Mùa giải lần thứ 19 của Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội do báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) tổ chức diễn ra trong thời điểm Thủ đô cùng cả nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những dấu mốc lịch sử đầy tự hào.
Danh sách đề cử và kết quả vinh danh tại mùa giải năm nay phản ánh sinh động quá trình cụ thể hóa ba trục định hướng chiến lược lớn của Đảng: Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, song hành cùng Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế toàn diện trong tình hình mới.
Sự giao hòa chặt chẽ giữa thực tiễn đời sống đô thị và tầm nhìn vĩ mô tạo nên bức tranh toàn diện về một Hà Nội năng động, kiên định gìn giữ bản sắc, đồng thời tự tin vươn mình ra không gian khu vực và toàn cầu.
Văn hóa là nguồn lực nội sinh và nền tảng tinh thần vững chắc
Nghị quyết số 80-NQ/TW khẳng định văn hóa đặt ở vị trí trung tâm, giữ vai trò là nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là mục tiêu đồng thời là động lực thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.
Trong cấu trúc tổng thể của Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19, tinh thần cốt lõi ấy được thể hiện rõ nét qua các hạng mục vinh danh từ giải thưởng cá nhân cho tới những công trình nghệ thuật đỉnh cao.
1Giải thưởng lớn: Sự tôn vinh hành trình sáng tạo bền bỉ của Nhà thơ Bằng Việt
Việc Hội đồng giải thưởng quyết định trao Giải thưởng lớn cho Nhà thơ Bằng Việt là sự ghi nhận xứng đáng đối với một biểu tượng văn chương gắn bó máu thịt cùng tiến trình phát triển của Hà Nội.
Thơ ca Bằng Việt mang đậm phong vị của một trí thức Thủ đô tài hoa, đầm ấm, giàu tư duy suy tưởng kết hợp cùng nét trữ tình sâu lắng. Trải qua nhiều thập niên cầm bút, ngòi bút của ông miệt mài khai thác những tầng sâu văn hóa, ký ức phố phường, vẻ đẹp thanh cao của con người Tràng An qua mọi thăng trầm lịch sử.
Dưới lăng kính của Nghị quyết 80, sự đóng góp bền bỉ của Nhà thơ Bằng Việt tiêu biểu cho quá trình bồi đắp hệ giá trị văn hóa cùng chuẩn mực con người Thủ đô. Các sáng tác của ông hình thành nên nguồn lực nội sinh tinh thần mạnh mẽ, giúp công chúng nuôi dưỡng tình yêu quê hương, bồi đắp ý thức trách nhiệm gìn giữ các giá trị truyền thống tốt đẹp giữa dòng chảy hiện đại hóa đô thị.
2Hạng mục Tác phẩm: Sự thăng hoa của ký ức, lịch sử và nghệ thuật đương đại
Hạng mục Tác phẩm ghi nhận những sáng tạo nghệ thuật mang đậm dấu ấn cá nhân lẫn tập thể, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của Hà Nội.
Loạt tranh sơn mài cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương: Tác phẩm khai thác một trong những biểu tượng kiến trúc và lịch sử thiêng liêng bậc nhất của Thủ đô. Cầu Long Biên dưới góc nhìn hội họa sơn mài hiện lên với các lớp thời gian trầm tích, mang theo ký ức của hàng vạn người dân qua hai cuộc kháng chiến vĩ đại cũng như trong nhịp sống hòa bình dựng xây. Kỹ thuật sơn mài truyền thống được vận dụng đầy sáng tạo, tạo nên chiều sâu thị giác mạnh mẽ, phản ánh sự gắn kết chặt chẽ giữa nghệ thuật tạo hình đương đại với di sản vật chất đô thị.
Các tác phẩm trong loạt tranh sơn mài cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương
Vở cải lương “Người con gái Hà Thành” do Nhà hát Cải lương Hà Nội thực hiện: Với kịch bản của Nguyễn Toàn Thắng và phần dàn dựng của NSND Triệu Trung Kiên, tác phẩm đại diện cho điểm sáng trong việc làm mới các loại hình nghệ thuật truyền thống. Tác phẩm khắc họa hình ảnh kiên trung, hào hoa và nghĩa tình của người phụ nữ Hà Nội trong những năm tháng gian khó của lịch sử. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa âm hưởng cải lương truyền thống với ngôn ngữ dàn dựng đương đại giúp tác phẩm chạm đến cảm xúc của đông đảo khán giả nhiều thế hệ, củng cố ý thức tự hào lịch sử và đạo lý uống nước nhớ nguồn.
Vở cải lương “Người con gái Hà Thành” được dàn dựng từ kịch bản của nhà văn Nguyễn Toàn Thắng, do NSND Triệu Trung Kiên đạo diễn. Tác phẩm có sự tham gia của NSND Thanh Hương, NSƯT Hồng Nhung, NSƯT Quang Tuấn, nghệ sĩ Nhật Linh cùng các nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công và diễn viên múa của Nhà hát Cải lương Hà Nội. Phần mỹ thuật do NSND Doãn Bằng đảm nhiệm, âm nhạc của NSND Đào Trung, biên đạo múa NSƯT Thanh Nam. Vở diễn ra mắt công chúng tại Rạp Hồng Hà ngày 13/8/2026. Cả ba đêm công diễn đều thu hút đông khán giả, với gần 500 người mỗi đêm. Vở tiếp tục có suất diễn tại Rạp Chuông Vàng vào ngày 17/10. Tác phẩm sẽ dự thi tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội, diễn ra từ ngày 14 đến 24/10.
Tặng thưởng dành cho vở kịch “Quân khu Nam Đồng” của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam: Dựa trên kịch bản của Phạm Ngọc Tiến chuyển thể từ truyện dài của nhà văn Bình Ca dưới sự đạo diễn của NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến, tác phẩm mang đến góc nhìn sinh động về một giai đoạn lịch sử đặc thù của tuổi trẻ Thủ đô. Vở kịch khai thác ký ức tập thể của một thế hệ lớn lên trong khu tập thể quân đội thời bao cấp, nơi tình đồng chí, tình làng nghĩa xóm cùng ý chí vươn lên trở thành hành trang tinh thần quý giá. Tác phẩm đóng góp tích cực làm phong phú thêm đời sống sân khấu kịch nói, đồng thời minh chứng sức sống mãnh liệt của những câu chuyện mang đậm bản sắc Hà Nội trong văn học nghệ thuật.
Vở kịch “Quân khu Nam Đồng” của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam
Các tác phẩm vinh danh năm nay cụ thể hóa trực tiếp quan điểm của Nghị quyết 80 về việc phát triển công nghiệp văn hóa và văn học nghệ thuật gắn liền với nhiệm vụ khơi dậy khát vọng cống hiến, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc trong từng ngõ ngách đời sống đô thị.
Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn dựa trên nền tảng di sản
Nghị quyết số 26-NQ/TW định hướng phát triển du lịch toàn diện, bền vững, gắn kết chặt chẽ với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, biến di sản thành tài nguyên quý giá để phát triển kinh tế du lịch cùng các ngành công nghiệp văn hóa.
Mùa giải năm nay ghi nhận những nỗ lực xuất sắc trong việc chuyển hóa di sản thành các sản phẩm du lịch có hàm lượng giá trị gia tăng cao.
1Giải Việc làm: Đánh thức giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám
Chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026) do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực hiện là minh chứng điển hình cho tư duy đổi mới trong quản lý và khai thác di sản.
Đơn vị quản lý triển khai chuỗi hoạt động sáng tạo, ứng dụng công nghệ trình chiếu ánh sáng hiện đại, tổ chức không gian trưng bày chuyên đề, triển lãm mỹ thuật cùng các chương trình giáo dục di sản dành riêng cho thế hệ trẻ. Những giải pháp này kéo dài thời gian lưu trú của du khách, thu hút lượng lớn khách du lịch trong nước và quốc tế đến với điểm đến văn hóa hàng đầu Thủ đô.
Chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026). Ảnh: TTXVN
Sự kiện hiện thực hóa trực tiếp các mục tiêu của Nghị quyết 26 về việc định hình du lịch văn hóa làm dòng sản phẩm chủ lực, kết hợp hài hòa giữa công tác bảo tồn nguyên trạng các giá trị di tích lịch sử đặc biệt với việc khai thác kinh tế du lịch theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và bền vững.
2Các đề cử và sáng kiến hạ tầng - không gian phục vụ du lịch đô thị
Bên cạnh giải thưởng chính thức được vinh danh, danh sách đề cử hạng mục Việc làm và Ý tưởng ghi nhận những nỗ lực đồng bộ của toàn thành phố trong việc cải thiện hệ sinh thái du lịch và không gian công cộng. Trong đó, việc phát triển các không gian sinh hoạt cộng đồng và mạng lưới hạ tầng phục vụ trực tiếp cho ngành công nghiệp du lịch đô thị mang đến những bước chuyển biến mang tính chiến lược.
Phát triển mạng lưới phố đi bộ thông minh và không gian văn hóa đô thị: Tiêu biểu trong số đó là “Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy, TP Hà Nội”. Đề án này kiến tạo nên những không gian công cộng hoàn toàn mới, khai thác hiệu quả lợi thế hạ tầng đô thị hiện đại để phục vụ nhu cầu tham quan, giải trí và trải nghiệm của người dân cũng như du khách. Việc hình thành các tuyến phố đi bộ thông minh giúp phân bổ hợp lý luồng du khách ra khỏi khu vực nội đô lịch sử (như khu vực quanh hồ Hoàn Kiếm vốn thường xuyên quá tải), tạo ra các điểm đến mới giàu sức hút ở khu vực ngoài trung tâm.
Theo “Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy, TP Hà Nội”, trong giai đoạn 1, không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ tập trung trên trục đường Thành Thái dài khoảng 750 m và một phần Công viên Cầu Giấy; giai đoạn 2 sẽ nghiên cứu mở rộng sang các tuyến phố lân cận.
Tại các không gian này, hạ tầng đô thị được đồng bộ hóa với hệ thống tiện ích thông minh, không gian đi bộ thân thiện môi trường, các điểm kết nối dịch vụ thương mại, ẩm thực và biểu diễn nghệ thuật cộng đồng. Qua đó, du khách có thêm những không gian trải nghiệm nhịp sống đô thị năng động, hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc văn hóa Thủ đô.
Không gian âm nhạc cộng đồng gắn kết di sản: Dự án “Âm nhạc cuối tuần” tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức thực hiện thổi luồng gió mới vào không gian công cộng quanh hồ Hoàn Kiếm.
Hoạt động tạo ra điểm hẹn văn hóa cộng đồng thường kỳ, thu hút người dân và du khách hòa mình vào không gian âm nhạc chất lượng cao giữa không gian di sản kiến trúc Pháp cổ kính.
Dự án này tận dụng tối đa giá trị kiến trúc lịch sử sẵn có, kết hợp với nghệ thuật biểu diễn đương đại để tạo thành sản phẩm du lịch văn hóa về đêm đặc sắc, giữ chân du khách ở lại lâu hơn với Thủ đô.
Những việc làm thiết thực này cấu thành hệ sinh thái hỗ trợ đắc lực cho ngành du lịch Thủ đô, khẳng định du lịch đòi hỏi sự đầu tư bài bản về hạ tầng không gian văn hóa cộng đồng, đổi mới phương thức tổ chức dịch vụ và nâng cao chất lượng trải nghiệm cho du khách.
Dự án “Âm nhạc cuối tuần” tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ
Hội nhập quốc tế toàn diện và nâng tầm sức mạnh mềm Thủ đô
Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới nhấn mạnh yêu cầu chủ động, tích cực hội nhập sâu rộng trên tất cả các lĩnh vực, trong đó đối ngoại văn hóa đóng vai trò tiên phong trong việc quảng bá hình ảnh đất nước, nâng cao vị thế cùng sức mạnh mềm quốc gia trên trường quốc tế.
Mùa giải năm nay ghi dấu ấn đậm nét của tư duy hội nhập thông qua những sự kiện mang tầm vóc toàn cầu diễn ra ngay tại lòng Hà Nội.
1Lễ hội Văn hóa Thế giới: Nhịp cầu kết nối văn hóa toàn cầu tại trái tim Thủ đô
Việc Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Ngoại giao và UBND Thành phố Hà Nội tổ chức được vinh danh ở hạng mục Việc làm là minh chứng sống động cho tinh thần Nghị quyết 59. Sự kiện quy mô lớn biến Hà Nội thành điểm hội tụ của các nền văn hóa năm châu.
Thông qua các không gian triển lãm nghệ thuật, biểu diễn âm nhạc quốc tế, giao lưu ẩm thực cùng các diễn đàn văn hóa, lễ hội tạo cơ hội để người dân Thủ đô và bạn bè quốc tế trực tiếp giao lưu, thấu hiểu và xích lại gần nhau hơn. Sự thành công của mùa lễ hội đầu tiên thiết lập tiền đề vững chắc cho việc duy trì và phát triển chuỗi sự kiện thành thương hiệu văn hóa đối ngoại thường niên.
Đặc biệt, sự tiếp nối của mùa giải năm 2026 với những hoạt động sôi nổi của Lễ hội Văn hóa Thế giới lần thứ 2 khẳng định cam kết mạnh mẽ của Hà Nội trong việc thực hiện các sáng kiến UNESCO về Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo. Hà Nội tiếp nhận các giá trị văn hóa nhân loại đồng thời chủ động kiến tạo không gian đối thoại văn hóa toàn cầu, thể hiện bản lĩnh, sự cởi mở và uy tín quốc tế ngày càng cao của Việt Nam.
Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội đã trở thành một thương hiệu văn hóa mang tầm quốc gia và quốc tế. Ngoại giao văn hóa thông qua Lễ hội này đã trở thành sức mạnh mềm nổi bật, nâng tầm uy tín, vị thế và sức hút của Thủ đô trên trường quốc tế. Trong ảnh: Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025. Ảnh: TTXVN
2Định vị thương hiệu quốc tế và sức mạnh mềm của Hà Nội
Việc vinh danh Lễ hội Văn hóa Thế giới trong Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội phản ánh sự dịch chuyển nhận thức về tình yêu Thủ đô: tình yêu ấy mở rộng vượt ra ngoài khuôn khổ biên giới quốc gia cùng những hoài niệm truyền thống, vươn lên tầm vóc toàn cầu.
Sức mạnh mềm của Hà Nội được cấu thành từ sự dung hòa độc đáo giữa bản ngàn năm văn hiến và tinh thần hội nhập cởi mở, hiện đại. Các hoạt động ngoại giao văn hóa quy mô lớn giúp thu hút nguồn lực quốc tế, thúc đẩy hợp tác đầu tư, du lịch, đồng thời củng cố hình ảnh một Thủ đô bình yên, thân thiện, năng động và giàu sáng tạo trong mắt bạn bè quốc tế.
Tối 1/10/2026, tại Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), diễn ra Lễ khai mạc Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai - năm 2026 với chủ đề “Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai”. Chương trình là sự giao hòa giữa các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam với nghệ thuật đương đại, đồng thời quy tụ những sắc màu văn hóa từ nhiều quốc gia, mở ra không gian giao lưu, kết nối văn hóa giữa Việt Nam và thế giới. Ảnh: TTXVN
Từ những ý tưởng chiến lược đến tầm nhìn thế kỷ của Thủ đô
Hạng mục Giải Ý tưởng của mùa giải năm nay đóng vai trò định hướng tương lai, kết tinh tầm nhìn dài hạn cùng các giải pháp quản lý đô thị toàn diện cho sự phát triển của Thủ đô.
1Tầm nhìn quy hoạch thế kỷ và hạ tầng giao thông chiến lược
Quy hoạch xây dựng Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Việc Quy hoạch xây dựng, phát triển Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm: Thịnh vượng - Hài hòa - Văn hiến và Bản sắc do UBND Thành phố Hà Nội phê duyệt được vinh danh ở hạng mục Ý tưởng thể hiện tư duy hoạch định chiến lược ở tầm vóc cao nhất.
Bản quy hoạch giải quyết các bài toán cốt lõi về không gian đô thị, môi trường sinh thái, bảo tồn di sản và phát triển kinh tế trong suốt thế kỷ tới.
Đông đảo người dân tham quan Triển lãm quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Ảnh: TTXVN
Tháo gỡ điểm nghẽn và hoàn thiện hạ tầng giao thông cơ bản: Các nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy thông tuyến hệ thống đường vành đai Hà Nội hình thành nên hệ thống giao thông huyết mạch vô cùng quan trọng.
Dự án này kết nối thuận lợi giữa khu vực nội đô lịch sử với các cực tăng trưởng du lịch sinh thái, các làng nghề truyền thống ở ngoại thành, đồng thời giải quyết triệt để áp lực ùn tắc giao thông cơ bản cho toàn đô thị.
Hạ tầng giao thông hoàn thiện tạo nền tảng vững chắc để phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm kết nối thông suốt phục vụ dân sinh và du lịch.
Nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy thông tuyến hệ thống đường vành đai Hà Nội. Ảnh: TTXVN
2Quản lý đô thị thông minh và phát triển bền vững
Góc nhìn quản lý hạ tầng từ phố đi bộ thông minh: Xét dưới lăng kính hạ tầng và quản lý đô thị thông minh, “Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy, TP Hà Nội” thể hiện tư duy quy hoạch hiện đại trong việc phân bổ không gian công cộng ra khỏi khu vực lõi lịch sử.
Việc xây dựng tuyến phố đi bộ thông minh đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng công nghệ, hệ thống chiếu sáng thông minh, quy hoạch không gian đỗ xe, tổ chức giao thông tĩnh, bảo đảm an ninh trật tự và quản lý môi trường đô thị.
Đề án này minh chứng cho nỗ lực của thành phố trong việc mở rộng các cực tăng trưởng hạ tầng mềm, giảm tải áp lực cho trung tâm cũ và hướng tới mô hình đô thị đa trung tâm, thông minh, tiện ích.
Đề án vùng phát thải thấp: Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, Thành phố Hà Nội” do Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các đơn vị thực hiện đóng vai trò là giải pháp quản lý môi trường mang tính bước ngoặt.
Đề án này đặt nền móng cho việc kiểm soát nghiêm ngặt khí thải giao thông, bảo vệ môi trường sinh thái đô thị, hướng tới mục tiêu phát triển thành phố xanh, sinh thái và bền vững trong tương lai.
Vĩ thanh
Tổng kết lại, mùa giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 (2026) vượt qua khuôn khổ của một giải thưởng văn hóa thông thường, trở thành lăng kính phản chiếu sinh động quá trình hiện thực hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng vào đời sống thực tiễn.
Điều này khẳng định sức sống mãnh liệt của tình yêu Hà Nội - tình yêu bắt nguồn từ cội nguồn lịch sử, được nuôi dưỡng bằng sáng tạo nghệ thuật đương đại, và đang vươn cánh bay cao trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.
BÙI XUÂN PHÁI - VÌ TÌNH YÊU HÀ NỘI LẦN 19 - 2026
Nhà thơ Bằng Việt - Từ “Một chút thầm thì trong tình yêu Hà Nội” đến những cống hiến bền bỉ cho “thành phố của đời mình”.
- Loạt tranh sơn mài cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương.
- Vở cải lương “Người con gái Hà Thành” của Nhà hát Cải lương Hà Nội (kịch bản của Nguyễn Toàn Thắng; đạo diễn, NSND Triệu Trung Kiên).
- Vở kịch “Quân khu Nam Đồng” của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam (kịch bản của Phạm Ngọc Tiến chuyển thể từ truyện dài cùng tên của nhà văn Bình Ca; đạo diễn, NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến).
- Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Ngoại giao và UBND Thành phố Hà Nội tổ chức.
- Chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026) do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực hiện.
Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy, TP Hà Nội.
