ĐT Italy chính thức vắng mặt tại World Cup lần thứ ba liên tiếp. Đây là một cú sốc đủ làm những người yêu mến đội bóng từng bốn lần vô địch thế giới phải đau lòng. 

ĐT Italy chỉ có thể tự trách mình

Đội tuyển Italy, từng 4 lần vô địch thế giới, đã chính thức lỡ hẹn với kỳ World Cup lần thứ ba liên tiếp sau thất bại đau đớn trên chấm luân lưu trước Bosnia & Herzegovina. Sau khi hòa 1-1 ở 120 phút, ĐT Italy thua Bosnia & Herzegovina 1-4 ở loạt đá luân lưu.

Pio Esposito (sút vọt xà) và Bryan Cristante (sút trúng mép dưới xà ngang) là những người đá hỏng luân lưu. Trước đó, 10 người của đoàn quân HLV Gennaro Gattuso đã kiên cường chống đỡ cơn mưa dứt điểm từ phía Bosnia để kéo trận đấu vào loạt đấu súng. Việc Bastoni nhận thẻ đỏ ở phút 41 đã khiến tuyển Italy càng gặp khó khăn ở trận đấu mang ý nghĩa sống còn này.

"Trẻ em Italy sẽ lại phải xem một kỳ World Cup nữa mà không có đội nhà", cầu thủ chạy cánh Leonardo Spinazzola nói trong nước mắt sau trận.

"Tôi vẫn không thể tin được chúng tôi lại bị loại như thế này sau khi đã nỗ lực chơi với 10 người. Bằng ý chí, chúng tôi đã đưa trận đấu tới loạt luân lưu, lẽ ra chúng tôi đã có thể ghi 3 hoặc 4 bàn thắng. Đây thực sự là nỗi thất vọng lớn cho tất cả mọi người", Spinazzola thừa nhận.

Trong lịch sử giải đấu, chưa từng có nhà cựu vô địch nào bỏ lỡ ba kỳ liên tiếp như ĐT Italy, sau khi họ đã thất bại trong việc giành vé tới Nga năm 2018 và Qatar năm 2022. 

Việc ĐT Italy hết lần này tới lần khác hụt vé dự World Cup cho thấy chất lượng của họ đã tụt dốc và không hề được cải thiện. Đây là điều đáng buồn với đội bóng áo thiên thanh bởi trong nhiều năm qua, người ta đã chứng kiến các đội bóng ở châu Âu vươn lên và giành tấm vé dự World Cup.

Kể từ sau chức vô địch thế giới lần thứ tư vào năm 2006, ĐT Italy đã thất bại thảm hại ở đấu trường World Cup khi không thể vượt qua vòng bảng vào các năm 2010 và 2014.

Chiến thắng trước ĐT Anh trong trận chung kết EURO 2020 giờ đây có vẻ chỉ là một khoảnh khắc thăng hoa nhất thời của một đội tuyển bóng đá đang dần sa sút.

Cựu tiền vệ Gattuso, người từng đá chính trong đội hình vô địch World Cup 2006, đã thay thế Luciano Spalletti sau hai trận đầu tiên của chiến dịch vòng loại này.

HLV Spalletti, người đã dẫn dắt ĐT Italy dừng bước đáng thất vọng ở vòng 1/8 tại EURO 2024, đã bị sa thải sau trận thua 0-3 trước Na Uy vào tháng 6/2025, dù trước đó ba ngày ông vẫn dẫn dắt đội thắng Moldova.

Điều đó để lại cho Gattuso một nhiệm vụ vô cùng khó khăn để giành vé dự World Cup. Bất chấp những nghi ngờ về năng lực, ông đã giúp đội thắng 5 trận liên tiếp trước Estonia, Israel và Moldova. Tuy nhiên, sau trận thua 1-4 trước ĐT Na Uy, Italy buộc phải xếp thứ hai và chấp nhận đá play-off. Và màn trình diễn gây thất vọng tại SVĐ Bilino Polje đã khiến ĐT Italy phải ngồi nhà xem World Cup 2026.

Tổng biên tập tờ Corriere dello Sport, Ivan Zazzaroni đã đăng tải bài viết với tiêu đề: "ĐT Italy, không có lời bào chữa nào hết".

Ivan Zazzaroni thừa nhận: "Thất bại này là một vấn đề lớn hơn về mặt tổ chức, xã hội và tư tưởng. Quá khứ không quay trở lại, nhưng lịch sử thì luôn nhìn thấu chúng ta. Đã từng có thời chúng ta chiến thắng trước Zico, Socrates, Junior, Passarella, Maradona, Rummenigge, Stielike. Còn giờ đây, chúng ta chật vật trước một lão tướng 40 tuổi (Dzeko) với đôi chân đã mỏi mệt và cùng một tập thể chỉ có tinh thần là chính".

"ĐT Bosnia đã dồn ép, khiến ĐT Italy lộ ra từng khuyết điểm, từ sự mất tập trung đến thể lực suy giảm. Chúng ta không hề chơi quyết liệt, và hoàn toàn bị khuất phục trước khát khao cùng quyết tâm của một đội bóng mà giờ đây tôi không còn có thể xem là kém hơn chúng ta. Donnarumma đã cứu vãn trận đấu trong ít nhất ba tình huống, và tôi tự hỏi làm thế nào mà những cái tên như Dimarco, Calafiori, Locatelli, Barella, Politano lại để mình bị khuất phục trong một trận chiến quan trọng đến thế", Ivan Zazzaroni viết.

Tại sao bóng đá Italy gặp khó khăn?

Khi ĐT Italy đánh bại Pháp trong trận chung kết năm 2006, họ sở hữu một đội hình được coi là vĩ đại nhất lịch sử quốc gia này. Nền móng của thành công đó được đặt từ một thập kỷ trước, khi lứa U21 của Cesare Maldini vô địch châu Âu ba lần liên tiếp từ năm 1992 đến 1996.

Sự dồi dào về tài năng lúc đó được hỗ trợ bởi quy định tại Serie A, vốn hạn chế các câu lạc bộ không được có quá ba cầu thủ ngoài châu Âu trên sân.

Nhưng mọi thứ thay đổi vào năm 1995 với "phán quyết Bosman", một vụ kiện giúp cải thiện quyền lợi của cầu thủ châu Âu, đã làm thay đổi đáng kể cục diện bóng đá đại lục. Điều này dẫn đến làn cầu thủ ngoại ồ ạt đổ về Serie A vào cuối thế kỷ, khiến các cầu thủ trẻ Italy khó có cơ hội ra sân tại các câu lạc bộ hàng đầu quê nhà.

Chuyên gia bóng đá châu Âu Julien Laurens chia sẻ với BBC Sport: "Các học viện tại Italy không đào tạo đủ cầu thủ, hoặc những cầu thủ đó không đủ trình độ để đá chính. Cách họ chi tiêu tiền bạc cũng không còn như những gì chúng ta từng thấy ở các CLB Italy trước đây".

Theo BBC Sport, không có câu lạc bộ lớn nào của Italy nằm trong top 10 danh sách các đội bóng có doanh thu cao nhất thế giới của Deloitte. Trong khi các CLB Ngoại hạng Anh hưởng lợi từ các hợp đồng truyền hình khổng lồ, các giải đấu khác thu hút đầu tư lớn, thì nhiều đội bóng Italy lại chậm trễ trong việc hiện đại hóa sân vận động, gây ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu thương mại.

Huyền thoại Del Piero chia sẻ với CBS trước loạt trận play-off: "Vấn đề nằm ở đâu? Đó là sân vận động và cả hệ thống đào tạo trẻ nữa".

Có cảm giác rằng ĐT Italy còn rất nhiều việc phải làm nếu muốn trở lại vị thế vốn có. Cây viết bóng đá Italy Emmet Gates nói với BBC Sport rằng đội tuyển áo thiên thanh (Azzurri) đã mang "vết sẹo" từ những trận thua play-off trước Thụy Điển và Bắc Macedonia trong thập kỷ qua. Giờ đây, họ lại có thêm một đêm đau đớn nữa để ghi nhớ.

Sáng nay, hàng loạt các bài viết trên các tờ báo Italy đã liệt kê những nhân vật phải chịu trách nhiệm cho thất bại của đội bóng áo thiên thanh.

Trang Ilmessaggero nhắc tới 3 người gồm Gabriele Gravina, chủ tịch LĐBĐ Italy, Gianluigi Buffon, trưởng đoàn đội tuyển Italy và HLV Gennaro Gattuso. "Với tư cách là Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Ý (FIGC), Gravina không thể trốn tránh trách nhiệm nặng nề nhất: trách nhiệm về mặt chính trị. Trong nhiều năm, người ta đã nói về việc tái thiết, vực dậy và các dự án. Nhưng kết quả lại cho thấy một câu chuyện khác. Ba chu kỳ thất bại chỉ ra rằng thứ thiếu sót không chỉ là một chi tiết nhỏ, mà là thiếu một hướng đi", trang Ilmessaggero viết. 

Ilmessaggero chỉ ra rằng ông Gabriele Gravina không tạo ra sự đột phá và không có sức mạnh hay ý chí để thực sự cải tổ hệ thống.

Về trường hợp của HLV Gattuso, trang Ilmessaggero viết: "HLV Gattuso hiện thân cho những giá trị mạnh mẽ và đậm chất bản sắc: sự quyết liệt, lòng tự tôn và tinh thần hy sinh. Thế nhưng, bóng đá quốc tế ngày nay còn đòi hỏi nhiều hơn thế: đó là những ý tưởng, sự đổi mới và tầm nhìn".

"Vấn đề cốt lõi không nằm ở bản thân Gattuso, mà nằm ở kiểu lựa chọn mà ông đại diện. Nó dường như phản ánh một liên đoàn luôn nhìn vào chính mình, tìm kiếm các giải pháp quen thuộc, thay vì thực sự mở ra cho sự thay đổi. Đây là câu chuyện về tiêu chí chọn lọc, chứ không chỉ đơn thuần là vấn đề cá nhân", trang Ilmessaggero nhấn mạnh.

Đã có nhiều lời kêu gọi thượng tầng bóng đá Italy cần một sự cải tổ mạnh mẽ, rằng những quan chức bóng đá hiện tại cần phải ra đi và nhường chỗ cho những người có năng lực hơn. Tuy nhiên không ai biết sẽ có những thay đổi gì trong tương lai với bóng đá Italy. Nên nhớ rằng sự trì trệ của bóng đá xứ mỳ ống đã kéo dài trong nhiều năm qua.

Và giờ cũng không ai biết khi nào ĐT Italy mới có thể trở lại World Cup. Đó là những câu hỏi chưa có lời đáp vào lúc này.