Việc Hà Nội nghiên cứu thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" không đơn thuần là một đề án hành chính mới. Điều đáng chú ý hơn nằm ở tư duy phát triển phía sau: chuyển trọng tâm quản trị từ "quản lý địa bàn" sang "phục vụ con người", lấy chất lượng sống và hạnh phúc của người dân làm mục tiêu cuối cùng của phát triển.

Trong nhiều năm, khi nói đến phát triển đô thị, người ta thường nghĩ tới những chỉ số tăng trưởng kinh tế, những tuyến đường mới hay các công trình hiện đại. Nhưng một đô thị thực sự văn minh không chỉ được đo bằng chiều cao của các tòa nhà, mà còn bằng cảm nhận sống của người dân: có an toàn không, có thuận tiện không, có được lắng nghe không và có cảm thấy hạnh phúc hay không.

Hội thảo khoa học với chủ đề: “Đề xuất mô hình, tiêu chí xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” ngày 21/5/2026. Ảnh: Văn Điệp – TTXVN

Chính vì vậy, điều đáng chú ý trong cách tiếp cận của Hà Nội lần này là thành phố không xem cấp xã, phường chỉ là "cánh tay nối dài" của bộ máy hành chính, mà hướng tới xây dựng đây thành không gian tổ chức phát triển và trực tiếp chuyển hóa chính sách thành chất lượng sống cụ thể của người dân.

Đó là một chuyển động mang tính tư duy.

Bởi trong thực tế, mọi chủ trương lớn cuối cùng đều phải đi qua cấp cơ sở để đến với đời sống. Một đô thị có thể rất hiện đại ở trung tâm, nhưng nếu người dân vẫn gặp khó khăn khi giải quyết thủ tục hành chính, vẫn thiếu không gian văn hóa cộng đồng, vẫn lo lắng về môi trường sống hay chất lượng dịch vụ công thì sự phát triển ấy chưa thực sự trọn vẹn.

Đó là một thay đổi rất đáng chú ý trong tư duy quản trị.

Bởi lâu nay, chúng ta quen với việc đánh giá hiệu quả điều hành thông qua các con số tăng trưởng hay tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ. Nhưng một nền quản trị hiện đại không thể chỉ dừng ở việc "làm đúng quy trình", mà phải trả lời được câu hỏi: người dân thực sự được hưởng gì từ sự phát triển ấy?

Live Concert “Hà Nội bình yên” tối 28/3/2026, tại không gian Phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội)

Khi "hạnh phúc" trở thành tiêu chí quản trị, điều đó cũng đồng nghĩa bộ máy phải thay đổi cách vận hành. Không thể có một "xã, phường hạnh phúc" nếu cán bộ còn xa dân, nếu thủ tục còn phiền hà, nếu dữ liệu chưa minh bạch, nếu người dân chưa được tham gia vào quá trình hoạch định và giám sát chính sách.

Đây cũng chính là tinh thần lớn của Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị: phát triển không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà phải hướng tới phát triển con người toàn diện, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và coi văn hóa là nền tảng tinh thần, là hệ điều tiết của sự phát triển bền vững.

Một xã hội hiện đại không thể chỉ có tốc độ, mà cần có chiều sâu văn hóa. Một đô thị đáng sống không chỉ cần hạ tầng tốt, mà còn cần sự tử tế trong ứng xử công quyền, sự công bằng trong tiếp cận dịch vụ công và cảm giác được tôn trọng của mỗi người dân.

Chương trình "Ngày hội Bình yên" cho nhân dân tại khu vực phố đi bộ Hồ Gươm Hà Nội

Vì thế, việc Hà Nội nhấn mạnh các tiêu chí như mức độ tham gia của người dân vào quản trị xã hội, mức độ minh bạch dữ liệu, tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến hay chỉ số hài lòng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật quản trị. Đó là biểu hiện của một tư duy phát triển mới: người dân không còn là "đối tượng quản lý", mà trở thành chủ thể của phát triển.

Tất nhiên, từ ý tưởng đến thực tiễn luôn là một hành trình khó khăn. Một mô hình mới chỉ có ý nghĩa khi tạo ra chuyển biến thực chất trong đời sống. 

Người dân sẽ không đánh giá một "xã, phường xã hội chủ nghĩa" qua tên gọi, mà qua những thay đổi cụ thể mỗi ngày: thủ tục nhanh hơn, môi trường sạch hơn, trường học tốt hơn, dịch vụ y tế thuận tiện hơn, không gian văn hóa gần gũi hơn và tiếng nói của họ được lắng nghe nhiều hơn.

Nhưng dù còn ở giai đoạn nghiên cứu, việc Hà Nội đặt vấn đề "hạnh phúc của người dân" thành mục tiêu trung tâm của quản trị cơ sở đã cho thấy một tín hiệu tích cực. Đó là khi tư duy phát triển bắt đầu dịch chuyển từ "quản lý" sang "phục vụ", từ "điều hành" sang "kiến tạo", từ "tăng trưởng đơn thuần" sang "phát triển vì con người".

Hà Nội đang tích cực triển khai các dự án cải tạo, mở rộng công viên nhằm tăng cường không gian xanh và nâng cao chất lượng sống cho người dân

Và suy cho cùng, giá trị lớn nhất của một đô thị hiện đại không nằm ở việc có bao nhiêu công trình mới, mà ở chỗ người dân có thực sự muốn sống, gắn bó và cảm thấy hạnh phúc trong chính đô thị ấy hay không.