Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI không chỉ khởi đầu một nhiệm kỳ, mà mở ra phép thử về năng lực chuyển hóa niềm tin thành kết quả. Trong bối cảnh phát triển mới, chính danh của quyền lực không thể dừng ở thẩm quyền, mà phải được kiểm chứng bằng hiệu quả, trách nhiệm và những thay đổi cụ thể trong đời sống.

Trong phát biểu khai mạc, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu rõ một yêu cầu mang tính định hướng: Quốc hội không chỉ là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, mà còn là nơi chuyển hóa ý chí của Đảng thành pháp luật, và quan trọng hơn, là nơi chuyển hóa niềm tin của Nhân dân thành sức mạnh tổ chức trong đời sống thực tiễn.

Trong bối cảnh hôm nay, nguyên lý ấy không thay đổi, nhưng yêu cầu đã trở nên cao hơn, nhanh hơn và khắt khe hơn.

Một điểm nhấn quan trọng của thông điệp lần này là yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp. Không còn là "làm luật cho đủ", mà phải là "làm luật để phát triển". Đằng sau sự thay đổi về ngôn ngữ là một chuyển dịch căn bản: từ quản lý sang kiến tạo. Pháp luật không chỉ để điều chỉnh hiện thực, mà phải mở đường cho tương lai.

Tổng Bí thư Tô Lâm với các đồng chí nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI

Trong truyền thống văn hóa Việt Nam, luật pháp không đơn thuần là những quy định cứng nhắc, mà là sự kết tinh của đạo lý. Một hệ thống pháp luật tốt không chỉ đúng về kỹ thuật, mà còn phải hợp với lòng người, thuận với lẽ phải và có khả năng khơi dậy năng lực sáng tạo của xã hội.

Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đại biểu Quốc hội dự khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI

Khi pháp luật trở thành rào cản, nó sẽ kìm hãm phát triển. Nhưng khi pháp luật trở thành "đường mở", nó sẽ giải phóng nguồn lực. Sự khác biệt ấy chính là ranh giới giữa một nền quản trị tĩnh và một nền quản trị động.

Thực tế cho thấy, nhiều điểm nghẽn của phát triển hiện nay không nằm ở thiếu nguồn lực, mà nằm ở những nút thắt thể chế. Luật chồng chéo, quy định thiếu rõ ràng, cơ chế thiếu ổn định – tất cả không chỉ làm chậm cơ hội, mà còn làm suy giảm niềm tin.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là sửa luật, mà là thay đổi cách làm luật: luật phải đi vào cuộc sống, phải "sống" trong đời sống, chứ không chỉ "đúng" trên giấy.

Nếu lập pháp là mở đường, thì giám sát phải bảo đảm con đường ấy không bị lệch hướng. Nhưng giám sát không thể dừng lại ở việc chỉ ra vấn đề. Giám sát phải đi đến cùng một câu hỏi căn bản: vấn đề đã được giải quyết hay chưa.

Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đại biểu Quốc hội thực hiện nghi thức chào cờ

Ở đây, nổi lên một yêu cầu rất rõ về văn hóa trách nhiệm. Trong một xã hội hiện đại, trách nhiệm không thể là khái niệm chung chung. Trách nhiệm phải có địa chỉ, có thời hạn và có kết quả cụ thể.

Điều đó đòi hỏi sự chuyển đổi trong cách thức vận hành: từ giám sát hình thức sang giám sát thực chất; từ "nêu vấn đề" sang "giải quyết vấn đề"; sâu xa hơn, là từ văn hóa "báo cáo" sang văn hóa "hành động".

Bởi để quyết định nhanh mà vẫn đúng, cần có năng lực dự báo, tầm nhìn chiến lược và trách nhiệm chính trị rất cao. Trong truyền thống dân tộc, những thời khắc bước ngoặt luôn gắn với những quyết định mang tính lịch sử. Nếu đúng, chúng mở ra một giai đoạn phát triển mới; nếu chậm, có thể làm lỡ một cơ hội không thể quay lại.

Chính vì vậy, mỗi quyết sách hôm nay không chỉ giải quyết vấn đề của hiện tại, mà còn định hình tương lai của đất nước trong nhiều thập niên tới.

Tuy nhiên, mọi đổi mới về thể chế hay phương thức, cuối cùng vẫn phải trở về một điểm cốt lõi: con người. Một Quốc hội hiện đại trước hết phải là một Quốc hội của Nhân dân.

Yêu cầu xây dựng một Quốc hội gần dân, hiểu dân, vì dân không chỉ là một yêu cầu chính trị, mà còn là một giá trị văn hóa. Trong truyền thống Việt Nam, "dân là gốc" không phải là khẩu hiệu, mà là nguyên lý vận hành của quyền lực.

Khi tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe, khi ý chí của Nhân dân được phản ánh trung thực, khi lợi ích của Nhân dân trở thành điểm xuất phát của mọi quyết sách, niềm tin xã hội sẽ được củng cố một cách bền vững.

Ngược lại, nếu khoảng cách giữa chính sách và đời sống bị kéo dài, niềm tin sẽ bị bào mòn.

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI bắt đầu trong một bối cảnh đặc biệt: thế giới biến động nhanh, công nghệ thay đổi sâu sắc, yêu cầu phát triển ngày càng cao. Nhưng chính trong bối cảnh đó, một cơ hội lớn cũng đang mở ra - cơ hội để bứt phá.

Và trong mọi cơ hội, yếu tố quyết định cuối cùng vẫn là con người – là năng lực hành động của hệ thống, là bản lĩnh của những người đại diện cho Nhân dân.

Quốc hội khóa XVI, vì thế, không chỉ bắt đầu một nhiệm kỳ, mà bắt đầu một hành trình: hành trình biến niềm tin thành sức mạnh phát triển của đất nước.