Trong dòng chảy của thể thao Việt Nam (TTVN), "Cống hiến" là một từ quen thuộc nhưng khó định lượng. Nó tồn tại như một giá trị đạo đức, được nhắc đến trong các bài phát biểu, trong những lời tôn vinh, trong cảm xúc của người hâm mộ, nhưng lại hiếm khi được đặt vào một hệ quy chiếu rõ ràng.

Sự xuất hiện và định hình của Giải thưởng Cống hiến thể thao do Báo Thể thao & Văn hóa (TTXVN) tổ chức vì thế không chỉ là một hoạt động vinh danh, mà còn là một nỗ lực "vật chất hóa" khái niệm tưởng như trừu tượng ấy.

Đặt trong thời điểm tháng Ba, khi thể thao cả nước hướng về kỷ niệm 80 năm Ngày Thể thao Việt Nam, giải thưởng này dần cho thấy một vai trò rộng hơn: trở thành điểm giao giữa ký ức lịch sử và nhu cầu hiện đại hóa hệ sinh thái thể thao.

1. Ngày 27/3 gắn liền với Lời kêu gọi toàn dân rèn luyện thân thể của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1946. Đó là một lời hiệu triệu mang tính nền tảng: Thể thao trước hết là sức khỏe, là nghĩa vụ công dân, là sự chuẩn bị cho một quốc gia trong hoàn cảnh lịch sử đặc biệt.

Gần 80 năm sau, TTVN đã vươn mình rạng rỡ. Bên cạnh phong trào quần chúng, thể thao thành tích cao trở thành một mặt trận quan trọng, gắn với hình ảnh quốc gia, với những kỳ SEA Games, ASIAD hay Olympic. Trong bối cảnh đó, nhu cầu tôn vinh cũng dịch chuyển: không chỉ là khuyến khích tham gia, mà còn là ghi nhận những cá nhân, tập thể đã vượt qua giới hạn để tạo nên dấu ấn.

Nếu xem thể thao là một ngôi nhà của sự nỗ lực, thì "cống hiến" chính là cánh cửa dẫn đến những thời khắc vinh quang. Khác với những bảng tổng sắp huy chương khô khốc, "cống hiến" là một khái niệm mang tính đàn hồi và giàu cảm xúc hơn thế.

Đấy có lẽ là khởi nguồn của hạng mục Thể Thao trong hệ thống giải thưởng Cống hiến do báo Thể thao & Văn hóa tổ chức. Thể thao, khi đạt đến độ chín của sự tận hiến, nó không còn là trò chơi của các khối cơ hay những thông số kỹ thuật; nó trở thành văn hóa. Một cú nước rút tạo nên bàn thắng của chàng trai trẻ Nguyễn Đình Bắc, một bước chạy của Nguyễn Thị Oanh hay phát súng định mệnh của xạ thủ Trịnh Thu Vinh đều mang trong mình sức nặng của một tác phẩm nghệ thuật: Độc bản, không thể trộn lẫn và đầy tính truyền cảm hứng.

Trong dòng chảy 80 năm Ngày Thể thao Việt Nam, Giải Thể thao Cống hiến như là sự kế thừa di sản tinh thần. Sắc lệnh năm 1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi "tự cường dân tộc" qua thể dục, coi sức khỏe của mỗi người dân là sức mạnh của quốc gia. Ngày nay, sự tự cường ấy được chuyển hóa thành sự chuyên nghiệp, lòng tự trọng nghề nghiệp và khát vọng vươn tầm thế giới. Giải thưởng không chỉ đi tìm người nhanh nhất hay mạnh nhất, mà đi tìm những người đã "chạm" được vào cảm xúc của cộng đồng, những người biến mồ hôi thành một loại ngôn ngữ chung để kết nối hàng triệu trái tim. Đó là sự vinh danh những người không chỉ thắng đối thủ, mà còn thắng cả sự mỏi mệt của chính mình và những rào cản vô hình của hoàn cảnh.

2. Giữa không gian rực lửa của những khán đài Rajamangala, khi những chàng trai U22 Việt Nam thực hiện cú ngược dòng không tưởng để đánh bại đội chủ nhà Thái Lan trong trận chung kết SEA Games 33, người ta không chỉ nhìn thấy chiến thắng của một trận bóng đá đơn thuần, mà còn là khát khao cháy bỏng của một tinh thần không bỏ cuộc.

Lứa trẻ U22 đã khiến chúng ta tự hào hôm nay không chỉ là những cầu thủ chạy theo một quả bóng da, họ là những "đại sứ" của một tinh thần đã được định hình từ 80 năm trước. Khi Sắc lệnh số 38 về thiết lập Nha Thanh niên và Thể dục được ký vào ngày 27/3/1946, mục tiêu tối thượng không phải là những bảng thành tích phù hoa, mà là sự "tự cường" của một dân tộc vừa rũ bùn đứng dậy. Những cầu thủ trẻ ấy, với sự hồn nhiên nhưng đầy bản lĩnh của thế hệ Gen Z, chính là những người đang viết tiếp chương mới cho "lời hiệu triệu" năm xưa bằng một ngôn ngữ hiện đại, chuyên nghiệp và đầy tính dấn thân.

Trong danh sách đề cử Cống hiến thể thao năm nay, có tên nữ hoàng đường chạy Nguyễn Thị Oanh. Cô là người chiến thắng ở kỳ trao giải đầu tiên năm 2023 và với lần thứ 3 trong 4 mùa giải có mặt trong các đề cử, Nguyễn Thị Oanh đã tạc nên một định nghĩa khác, lớn lao và bền bỉ hơn nhiều: Đó là sự trường tồn của ý chí.

Hình ảnh Nguyễn Thị Oanh trên đường chạy không chỉ là câu chuyện về tốc độ. Đó là hình ảnh của một người "nghệ sĩ đường trường" đang miệt mài viết chương mới cho tinh thần 27/3 trong kỷ nguyên số: Không ồn ào, không phô trương, nhưng đầy tự trọng và bền bỉ đến mức kinh ngạc. Việc cô liên tục được xướng tên trong danh sách đề cử là sự ghi nhận cao nhất từ Hội đồng bầu chọn và công chúng: Cống hiến thực thụ không phải là một khoảnh khắc bùng nổ, mà là một hành trình tận hiến không có điểm dừng.

Những khoảnh khắc "không bỏ cuộc" của U22 Việt Nam, hay sự tận tụy thầm lặng trên hàng nghìn mét chạy của Nguyễn Thị Oanh, luôn cần được lưu lại. Giải thưởng Thể thao Cống hiến ra đời chính vì sứ mệnh đó. Không chỉ là một buổi lễ trao giải, đó là chiếc mỏ neo giữ lại những giá trị đẹp đẽ nhất giữa dòng chảy xiết của thời đại số. Ở đó, các câu chuyện chiến thắng của thể thao Việt Nam được đo bằng độ rung động của hàng triệu trái tim và sức lan tỏa của một khát vọng vươn tầm.

3. Một trong những điểm đáng chú ý của giải thưởng là cách nó buộc khái niệm "cống hiến" phải đi qua các tiêu chí cụ thể. Không chỉ là thành tích thuần túy, mà còn là ảnh hưởng xã hội, là hành trình vượt khó, là dấu ấn trong lòng công chúng.

Danh sách đề cử những năm gần đây phản ánh khá rõ điều đó. Những cái tên như xạ thủ từng tạo dấu ấn tại đấu trường Olympic, các tuyển thủ bóng đá góp phần vào những chiến dịch đáng nhớ của đội tuyển quốc gia, hay những gương mặt trẻ nổi lên từ các môn Olympic như điền kinh, bơi lội… đều xuất hiện song song. Họ đại diện cho nhiều lát cắt: Người có thành tích đỉnh cao, người tạo cảm hứng rộng rãi, người mở ra hy vọng cho tương lai.

Trong hệ thống giải thưởng Cống hiến, có một hạng mục rất đặc biệt, mang tên "Khát vọng Cống hiến". Hạng mục này không tôn vinh những VĐV đỉnh cao với hàng tá huy chương, mà trao cho những cá nhân, tập thể có đóng góp thầm lặng cho công tác xã hội hóa thể thao, khơi nguồn cảm hứng và lan tỏa tình yêu thể thao trong cộng đồng. Năm 2023, khi ra đời, giải được trao cho Công ty cổ phần Midomax Việt Nam, tới 2024 giải thưởng thuộc về Trung tâm Bóng đá trẻ em VietGoal, năm 2025 là Công ty cổ phần Động Lực.

Họ là những người làm vườn cần mẫn, vun xới cho những tài năng tương lai từ chính gốc rễ của phong trào. Họ chính là hiện thân cho tinh thần của Ngày Thể thao Việt Nam, ngày mà chúng ta không chỉ nhớ đến Bác, mà còn nhắc nhau về trách nhiệm xây dựng một thế hệ người Việt Nam khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.

Những câu chuyện từ giải thưởng "Khát vọng Cống hiến" cho thấy, dòng chảy của thể thao không chỉ gói gọn trong những tấm huy chương hay kỷ lục. Nó len lỏi vào từng ngõ ngách của đời sống, từ những sân bóng nhỏ trong khu dân cư, những lớp học bơi miễn phí cho trẻ em nghèo, cho đến những dự án xây dựng cơ sở vật chất thể thao công cộng. Tất cả đều bắt nguồn từ một khát vọng duy nhất: Xây dựng một dân tộc Việt Nam cường tráng, như lời Bác hằng mong ước.

Thanh âm của mồ hôi rơi xuống sàn tập, tiếng thở dốc trên đường chạy, hay sự im lặng đến nghẹt thở trước phát súng quyết định... tất cả đã hòa quyện thành khúc ca bất tận, viết tiếp chương mới cho lịch sử thể thao nước nhà.

"Cống hiến" không còn là một khái niệm mơ hồ. Nó có hình hài, được gọi tên, được ghi nhớ, và được tiếp nối.

TOP 3 ĐỀ CỬ CHÍNH THỨC GIẢI THƯỞNG THỂ THAO CỐNG HIẾN 2026

HẠNG MỤC: CHIẾN TÍCH THỂ THAO CỦA NĂM (xếp theo ABC)

1. Đội tuyển Bóng đá U22 Việt Nam giành HCV SEA Games 33 (thành tích nổi bật trong năm: Giành HCV SEA Games 33; Giành ngôi vô địch giải U23 Đông Nam Á).

2. Đội tuyển Futsal nữ Việt Nam lần đầu giành HCV SEA Games (thành tích nổi bật trong năm: Giành HCV SEA Games 33 sau 5 lần đoạt ngôi á quân; Lọt vào tứ kết giải vô địch châu Á).

3. Đội tiếp sức 4x400m nữ môn điền kinh giành HCV SEA Games 33 (thành tích nổi bật trong năm: giành HCV SEA Games 33 và lập kỷ lục 6 lần liên tiếp giành HCV đại hội từ năm 2015; Giành HCB giải vô địch châu Á).

HẠNG MỤC: GƯƠNG MẶT THỂ THAO CỦA NĂM (xếp theo ABC)

1. Nguyễn Đình Bắc (Bóng đá) - Thành tích nổi bật: HCV SEA Games 33; Vô địch U23 Đông Nam Á; Vô địch ASEAN Cup 2024 (tháng 1/2025); Danh hiệu Quả bóng Bạc Việt Nam 2025.

2. Nguyễn Thị Oanh (Điền kinh) - Thành tích nổi bật: Giành 3 HCV tại SEA Games 33 (nội dung 5.000m nữ, 10.000m nữ, 3.000m vượt chướng ngại vật).

3. Trịnh Thu Vinh (Bắn súng) - Thành tích nổi bật: Giành 4 HCV cá nhân và đồng đội nữ SEA Games 33 nội dung 10m súng ngắn hơi, 25m súng ngắn thể thao và lập 3 kỷ lục đại hội; Giành HCV nội dung 10m súng ngắn hỗn hợp nam, nữ tại Cúp châu Á 2025; Giành 1 HCĐ Giải vô địch châu Á 2025.

HẠNG MỤC: GƯƠNG MẶT TRẺ THỂ THAO CỦA NĂM (xếp theo ABC)

1. Bùi Thị Kim Anh (Sinh năm: 2006; Môn: Điền kinh) - Thành tích nổi bật: Giành HCV nội dung nhảy cao nữ SEA Games 33 (thành tích 1m86).

2. Nguyễn Đình Bắc (Sinh năm: 2004; Môn: Bóng đá) - Thành tích nổi bật: HCV SEA Games 33; Vô địch U23 Đông Nam Á; Vô địch ASEAN Cup 2024 (tháng 1/2025); Danh hiệu Quả bóng Bạc Việt Nam 2025.

3. Võ Thị Mỹ Tiên (Sinh năm: 2005; Môn: Bơi) - Thành tích nổi bật: Giành 1 HCV (nội dung tiếp sức), 3 HCB, 5 HCĐ SEA Games 33; Giành 2 HCB, 3 HCĐ Giải vô địch châu Á 2025; Giành 2 HCV Giải vô địch Đông Nam Á mặt nước mở 2025.