tương lai.

Nhìn lại những ngày Tết vừa qua, có thể nhận ra rằng văn hóa không hiện diện ở những điều lớn lao, mà thấm vào từng lát cắt đời sống. Những chương trình nghệ thuật được tổ chức rộng khắp, những trang báo giữ nhịp thông tin và niềm tin, những sân chơi thể thao mang lại cảm xúc cộng đồng, hay những hành trình du lịch giúp con người đến gần hơn với thiên nhiên và di sản, tất cả đã tạo nên một bức tranh vừa rộn ràng, vừa lắng sâu của đời sống tinh thần xã hội. Trong bức tranh ấy, văn hóa không đứng tách biệt, mà gắn bó chặt chẽ với cảm xúc, với hành vi và với cách con người cảm nhận về đất nước mình.

Chính trong những điều tưởng như quen thuộc ấy, một nguồn năng lượng mềm được tích lũy và lan tỏa. Khi thể thao mang về những chiến thắng, điều được nhân lên không chỉ là thành tích, mà là niềm tự hào và sự tự tin. Khi nghệ thuật chạm đến trái tim công chúng, điều được nuôi dưỡng không chỉ là cảm xúc, mà còn là sự đồng cảm và kết nối. Khi báo chí phản ánh trung thực đời sống và lan tỏa những giá trị tích cực, điều được củng cố không chỉ là thông tin, mà còn là niềm tin xã hội. Và khi du lịch phát triển, điều được mở rộng không chỉ là thị trường, mà còn là cách một quốc gia kể câu chuyện của mình với thế giới.

Những yếu tố ấy, nếu nhìn riêng lẻ, có thể không tạo ra những chỉ số đo đếm ngay lập tức, nhưng khi tích lũy đủ lâu và đủ lớn, sẽ trở thành nền tảng tinh thần cho phát triển. Một xã hội có nền tảng tinh thần vững chắc là một xã hội có khả năng thích ứng, có sức đề kháng trước những biến động và có động lực nội sinh để vươn lên.

Điều đáng chú ý trong thông điệp điều hành lần này không chỉ là sự ghi nhận, mà là một chuyển động về tư duy. Từ quản lý sang kiến tạo, từ kiểm soát sang thúc đẩy, từ những nỗ lực đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái, đó là những chuyển dịch mang tính nền tảng, đặc biệt với lĩnh vực văn hóa. Bởi sáng tạo chỉ có thể phát triển trong một không gian đủ cởi mở, nơi thể chế không phải là rào cản, mà là bệ đỡ cho những ý tưởng mới.

Khi cơ chế biết lắng nghe và phản hồi, niềm tin sẽ được củng cố; khi cách điều hành hướng tới sản phẩm cụ thể, trách nhiệm sẽ được xác lập rõ ràng hơn. Trong một môi trường như vậy, người làm văn hóa có điều kiện để tập trung vào sáng tạo, doanh nghiệp có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, và người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà trở thành chủ thể của đời sống văn hóa. Sự kết nối giữa các chủ thể ấy, nếu được tổ chức hiệu quả, sẽ tạo nên một dòng chảy liên tục, trong đó giá trị truyền thống được kế thừa, sáng tạo đương đại được khuyến khích và giá trị kinh tế được hình thành một cách tự nhiên.

Ở trung tâm của dòng chảy ấy vẫn là con người. Con người không chỉ là nguồn lực, mà là mục tiêu của phát triển. Không có con người sáng tạo, sẽ không có công nghiệp văn hóa; không có con người khỏe mạnh, sẽ không có thể thao phát triển; không có con người có ý thức, sẽ không có du lịch bền vững. Vì thế, câu chuyện về thu hút, đào tạo và giữ chân nhân tài không đơn thuần là vấn đề chính sách, mà là điều kiện để bảo đảm sức sống lâu dài của lĩnh vực này.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu về tốc độ và hiệu quả ngày càng cao, việc nhấn mạnh kỷ luật thời gian và tinh thần hành động không chỉ là yêu cầu hành chính, mà còn phản ánh một nhịp điệu mới của phát triển. Tuy nhiên, tốc độ chỉ có ý nghĩa khi được đặt trên một nền tảng giá trị vững chắc. Đi nhanh mà thiếu định hướng có thể dẫn tới những hệ lụy khó khắc phục, nhưng đi nhanh trên một nền tảng được chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ tạo ra những bước tiến bền vững.

Năm 2026, với vai trò là năm đầu triển khai các định hướng lớn từ Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết về phát triển văn hóa, đặt ra một yêu cầu rõ ràng: chuyển từ nhận thức sang hành động. Trong quá trình đó, văn hóa không chỉ giữ vai trò soi đường, mà còn có thể trở thành nguồn cảm hứng thúc đẩy hành động. Khi văn hóa thấm vào từng chính sách, từng quyết định, từng chương trình phát triển, thì những mục tiêu kinh tế - xã hội sẽ không chỉ đạt được về mặt số lượng, mà còn mang lại giá trị về chất lượng sống.

Một quốc gia có thể lựa chọn nhiều con đường để phát triển, nhưng con đường bền vững nhất luôn là con đường đi qua văn hóa. Bởi chỉ khi được nâng đỡ bởi giá trị, phát triển mới có chiều sâu; chỉ khi được dẫn dắt bởi bản sắc, hội nhập mới không đánh mất mình; và chỉ khi đặt con người ở vị trí trung tâm, mọi thành quả mới thực sự có ý nghĩa. Trong ý nghĩa đó, việc bắt đầu một năm mới bằng việc khẳng định vai trò của văn hóa không chỉ là một lựa chọn về thời điểm, mà là một lựa chọn về tầm nhìn.