Phát triển không chỉ được đo bằng những con số tăng trưởng, những công trình mới hay nguồn thu ngân sách, mà trước hết phải được thể hiện qua những thay đổi thiết thực trong đời sống. Mỗi kiến nghị được giải quyết đến cùng, mỗi thủ tục được xử lý thuận lợi, mỗi gia đình tái định cư có cuộc sống tốt hơn chính là thước đo chân thực nhất về hiệu quả quản trị và ý nghĩa của phát triển.
Tại hội nghị tiếp xúc cử tri 13 xã, phường thuộc Đơn vị bầu cử số 10, trước Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, ngày 22/9, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh một yêu cầu giản dị nhưng có ý nghĩa sâu sắc: Việc của dân phải được giải quyết đến nơi đến chốn; kết quả phát triển phải thể hiện bằng những thay đổi thực chất mà người dân có thể nhìn thấy và cảm nhận được.
Thông điệp ấy không chỉ đặt ra trách nhiệm xử lý từng kiến nghị cụ thể, mà còn gợi mở một cách nhìn căn bản về quản trị đô thị hiện đại: Mọi chủ trương, cơ chế và nguồn lực cuối cùng đều phải hướng đến con người, phục vụ con người và được đánh giá bằng chất lượng sống của người dân.
Từ lắng nghe đến hành động
Những vấn đề được cử tri phản ánh tại hội nghị rất rộng, từ vận hành chính quyền địa phương hai cấp, nguồn lực cho cơ sở, y tế, giáo dục đến đất đai, quy hoạch, tái định cư và ô nhiễm môi trường. Nhưng dù là câu chuyện lớn của thành phố hay một vụ việc cụ thể tại địa bàn, các ý kiến đều gặp nhau ở một mong muốn chính đáng: Chủ trương đúng phải được thực hiện tốt và lời hứa phải được chuyển hóa thành kết quả.
Tiếp xúc cử tri vì thế không thể chỉ là dịp ghi nhận, tổng hợp rồi chuyển kiến nghị. Giá trị thực sự của hoạt động này nằm ở quá trình theo dõi, giải quyết và phản hồi. Mỗi kiến nghị cần có người chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý và kết quả cụ thể; những vấn đề chưa thể giải quyết ngay cũng phải được thông tin rõ nguyên nhân, lộ trình và hướng tháo gỡ.
Đó cũng là biểu hiện của văn hóa trọng dân, gần dân và có trách nhiệm với dân. Lắng nghe chỉ có ý nghĩa khi dẫn tới hành động. Sự cầu thị chỉ trở nên thuyết phục khi người dân nhìn thấy vấn đề mình nêu được quan tâm và giải quyết.
Trong quá trình ấy, cán bộ, công chức phải thực sự coi giải quyết thủ tục hành chính là nghĩa vụ phục vụ, không phải sự ban phát hay làm thay cho người dân. Việc yêu cầu người dân đi lại nhiều lần, cung cấp lại thông tin cơ quan nhà nước đã có hoặc chờ đợi vì sự phối hợp thiếu trách nhiệm không chỉ làm mất thời gian, công sức mà còn làm giảm niềm tin.
Để thành quả phát triển hiện diện trong từng cuộc sống
Hà Nội đang có những nền tảng quan trọng để bước vào giai đoạn phát triển mới. Tăng trưởng kinh tế, nguồn thu ngân sách cùng tiến độ các dự án hạ tầng lớn đang mở thêm không gian và động lực cho Thủ đô. Những tuyến vành đai, cây cầu, đường sắt đô thị hay định hướng phát triển về phía sông Hồng không chỉ làm thay đổi diện mạo đô thị mà còn có thể tạo ra những dòng chảy kinh tế, văn hóa và xã hội mới.
Nhưng phía sau mỗi công trình là cuộc sống của nhiều gia đình. Một dự án về đích đúng tiến độ là điều đáng mừng, song ý nghĩa của nó sẽ chưa trọn vẹn nếu người dân nhường đất cho dự án chưa có nơi ở ổn định hoặc bị đứt gãy sinh kế.
Bởi vậy, nguyên tắc tái định cư phải đi trước một bước; chỉ thu hồi đất ở cũ khi hạ tầng khu tái định cư đã hoàn thành; nơi ở mới phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ là cam kết cần được thực hiện nghiêm túc. “Tốt hơn” không chỉ được tính bằng diện tích căn hộ hay chất lượng công trình, mà còn phải bao gồm trường học, cơ sở y tế, giao thông, việc làm, sinh kế, không gian sinh hoạt cộng đồng và khả năng duy trì các mối quan hệ xã hội.
Đặc biệt, trong quá trình quy hoạch không gian sông Hồng, yêu cầu phát triển cần được đặt trong sự hài hòa với bảo tồn. Những làng cổ, làng nghề, di tích và không gian văn hóa ven sông không đơn thuần là dấu tích của quá khứ. Đó là ký ức đô thị, là căn cước cộng đồng và là phần hồn tạo nên chiều sâu của Hà Nội.
Cùng với phát triển hạ tầng, việc Hà Nội tập trung xử lý ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, úng ngập và an toàn thực phẩm cho thấy sự chuyển hướng vào những vấn đề tác động trực tiếp đến đời sống hằng ngày. Người dân có thể chưa cảm nhận đầy đủ một tỷ lệ tăng trưởng, nhưng sẽ nhận ra rất rõ khi dòng sông bớt ô nhiễm, con đường bớt ùn tắc, khu phố không còn ngập nước, bữa ăn an toàn hơn và thủ tục hành chính được giải quyết đúng hẹn.
Đó chính là lúc những con số phát triển bước ra khỏi báo cáo để hiện diện trong từng mái nhà, khu phố và cộng đồng.
Mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” đang được thí điểm tại Thư Lâm và Phúc Thịnh cũng chỉ thực sự thuyết phục khi chất lượng sống, mức độ thụ hưởng, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân trở thành thước đo trung tâm. Một mô hình tốt không nằm ở tên gọi hay số lượng tiêu chí, mà ở khả năng làm cho cuộc sống bình yên hơn, môi trường trong lành hơn, dịch vụ công thuận tiện hơn và người dân tin tưởng hơn.
Việc của dân được giải quyết đến nơi đến chốn không chỉ là yêu cầu về hiệu quả quản lý. Đó còn là biểu hiện sinh động của một nền hành chính phục vụ, một chính quyền trách nhiệm và một văn hóa quản trị lấy con người làm trung tâm. Khi mỗi chủ trương đều hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn, mỗi công trình đều góp phần nâng cao chất lượng sống và mỗi cán bộ đều ý thức rõ trách nhiệm trước nhân dân, niềm tin xã hội sẽ được bồi đắp.
Và đó chính là nguồn lực bền vững nhất để Thủ đô phát triển văn minh, hiện đại, nhân văn và hạnh phúc.
