Chỉ còn ít ngày nữa, cử tri cả nước sẽ bước vào cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Nhưng càng gần ngày hội lớn của dân chủ, không gian mạng càng xuất hiện nhiều lớp "sương mù thông tin" do AI tạo ra. Khi video giả, giọng nói giả và những màn cắt ghép tinh vi lan đi với tốc độ chóng mặt, bảo vệ sự thật trở thành một trách nhiệm công dân trước ngày hội của lá phiếu.

Có những lúc, sự thật không bị tấn công bằng những lời cáo buộc ồn ào, mà bằng những hình ảnh tưởng như rất thật. Không bị phủ nhận bằng những luận điệu to tát, mà bị bào mòn từng chút một bởi những đoạn video ngắn, những bản ghi âm cắt ghép, những khuôn mặt quen thuộc bị công nghệ "mượn tạm" để nói ra những điều chưa từng được nói.

Đoàn viên thanh niên phường Hồng Hà (Hà Nội) rà soát lại công tác tổ chức và quy trình bỏ phiếu tại Khu vực bỏ phiếu số 27

Trong kỷ nguyên số, đó là một kiểu đánh tráo rất nguy hiểm: đánh tráo cảm giác về sự thật.

Trước thềm cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp, câu chuyện ấy cần được nhìn nhận với đầy đủ mức độ nghiêm trọng. Bởi bầu cử không chỉ là một quy trình pháp lý hay một mốc chính trị định kỳ. Đó là ngày hội của quyền làm chủ, nơi niềm tin công dân được gửi gắm vào lá phiếu, nơi ý chí của nhân dân hiện diện cụ thể và trang trọng trong đời sống quốc gia.

Nhiều cử tri tròn 18 tuổi đã chủ động tìm hiểu kỹ thông tin về các ứng cử viên, nghiên cứu chương trình hành động, quá trình công tác và những đóng góp của từng người

Chính vì vậy, mọi hành vi lợi dụng công nghệ để xuyên tạc, gây nhiễu và làm hoang mang dư luận vào thời điểm này không đơn thuần là trò câu view hay câu like. Sâu xa hơn, đó là sự xâm hại vào môi trường thông tin của một sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng.

Cái nguy của AI không chỉ nằm ở khả năng tạo ra nội dung giả, mà ở chỗ nó tạo ra ảo giác về tính xác thực. Con người có xu hướng tin vào điều mình nhìn thấy trước mắt, nhất là khi nội dung ấy đánh trúng tâm lý tò mò, phẫn nộ hoặc hoài nghi.

Đó chính là cơ chế mà nhiều chiến dịch xuyên tạc đang khai thác. Chúng không nhắm vào lý trí trước, mà nhắm vào cảm xúc trước. Một đoạn clip ngắn, một tiêu đề giật gân, một hình ảnh bị cắt khỏi bối cảnh có thể đủ để kích hoạt phản ứng tức thì của đám đông.

Và đằng sau những sản phẩm giả mạo ấy luôn là một mục tiêu rất thật: gây nhiễu niềm tin xã hội. Khi thật – giả bị trộn lẫn, khi người dân không còn biết tin vào đâu, khi mọi giá trị bị kéo vào vùng xám của ngờ vực, thì sự bình tĩnh của cộng đồng sẽ bị bào mòn.

Một xã hội bị bào mòn niềm tin chính là môi trường thuận lợi nhất cho những âm mưu chống phá.

Bởi vậy, bảo vệ sự thật trước các chiêu trò AI không chỉ là việc của công nghệ hay an ninh mạng. Đó còn là việc bảo vệ nền tảng tinh thần của đời sống dân chủ.

Trong bối cảnh ấy, càng cần khẳng định rõ giá trị của quy trình chính thức, của pháp luật và của những nguồn tin đã được xác thực. Bầu cử không vận hành bằng tin đồn. Lại càng không thể bị dẫn dắt bởi những video vô danh hay những bài đăng cố tình gây nhiễu.

Phường Ngọc Hà (Hà Nội) sẵn sàng cho ngày bầu cử. Các điều kiện về công tác tổ chức, nhân sự, cơ sở vật chất, kỹ thuật cơ bản đã được chuẩn bị đầy đủ; đồng thời, tiếp tục triển khai các phương án bảo vệ an ninh, an toàn và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động tới cử tri, nhân dân để ngày 15/3 tới thực sự là ngày hội của toàn dân trên địa bàn phường

Một cuộc bầu cử được tổ chức bằng quy trình chặt chẽ, bằng trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, bằng sự giám sát của cử tri và bằng những nguyên tắc pháp lý rõ ràng. Những nền tảng ấy không thể bị phủ định chỉ bởi vài cú cắt ghép công nghệ được tung ra đúng lúc để "đánh úp" tâm lý đám đông.

Công tác chuẩn bị bầu cử tại Ninh Bình luôn được triển khai chặt chẽ, bảo đảm mọi công dân đủ điều kiện đều được thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình

Trong thời đại AI, trách nhiệm công dân vì thế cũng rộng hơn trước. Nó không chỉ dừng lại ở việc đi bầu đúng ngày, đúng quyền và đúng nghĩa vụ. Nó bắt đầu từ cách mỗi người tiếp nhận thông tin trước ngày bầu cử:

Không chia sẻ điều chưa được kiểm chứng.

Không để cảm xúc bị dẫn dắt bởi các sản phẩm công nghệ giả mạo.

Không lấy mạng xã hội làm nơi thay thế cho sự thật.

Mỗi lần bấm nút chia sẻ thiếu tỉnh táo có thể vô tình tiếp tay cho sự sai lệch lan đi. Nhưng mỗi lần dừng lại để kiểm chứng, mỗi lần từ chối tin giả, cũng là một cách góp phần giữ gìn sự trong sạch của không gian thông tin công cộng.

Không ít trường hợp còn tiến hành tấn công mạng nhằm gây gián đoạn các cổng thông tin điện tử, làm nhiễu nguồn thông tin chính thống phục vụ cử tri.

Cuộc đấu tranh bảo vệ sự thật trong kỷ nguyên số nhiều khi bắt đầu từ một hành động rất nhỏ: không bấm nút chia sẻ khi chưa kiểm chứng.

Quân khu 4 kiểm tra, nắm tình hình công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031

Nói cho cùng, công nghệ chưa bao giờ tự nó tốt hay xấu. Điều quyết định vẫn là bàn tay nào đang sử dụng nó và mục đích nào đang dẫn dắt nó.

AI có thể mở ra nhiều tiện ích cho xã hội, nhưng AI cũng có thể trở thành lớp mặt nạ mới của sự xuyên tạc nếu thiếu đạo đức, thiếu kiểm soát và thiếu bản lĩnh tiếp nhận từ phía công chúng.

Càng gần ngày hội lớn của toàn dân, lời nhắc ấy càng trở nên cần thiết.

Lá phiếu là quyền lực dân chủ của công dân.

Niềm tin là nền móng tinh thần của xã hội.

Cả hai điều ấy không thể được quyết định bởi những đoạn clip giả hay những cơn bão cảm xúc được lập trình sẵn trên mạng.

Và khi lá phiếu được đặt xuống thùng phiếu bằng sự tỉnh táo và trách nhiệm, mọi "kịch bản" xuyên tạc cuối cùng cũng sẽ tự mất tác dụng.

Bởi công nghệ có thể tạo ra ảo ảnh. Nhưng không thể thay thế ý chí của nhân dân.

Ngày bầu cử khi ấy sẽ trở lại đúng ý nghĩa sâu xa nhất của nó:

một ngày hội của niềm tin, của trách nhiệm công dân và của khát vọng phát triển đất nước.