Sắp xếp để sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Đồng Văn được tổ chức trên địa bàn 5 xã thuộc hai huyện Đồng Văn và Mèo Vạc trước đây. Địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều đặt ra yêu cầu tổ chức lại mạng lưới trường lớp phù hợp với quy mô quản lý mới và điều kiện đi học của học sinh vùng cao.

Những năm qua, hệ thống trường học từ mầm non đến trung học cơ sở trên địa bàn cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của con em các dân tộc. Cơ sở vật chất, trang thiết bị từng bước được đầu tư; đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên được chuẩn hóa; chất lượng giáo dục có chuyển biến.

Cao nguyên đá Đồng Văn

Tuy nhiên, Nghị quyết số 28-NQ/ĐU ngày 5/8/2026 của Đảng ủy xã Đồng Văn cũng chỉ rõ những hạn chế cần khắc phục: một số trường, điểm trường có quy mô nhỏ, phân tán; hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị và đội ngũ chưa cao; việc bố trí nhân lực tại một số đơn vị chưa hợp lý; chuyển đổi số trong quản lý, dạy học còn chậm; chất lượng giáo dục giữa các khu vực còn chênh lệch. Nguồn lực đầu tư cho giáo dục vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển.

Từ thực tế đó, Đồng Văn đã hoàn thành việc tổ chức lại 13 cơ sở giáo dục công lập thành 8 đơn vị, giảm 5 đầu mối quản lý, tương đương 38,5%. Sau sắp xếp, xã quản lý 3 trường mầm non và 5 trường phổ thông, với gần 8.565 học sinh.

Năm học 2026 - 2027, sau khi tổ chức sắp xếp lại các đơn vị trường học, UBND xã Đồng Văn quản lý 8 đơn vị trường học, trong đó: mầm non: 3 trường; 5 trường phổ thông (1 trường TH&THCS; 4 trường PTDTBT TH&THCS), với gần 8.565 học sinh. Trong ảnh: Lãnh đạo xã Đồng Văn đến thăm  một số trường học trên địa bàn xã. Ảnh: Triệu Nghị

Theo phương án được xác định trong Nghị quyết số 28-NQ/ĐU, các điểm trường cần thiết tiếp tục được duy trì phù hợp với điều kiện địa hình, dân cư và khoảng cách đi lại của học sinh. Quan điểm xuyên suốt là việc tổ chức lại trường lớp phải bảo đảm quyền học tập, duy trì phổ cập giáo dục và sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ, cơ sở vật chất, tài sản công.

Như vậy, giảm số đầu mối quản lý mới là bước đầu. Hiệu quả thực chất phụ thuộc vào cách nguồn lực sau sắp xếp được bố trí và khai thác tại từng nhà trường.

Một đầu mối, khả năng điều phối tốt hơn

Trường Tiểu học và THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm là một trong những đơn vị có thay đổi lớn sau sắp xếp. Trường được hình thành trên cơ sở hợp nhất Trường Tiểu học Đồng Văn A, Trường THCS Đồng Văn và Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, hiện hoạt động với một điểm trường chính và hai phân hiệu.

Ba đơn vị trước đây có bộ máy quản lý và tổ chức chuyên môn riêng, nay hoạt động trong một đầu mối thống nhất. Điều này tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc điều phối giáo viên, tổ chức sinh hoạt chuyên môn và sử dụng cơ sở vật chất.

Ông Phạm Xuân Khải, Bí thư Đảng bộ, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm cho biết một hiệu quả thấy khá rõ sau sắp xếp là tinh gọn đội ngũ cán bộ quản lý, bổ sung thêm nhân lực trực tiếp cho giảng dạy.

"Sau sắp xếp, số cán bộ quản lý được tinh gọn, một số thầy cô có thể trở lại trực tiếp đứng lớp. Trong điều kiện đội ngũ giáo viên hiện vẫn còn thiếu, đây là hiệu quả chúng tôi nhìn thấy khá rõ", ông Phạm Xuân Khải cho biết.

Theo ông Khải, trước đây, việc hỗ trợ chuyên môn hoặc điều động nhân lực giữa các trường độc lập phải thực hiện qua nhiều khâu. Khi về chung một đơn vị, Ban Giám hiệu chủ động hơn trong phân công giáo viên và hỗ trợ chuyên môn giữa các phân hiệu, qua đó có thể xử lý linh hoạt hơn tình trạng thiếu nhân lực ở từng thời điểm.

Trường Tiểu học và THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, xã Đồng Văn. Ảnh: Huy Thông

Cùng với thuận lợi, quy mô mới cũng tạo áp lực quản trị lớn hơn. Trước sắp xếp, ba trường có 3 hiệu trưởng và 5 phó hiệu trưởng; hiện nay bộ máy lãnh đạo còn 1 hiệu trưởng và 3 phó hiệu trưởng. Ban Giám hiệu quản lý 83 cán bộ, giáo viên, nhân viên tại điểm trường chính và các phân hiệu.

Vấn đề vì thế chuyển từ số lượng cán bộ quản lý sang chất lượng điều hành. Một trường có quy mô lớn đòi hỏi phân công rõ trách nhiệm, thống nhất quy trình chuyên môn, duy trì thông tin thông suốt giữa các điểm trường, đồng thời quản lý tập trung dữ liệu học sinh, đội ngũ và cơ sở vật chất.

Việc hình thành một tập thể thống nhất sau hợp nhất cũng cần thời gian. Mỗi đơn vị cũ có nề nếp và cách tổ chức công việc riêng. Bài toán của Ban Giám hiệu hiện nay là tạo được sự thống nhất về chuyên môn, kỷ cương và trách nhiệm, tránh để khoảng cách giữa điểm trường chính với các phân hiệu trở thành khoảng cách về chất lượng.

Đổi mới phải thể hiện trong lớp học

Sự thay đổi về tổ chức chỉ có ý nghĩa khi tạo điều kiện để giáo viên dạy tốt hơn và học sinh học tốt hơn.

Cô giáo Sùng Thị Biên, giáo viên khối 8, Trường Tiểu học và THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, cho biết đội ngũ giáo viên từng có những bỡ ngỡ trong giai đoạn đầu sắp xếp. Sau khi tổ chức, nhiệm vụ và cách phối hợp dần ổn định, giáo viên đã thích ứng với môi trường làm việc mới.

"Thời gian đầu, chúng tôi cũng có những bỡ ngỡ khi các đơn vị được sắp xếp lại. Sau quá trình triển khai và được lãnh đạo địa phương, nhà trường hướng dẫn cụ thể, đội ngũ giáo viên đã dần bắt nhịp, ổn định công việc và tập trung cho nhiệm vụ chuyên môn", cô Sùng Thị Biên chia sẻ.

Một tiết học ở Trường Tiểu học và THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, xã Đồng Văn. Ảnh: Huy Thông

Một thay đổi được giáo viên cảm nhận rõ hơn trong hoạt động chuyên môn là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào soạn giảng. Đến nay, 100% cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đã được kết nối Internet cáp quang, tạo nền tảng cho ứng dụng công nghệ trong quản lý và dạy học.

"Ứng dụng công nghệ thông tin giúp giáo viên có thêm nguồn tư liệu mới, sinh động hơn cho bài giảng. Học sinh tiếp cận thông tin nhanh hơn, dễ nắm bài và hứng thú hơn trong giờ học", cô Biên nói.

Với các trường vùng cao, hiệu quả chuyển đổi số cần được đánh giá từ tác động thực tế. Công nghệ phải giúp giáo viên chuẩn bị bài tốt hơn, tăng khả năng trực quan hóa kiến thức, hỗ trợ quản lý học sinh và rút ngắn thời gian trao đổi thông tin giữa nhà trường với phụ huynh.

Ở địa bàn học sinh cư trú phân tán, kết nối thường xuyên với gia đình cũng giúp giáo viên theo dõi chuyên cần và kịp thời nắm những trường hợp có nguy cơ gián đoạn việc học.

Từ thực tế đứng lớp, cô Sùng Thị Biên cho rằng địa phương vẫn cần tiếp tục quan tâm bổ sung giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất và cải thiện điều kiện ăn, ở, học tập cho học sinh dân tộc thiểu số. Đây là những điều kiện trực tiếp tác động đến chất lượng giáo dục, đặc biệt tại các phân hiệu xa trung tâm.

Sau sắp xếp, trọng tâm là chất lượng

Khi mạng lưới trường học đã được tổ chức lại, chính quyền xã Đồng Văn đang tập trung vào giai đoạn vận hành.

Ngày 9/9/2026, UBND xã Đồng Văn tổ chức Hội nghị bàn giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục năm học 2026-2027. Các nội dung được đặt ra tại hội nghị tập trung vào những vấn đề trực tiếp của nhà trường sau sắp xếp: ổn định tổ chức; phân công rõ trách nhiệm; củng cố sự phối hợp trong ban giám hiệu; chỉnh trang cơ sở vật chất; bảo đảm an toàn trường học; tăng cường phối hợp với gia đình; chú trọng tiếng phổ thông cho học sinh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và đổi mới quản trị.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Tiến Dũng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới như: tiếp tục xác định nâng cao chất lượng dạy và học là nhiệm vụ xuyên suốt với những giải pháp thiết thực, phù hợp; xây dựng tập thể Ban Giám hiệu đoàn kết, thống nhất và tiên phong gương mẫu. Bên cạnh đó, các trường cần quan tâm chỉnh trang cơ sở vật chất theo tiêu chí sáng, xanh, sạch, đẹp và an toàn; thắt chặt sự phối hợp toàn diện giữa gia đình và nhà trường trong quản lý học sinh, đặc biệt chú trọng rèn luyện tiếng phổ thông cho các em học sinh; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản trị giáo dục.

Hội nghị bàn giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục năm học 2026-2027 xã Đồng Văn. Ảnh: Cao Ngọc Hồi

Theo định hướng của địa phương, năm học 2026-2027, Đồng Văn phấn đấu có thêm 2 trường được công nhận đạt chuẩn quốc gia, nâng tổng số trường đạt chuẩn lên 3/8, đạt tỷ lệ 37,5%.

Ông Phạm Đức Nam, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Đồng Văn cho rằng, mục tiêu này cần được đặt cùng các yêu cầu đã nêu trong Nghị quyết số 28-NQ/ĐU: duy trì phổ cập giáo dục, xóa mù chữ; bảo đảm hoạt động học tập của học sinh không bị gián đoạn; bố trí đội ngũ theo vị trí việc làm và năng lực chuyên môn; sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, tài sản công; nâng năng lực quản trị và thúc đẩy chuyển đổi số.

Ông Phạm Đức Nam, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Đồng Văn nhấn mạnh định hướng của địa phương: "Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục trên địa bàn xã đã hoàn thành. Nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là ổn định tổ chức và tập trung nâng cao chất lượng dạy học. Xã sẽ tiếp tục rà soát đội ngũ, cơ sở vật chất, điều kiện bán trú và nhu cầu của từng trường, từng phân hiệu để có giải pháp phù hợp. Yêu cầu đặt ra là học sinh ở khu vực trung tâm hay tại các phân hiệu đều được bảo đảm điều kiện học tập ngày càng tốt hơn, giáo viên yên tâm công tác và nhà trường vận hành hiệu quả".