Nền tảng khát vọng vươn lên của thung lũng xanh

Men theo con đường uốn lượn giữa những triền núi và ruộng bậc thang xanh rì, nhóm phóng viên báo Thể thao và Văn hóa theo chân bà Hà Thị Huyền - Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Pù Luông khảo sát thực tế tại bản Kho Mường.

Ngay từ trên cao nhìn xuống, Kho Mường hiện ra như một bức tranh thủy mặc thanh bình với những nếp nhà sàn nép mình dưới chân núi, uốn lượn theo các khe suối róc rách.

Để Kho Mường có được diện mạo và định hướng phát triển bài bản như hôm nay, nền tảng quan trọng nhất chính là sự quan tâm đặc biệt của tỉnh Thanh Hóa. Cụ thể, ngày 27/10/2020, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt Dự án “Xây dựng mô hình điểm du lịch cộng đồng bản Kho Mường” với tầm nhìn chiến lược từ năm 2020 đến 2025, định hướng đến năm 2030.

Toàn bộ dự án có tổng kinh phí đầu tư trên 16 tỷ đồng; trong đó vốn ngân sách Trung ương là 5 tỷ đồng, phần còn lại trên 11 tỷ đồng là nguồn vốn ngân sách địa phương, lồng ghép nguồn vốn Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, các chương trình dự án khác, nguồn vốn xã hội hóa và các nguồn huy động hợp pháp.

Sự đầu tư bài bản này được chia làm 3 hợp phần trọng điểm bao gồm, hợp phần 1 (Xây dựng hạ tầng, cơ sở vật chất) gồm 5 hạng mục thiết yếu như duy tu, nâng cấp đoạn đường chính vào bản; cải tạo, chỉnh trang hệ thống đường nội bộ; nâng cấp nhà văn hóa bản; đầu tư hạ tầng du lịch và hoàn thiện kiến trúc, cảnh quan bản Kho Mường để đón khách.

Hợp phần 2 (hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và phát triển) gồm 4 hạng mục tập trung vào việc hỗ trợ kỹ thuật phát triển trải nghiệm du lịch, văn hóa; đào tạo tập huấn phát triển sản phẩm nông, lâm nghiệp phục vụ du lịch; thành lập Hợp tác xã du lịch bản Kho Mường; xây dựng chương trình, biên soạn tài liệu và tổ chức đào tạo nâng cao năng lực cho cộng đồng.

Hợp phần 3 (Tuyên truyền, quảng bá) gồm 2 hạng mục cốt lõi là đẩy mạnh tuyên truyền, kết nối, xúc tiến du lịch cho bản, đồng thời nghiên cứu và xây dựng tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm du lịch tại điểm đến.

Nhờ "bệ phóng" từ Dự án này, các mục tiêu đặt ra cho du lịch Kho Mường mang tính khả thi và đo lường rất rõ ràng: Về lượng khách, phấn đấu đến năm 2030 đón khoảng 9.300 lượt khách (trong đó cơ cấu khách lưu trú và khách quốc tế đều đạt khoảng 50%). Tổng thu từ du lịch đến năm 2030 bứt phá đạt 14,2 tỷ đồng. Đặc biệt, dự án giải quyết việc làm cho khoảng 60 - 70 lao động năm 2025 và nâng lên 110 - 120 lao động vào năm 2030, góp phần bảo tồn văn hóa, giảm nghèo và bảo vệ môi trường.

"Làng du lịch ASEAN" - Thước đo cho tầm vóc mới

Hướng tới giải thưởng Làng du lịch ASEAN (ASEAN Tourism Standard - CBT Standard) là một mục tiêu chiến lược, đòi hỏi Kho Mường phải đáp ứng những bộ tiêu chuẩn khu vực vô cùng khắt khe.

Theo quy chuẩn của ASEAN đối với loại hình Du lịch cộng đồng (Community-Based Tourism), một ngôi làng đạt chuẩn phải vượt qua 7 nhóm tiêu chí cốt lõi:

Quản lý cộng đồng (Community Management): Bản làng phải có cấu trúc quản lý minh bạch (như Ban quản lý du lịch cộng đồng hoặc Hợp tác xã), trong đó người dân địa phương phải đóng vai trò chủ thể sở hữu, ra quyết định và hưởng lợi trực tiếp.

Lợi ích kinh tế - xã hội (Economic & Social Well-being): Hoạt động du lịch phải tạo ra việc làm ổn định, phân phối thu nhập công bằng cho người dân, cải thiện đời sống và không làm mất đi trật tự an toàn xã hội.

Bảo tồn văn hóa (Cultural Preservation): Phải duy trì, bảo lưu và truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống (kiến trúc nhà sàn, trang phục, nghề dệt thổ cẩm, ẩm thực, phong tục tập quán) một cách chân thực, tránh thương mại hóa cực đoan.

Quản lý môi trường và phát triển xanh (Environmental Management): Làng phải có hệ thống xử lý rác thải, nước thải hiệu quả; giữ gìn cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ; không bê tông hóa ồ ạt; ưu tiên sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường.

Chất lượng dịch vụ, an toàn và an ninh (Quality of Service & Safety): Các cơ sở lưu trú (homestay) phải đạt tiêu chuẩn vệ sinh, an toàn phòng cháy chữa cháy; thực phẩm an toàn; cộng đồng thân thiện và bảo đảm an ninh tuyệt đối cho du khách.

Liên kết và tiếp thị (Partnership & Marketing): Khả năng kết nối với các công ty lữ hành, sự hiện diện trên các nền tảng quảng bá chuyên nghiệp để thu hút du khách bền vững.

Đưa Kho Mường lên không gian số

Để một ngôi làng vùng cao đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của ASEAN, phương thức quản lý và vận hành thủ công rõ ràng là chưa đủ. Đó là lý do chuyển đổi số trở thành chìa khóa chiến lược, giúp Kho Mường thu hẹp khoảng cách địa lý và tối ưu hóa các tiêu chí quốc tế.

Trao đổi về vấn đề này, bà Hà Thị Huyền, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Pù Luông nhấn mạnh: "Xã xác định chuyển đổi số là công cụ đắc lực để hiện thực hóa các tiêu chuẩn Làng du lịch ASEAN. Chúng tôi đang tích cực hỗ trợ đồng bào Kho Mường đưa hình ảnh bản làng lên không gian mạng. Xã xây dựng các kênh thông tin chính thống quảng bá văn hóa, ẩm thực đặc trưng như cơm lam, canh đắng, cá suối… Đồng thời, các hộ homestay được hướng dẫn ứng dụng phần mềm quản lý phòng, sử dụng mã QR thanh toán không dùng tiền mặt, và kết nối đặt phòng trực tuyến (booking), giúp chuyên nghiệp hóa hoàn toàn khâu vận hành".

Cụ thể, việc đưa Kho Mường lên không gian số được triển khai đồng bộ qua các giải pháp:

Số hóa quảng bá và tiếp thị (Đáp ứng tiêu chí Liên kết & Tiếp thị): Xây dựng bộ nhận diện số cho Kho Mường, đưa các homestay lên các sàn du lịch trực tuyến toàn cầu (OTA), sử dụng mạng xã hội (Facebook, TikTok) để lan tỏa hình ảnh du lịch xanh, thu hút lượng khách quốc tế và nội địa đúng phân khúc.

Quản trị minh bạch và số hóa dữ liệu cộng đồng (Đáp ứng tiêu chí Quản lý cộng đồng): Ứng dụng công nghệ để quản lý lượng khách ra vào bản, theo dõi doanh thu minh bạch của Hợp tác xã/Tổ du lịch cộng đồng, giúp việc phân bổ lợi ích cho các hộ dân trở nên công bằng, khoa học.

Thanh toán không dùng tiền mặt và Tiện ích thông minh (Đáp ứng tiêu chí Chất lượng dịch vụ): Phủ sóng mã QR thanh toán tại 100% các hộ kinh doanh dịch vụ, giúp du khách quốc tế dễ dàng giao dịch mà không gặp rào cản tiền mặt.

Số hóa thông tin di sản và bảo vệ môi trường (Đáp ứng tiêu chí Bảo tồn & Môi trường): Tích hợp mã QR thuyết minh tự động về lịch sử hình thành bản làng, quy chế bảo vệ môi trường, hướng dẫn du khách phân loại rác thải và tuân thủ nguyên tắc du lịch xanh.

Hành động của Kho Mường để đáp ứng chuẩn ASEAN

Để chuyển đổi số không nằm trên lý thuyết, cộng đồng cư dân Kho Mường - những chủ thể trực tiếp của Đề án du lịch cộng đồng - đã và đang hành động bằng sự quyết tâm và tư duy làm du lịch văn minh.

Anh Lò Văn Nam, chủ một hộ kinh doanh homestay tại Kho Mường, chia sẻ với niềm tự hào: "Trước đây, khi chưa có mạng internet hay điện thoại thông minh, gia đình chỉ quanh quẩn với nương rẫy, thu nhập bấp bênh. Nhờ sự hướng dẫn sát sao của xã, gia đình tôi mạnh dạn cải tạo nhà sàn, học cách làm dịch vụ bài bản theo đúng tiêu chuẩn đón khách quốc tế. Nhờ cán bộ chỉ cách, tôi biết dùng mạng xã hội để đăng ảnh, làm video ngắn giới thiệu thung lũng lúa nước Kho Mường, nhận lịch đặt phòng qua Zalo, Facebook và giao dịch qua tài khoản ngân hàng. Khách du lịch, nhất là khách quốc tế, rất thích sự minh bạch và nhanh gọn này".

Bên cạnh việc ứng dụng công nghệ, các hộ dân làm du lịch tại đây đều chung nhận thức sâu sắc về việc giữ gìn bản sắc: Công nghệ số chỉ là phương tiện để đưa khách đến gần hơn, còn hồn cốt giữ chân du khách chính là sự chân chất, hiếu khách và cảnh quan nguyên sơ. Do đó, người dân Kho Mường luôn tự giác bảo vệ môi trường, duy trì tổng vệ sinh định kỳ, giữ gìn kiến trúc nhà sàn gỗ truyền thống và tuyệt đối không bê tông hóa ồ ạt, qua đó đáp ứng hoàn hảo tiêu chí phát triển xanh của giải thưởng ASEAN.

Khi "ốc đảo" hòa nhịp cùng thế giới

Nhờ sự kết hợp hoàn hảo giữa nguồn lực đầu tư chiến lược từ Quyết định 4591 của UBND tỉnh Thanh Hóa, sự đồng hành quyết liệt của chính quyền xã Pù Luông trong công tác chuyển đổi số, và ý thức làm chủ của người dân, Kho Mường đang đứng trước thời cơ vàng để khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch khu vực.

Từ một "ốc đảo" từng chịu nhiều thiệt thòi về giao thông, Kho Mường nay đang "thức giấc" mạnh mẽ bằng tư duy làm du lịch xanh và quản trị số. Bản làng này đang viết nên một câu chuyện truyền cảm hứng sâu sắc về sự phát triển hài hòa giữa bảo tồn di sản, phát huy nội lực cộng đồng và khát vọng vươn tầm quốc tế giữa đại ngàn Pù Luông.