Cách đây 79 năm, giữa những ngày đầu gian khó của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng và Chính phủ đã đặt nền móng cho chính sách đối với thương binh, liệt sĩ.

Ngày 16/2/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 20/SL quy định chế độ hưu bổng, thương tật và tiền tuất tử sĩ. Tháng 6 cùng năm, ngày 27/7 được chọn làm "Ngày Thương binh toàn quốc", sau này đổi thành "Ngày Thương binh - Liệt sĩ".

Sự ra đời của ngày 27/7 ngay khi đất nước còn đứng trước muôn vàn thử thách đã khẳng định một đạo lý nhất quán: Tổ quốc không bao giờ quên những người đã chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do và hạnh phúc của Nhân dân.

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), sáng 15/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến thăm, tặng quà thương binh, bệnh binh tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành (phường Ninh Xá, tỉnh Bắc Ninh). Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Đạo lý ấy được Đảng và Nhà nước kế thừa, bồi đắp bằng hệ thống chủ trương, chính sách ngày càng toàn diện. Đặc biệt, sự quan tâm sâu sắc, thường xuyên của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đang tạo nên động lực mạnh mẽ để công tác chăm sóc người có công được thực hiện với trách nhiệm cao hơn, hành động quyết liệt hơn và phương pháp hiện đại hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đại biểu với cán bộ và thương binh, bệnh binh tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Trong những chuyến thăm hỏi người có công, dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu chăm lo tốt hơn đời sống vật chất và tinh thần của thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ; đồng thời huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị để tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thực hiện nghi thức tại Nhà quàn hài cốt các liệt sĩ. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Đó không chỉ là sự quan tâm đối với một lĩnh vực chính sách, mà còn là thái độ của Đảng, Nhà nước trước lịch sử; là lời cam kết với những người đã ngã xuống và với những gia đình vẫn mỏi mòn chờ đợi người thân trở về.

Bởi vậy, "Uống nước nhớ nguồn" không thể chỉ dừng lại ở những vòng hoa, nén hương hay các hoạt động tri ân trong tháng Bảy. Lòng biết ơn chỉ thực sự trọn vẹn khi được chuyển hóa thành trách nhiệm thường xuyên của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến thị sát khu vực các lực lượng chức năng đang ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Suốt 79 năm qua, chính sách đối với người có công không ngừng được hoàn thiện. Các chế độ trợ cấp, chăm sóc sức khỏe, điều dưỡng, hỗ trợ nhà ở, giáo dục, đào tạo nghề và tạo sinh kế ngày càng được quan tâm. 

Thủ tướng Lê Minh Hưng đến dâng hương, hoa tưởng niệm tại Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Di tích Đồi E2; dâng hương các Anh hùng liệt sĩ tại Đền thờ Liệt sĩ Chiến trường Điện Biên Phủ và Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia A1. Ảnh: Dương Giang – TTXVN

Phong trào "Đền ơn đáp nghĩa" lan tỏa bằng nhiều việc làm thiết thực: xây dựng nhà tình nghĩa, phụng dưỡng Mẹ Việt Nam Anh hùng, chăm sóc thương binh nặng, tu bổ nghĩa trang, hỗ trợ gia đình chính sách ổn định cuộc sống.

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), sáng 19/7/2026, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn công tác đến dâng hương, dâng hoa tại Nghĩa trang liệt sĩ Long Điền Đất Đỏ; Công viên Tượng đài, Nhà lưu niệm Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu tại xã Đất Đỏ, TP Hồ Chí Minh. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Nhưng tri ân không chỉ là bảo đảm chế độ vật chất. Đó còn là sự sẻ chia về tinh thần, thái độ ứng xử ân nghĩa và sự trân trọng phẩm giá của người có công. Mỗi chính sách phải được thực hiện đầy đủ, kịp thời, công bằng; không để người có công phải chờ đợi, đi lại nhiều lần hay chịu thiệt thòi bởi sự máy móc, vô cảm và thiếu trách nhiệm.

Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư cùng Đoàn công tác Trung ương đến thăm, tặng quà thương binh, bệnh binh tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh tỉnh Nghệ An và đến dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ tại Khu di tích lịch sử cấp Quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh ngày 15/7/2026. Ảnh: TTXVN

Sau mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định là một hành trình trở về; là niềm mong đợi kéo dài qua nhiều thập niên của một người mẹ, người vợ, người con; là một khoảng trống trong ký ức gia đình được gọi lại bằng tên.

Chiều 25/7/2026, tại Tuyên Quang, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang phối hợp với các đơn vị tổ chức Lễ tiễn đưa, di chuyển 16 hài cốt liệt sĩ và 4 mộ tập thể (được xác định gồm 18 hài cốt) hy sinh trong cuộc đấu tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, được tìm thấy và quy tập về Nhà chờ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (thôn Giang Nam, xã Thanh Thuỷ) về Nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên.  Ảnh: Hoàng Hiếu - TTXVN

Vì thế, đưa những người con của Tổ quốc trở về không chỉ cần tình cảm và trách nhiệm, mà còn phải được tiến hành bằng tư duy khoa học, phương pháp hiện đại. Cùng với huy động sức mạnh của hệ thống chính trị, lực lượng vũ trang và Nhân dân, cần xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ ADN, trí tuệ nhân tạo, công nghệ địa vật lý; kết nối lời kể nhân chứng, khảo sát thực địa và các nguồn tư liệu quốc tế.

Đưa hài cốt 34 liệt sĩ di từ nhà chờ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh Tuyên Quang lên xe để di chuyển về Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Ảnh: Hoàng Hiếu - TTXVN

Sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước cần tiếp tục được chuyển hóa thành hành động cụ thể ở từng cấp, từng ngành, từng địa phương. Không để chủ trương đúng bị chậm lại trong khâu thực hiện. Không để bất kỳ người có công nào bị lãng quên. Không ngừng nỗ lực để những liệt sĩ còn nằm lại nơi chiến trường sớm được trở về với quê hương, gia đình.

Cựu chiến binh dành phút mặc niệm, tri ân các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên, tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: Minh Tâm-TTXVN

Đó là cách thiết thực nhất để lòng biết ơn trở thành trách nhiệm, đạo lý trở thành hành động và sự tri ân trở thành sức mạnh tinh thần đưa đất nước vững bước tới tương lai.

Tối 22/7/2026, hơn 9.000 ngọn nến được thắp lên tại Nghĩa trang Liệt sĩ Dốc Bà Đắc - nơi an nghỉ của hơn 9.000 liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên chiến trường Campuchia và trong nước. Ảnh: Công Mạo-TTXVN