Diễn ra cuối tuần qua tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, triển lãm Ikebana "Gió Đông" đã thu hút đông đảo công chúng yêu nghệ thuật bởi một không gian hoa đạo tinh tế, giàu cảm xúc và chiêm nghiệm. Sự kiện do Yohaku tổ chức với sự bảo trợ chuyên môn của Ikenobo Vietnam Tachibanakai Study Group - chi hội chính thức tại Việt Nam được công nhận bởi trường phái Ikenobo, một trong những trường phái Ikebana lâu đời và lớn nhất của Nhật Bản. Đằng sau không gian trưng bày đầy thi vị ấy là câu chuyện về một hành trình bền bỉ: đưa triết lý và chuẩn mực của hoa đạo Nhật Bản bén rễ tại Việt Nam.

Lấy cảm hứng từ cơn gió mùa xuân thổi từ phương Đông, triển lãm "Gió Đông" gợi mở hình ảnh của sự tái sinh và những khởi đầu mới.

Các tác phẩm hoa không chỉ kể câu chuyện về thiên nhiên mà còn phản chiếu hành trình vượt qua khó khăn của những người thực hành nghệ thuật, những người kiên định với con đường hoa để mỗi tác phẩm có thể hiện diện trọn vẹn và tràn đầy sức sống.

Với chị Lê Diệu Ngọc Linh, hội viên của Ikenobo Vietnam Tachibanakai Study Group tại Hà Nội, triển lãm lần này cũng mang trong mình một ký ức đặc biệt:

"Triển lãm lần trước của chúng tôi đi qua cơn bão Yagi gây thiệt hại nặng nề vào năm 2024, đặc biệt ảnh hưởng rất lớn đến người dân trồng đào ở vùng Nhật Tân. Triển lãm lần này, khi nhìn thấy sự tái sinh của những vườn đào sau cơn bão, chúng tôi đã đặt cái tên 'Gió Đông'. Mỗi tác phẩm đều mang đến hơi thở của sự tái sinh."

Chị Lê Ngọc Diệu Linh cùng tác phẩm tại triển lãm 

Cô Abe Hanna Lê Phạm Việt Hà - người sáng lập và dẫn dắt Ikenobo Vietnam Tachibanakai Study Group, cũng chia sẻ thêm: "Triển lãm ấy rất thành công, nhưng với mình và các hội viên thì cảm xúc vẫn chưa trọn vẹn. Chính vì thế 'Gió Đông' ra đời trước hết để khép lại câu chuyện đó - để chúng tôi có thể đi trọn vẹn một triển lãm từ đầu đến cuối."

Với tâm niệm ấy, không gian triển lãm được kiến tạo như một khu vườn xuân, nơi người xem có cảm giác đang bước giữa những luống đào Nhật Tân, nơi những cánh hoa rơi gợi nhớ đến xác pháo của ngày Tết xưa, một ký ức văn hóa quen thuộc của người Việt Nam.

Đối với nhiều người yêu nghệ thuật, các triển lãm như "Gió Đông" chính là cánh cửa đầu tiên để tiếp cận với Ikebana.

Bà Nguyễn Thị Lan Hương, hội viên của cộng đồng, chia sẻ rằng triển lãm không chỉ là nơi trưng bày tác phẩm mà còn là cách để giới thiệu rộng rãi nghệ thuật cắm hoa Nhật Bản tới công chúng Việt Nam.

"Thông qua các triển lãm là hình thức quảng bá nghệ thuật cắm hoa này. Và mình cũng thấy người Việt ngày càng quan tâm đến Ikebana. Thực chất đây giống như một hình thức thiền - khi mình chú tâm vào việc cắm hoa thì sẽ quên đi những căng thẳng trong cuộc sống. Nó mang tính chữa lành rất nhiều."

Sự kết nối giữa nghệ thuật, sự tĩnh tại và cảm xúc cá nhân chính là điều khiến Ikebana ngày càng được nhiều người tìm đến.

Cô Abe Hanna Lê Phạm Việt Hà - người sáng lập và dẫn dắt Ikenobo Vietnam Tachibanakai Study Group, cộng đồng Ikebana tại Việt Nam chia sẻ ban đầu chỉ là một nhóm nhỏ những người yêu hoa tìm đến nhau một cách tự nhiên.

"Mọi người chỉ đơn giản là thích Ikebana nên tự tìm hiểu và thực hành với nhau. Nhưng càng làm thì càng nhận ra có rất nhiều điều mình không biết," cô kể.

Chính vì vậy, các thành viên đã tìm đến Abe Hanna và cô Oshima Akiko - Giảng viên Ikebana nhà Ikenobo để tổ chức các lớp học chính quy theo chuẩn của trường phái Ikenobo.

Các lớp học do cô Abe Hanna và cô Oshima Akiko hướng dẫn luôn đầy cảm hứng

Theo cô Abe Hanna, điều quan trọng nhất trong Ikebana không phải là kỹ thuật mà là triết lý. "Cốt lõi của Ikebana là tôn trọng tự nhiên - tôn trọng sinh mệnh của từng bông hoa, từng ngọn cỏ," cô chia sẻ. "Dù mình biến hóa kỹ thuật như thế nào thì điều đó vẫn phải được giữ."

Tại Việt Nam, các hội viên thường sử dụng hoa lá bản địa và các chất liệu địa phương trong tác phẩm của mình. Người cắm hoa là người Việt, vì vậy cảm quan thẩm mỹ và cảm xúc cũng mang dấu ấn Việt Nam.

"Chúng tôi giữ triết lý của Ikebana, nhưng vẫn tôn trọng cảm xúc của người Việt. Bởi vì cốt lõi của Ikebana là sự rung động trước vẻ đẹp của tự nhiên."

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là sự bền bỉ.

"Con đường hoa rất dài và không hề bằng phẳng. Tôi không nghĩ mọi người cần phải đi nhanh - điều quan trọng là đi thật xa và không từ bỏ." - Cô Abe Hanna xúc động chia sẻ.

Vì vậy, việc đào tạo giáo viên trong cộng đồng được thực hiện rất nghiêm ngặt. Quá trình để trở thành một người hướng dẫn có thể mất nhiều năm, nhưng đó là cách để giữ vững chuẩn mực của Ikebana.

Quá trình luyện tập nghiêm túc sau đó đã được tổng bộ Ikenobo tại Nhật Bản ghi nhận, và cộng đồng chính thức trở thành một Study Group được công nhận. Các chứng chỉ của Ikenobo giống như một "giấy thông hành" trên con đường học tập: khi đạt được một cấp độ, người học có thể tiếp tục bước sang cấp độ cao hơn.

Trong những năm gần đây, tổng bộ Ikenobo thường xuyên cử các giáo sư sang Việt Nam tổ chức các lớp học chuyên sâu cho cộng đồng. Nhiều hội viên Việt Nam cũng sang Kyoto tham dự các khóa đào tạo hoặc tham gia triển lãm quốc tế.

Những trải nghiệm này giúp các học viên không chỉ nâng cao kỹ thuật mà còn tiếp cận với cách làm việc và tư duy chuyên nghiệp của người Nhật.

Dù các giáo viên chính của cộng đồng phần lớn sống và làm việc tại Nhật Bản, hoạt động của hội tại Việt Nam vẫn diễn ra đều đặn và đầy cảm hứng. Điều quan trọng nhất để duy trì một cộng đồng như vậy là sự tận tâm.

"Giáo viên phải sẵn sàng truyền tải tất cả những gì mình có cho học viên. Và với mình, sứ mệnh lớn nhất của một người dẫn dắt là đào tạo được những người vượt xa mình." - Cô Abe Hanna chia sẻ thêm và  tin rằng điều đó sẽ xảy ra. Bởi dù nhiều hội viên mới chỉ theo đuổi Ikebana trong khoảng 4 - 5 năm, sự tiến bộ của họ đã khiến cô rất bất ngờ.

Các tác phẩm qua mỗi kỳ triển lãm cho thấy sự tiến bộ của từng thành viên 

Nhìn về tương lai, điều cô Abe Hanna mong muốn nhất không chỉ là sự phát triển về số lượng học viên, mà là sự đồng hành lâu dài của cộng đồng. Qua những lần luyện tập và tổ chức triển lãm, các hội viên không chỉ hiểu thêm về thiên nhiên mà còn hiểu nhau hơn. Trong một triển lãm Ikebana, mỗi tác phẩm giống như một nốt nhạc trong bản giao hưởng chung. Không tác phẩm nào có thể đứng một mình; tất cả phải hòa quyện với nhau để tạo nên một tổng thể.

Chính sự đồng điệu ấy là nền tảng để cộng đồng Ikebana Việt Nam tiếp tục phát triển.