Cả nước vừa sơ kết một năm sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời đang nỗ lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Đây cũng là thời điểm những chủ trương lớn của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV cần nhanh chóng được thể chế hóa thành chính sách, pháp luật và chuyển hóa thành kết quả cụ thể trong đời sống.

Bởi vậy, việc Quốc hội xem xét, thông qua 15 luật, 4 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến lần đầu đối với 7 dự án luật và quyết định nhiều vấn đề quan trọng của đất nước cho thấy tinh thần chủ động, quyết liệt, không để chậm trễ về thể chế làm lỡ thời cơ phát triển.

Chương trình nghị sự dày, thời gian làm việc kéo dài khoảng 17 ngày, kể cả thứ Bảy và Chủ nhật, phản ánh khối lượng công việc rất lớn. Nhưng yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành đúng tiến độ. Điều quan trọng hơn là mỗi đạo luật, mỗi nghị quyết được ban hành phải thực sự giải quyết được vấn đề của thực tiễn, tạo chuyển biến trong quản trị quốc gia và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp.

Đó cũng là tinh thần cốt lõi trong phát biểu khai mạc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật; pháp luật phải đi trước, mở đường cho phát triển; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy chất lượng, hiệu quả thực thi làm thước đo hoạt động lập pháp.

Tư duy ấy đánh dấu sự chuyển dịch quan trọng: từ xây dựng pháp luật để quản lý sang kiến tạo một khuôn khổ phát triển; từ chú trọng số lượng văn bản sang coi trọng khả năng thực thi; từ phản ứng trước những vấn đề đã phát sinh sang chủ động dự báo, mở không gian cho những mô hình và động lực tăng trưởng mới.

Vì vậy, yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phải gắn với nguồn lực, nhân lực, dữ liệu và điều kiện thực hiện; đồng thời phải có cơ chế kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực hiệu quả.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu người đứng đầu cơ quan soạn thảo trực tiếp chỉ đạo, xử lý những vấn đề lớn, vấn đề khó và chịu trách nhiệm về chất lượng từng dự án luật, nghị quyết. Đây không chỉ là yêu cầu về quy trình, mà còn là sự xác lập rõ hơn văn hóa trách nhiệm trong hoạt động công vụ: quyền hạn phải đi cùng trách nhiệm, nhiệm vụ phải gắn với kết quả, không để tình trạng đùn đẩy hoặc né tránh những vấn đề phức tạp.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Với các dự án quan trọng quốc gia, tinh thần trách nhiệm ấy càng phải được thể hiện bằng những đánh giá cụ thể, kỹ lưỡng về tính khả thi, nguồn vốn, hiệu quả kinh tế - xã hội, tác động môi trường, phương án đền bù và tái định cư. Mỗi con số về tổng mức đầu tư, suất đầu tư hay thời gian hoàn thành đều gắn với nguồn lực quốc gia và cuộc sống của người dân.  Vì thế, thận trọng không đồng nghĩa với chậm trễ; quyết liệt cũng không thể tách rời khoa học, minh bạch và trách nhiệm giải trình. 

Mục tiêu xây dựng nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI trở thành nhiệm kỳ kiến tạo thể chế phát triển vì thế cần được đo bằng những chuyển biến cụ thể: thủ tục được cắt giảm, chi phí tuân thủ được hạ thấp, nguồn lực được khơi thông, bộ máy vận hành thông suốt và quyền lợi chính đáng của người dân được bảo đảm tốt hơn.

 Đại biểu dự khai mạc Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khoá XVI. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Kỳ họp lần này truyền đi một thông điệp rõ ràng: thể chế không thể đi sau thực tiễn, càng không thể trở thành điểm nghẽn của phát triển. Khi pháp luật bắt nguồn từ cuộc sống, tôn trọng tiếng nói của nhân dân và được thực thi bằng tinh thần trách nhiệm, kỷ cương, mỗi quyết sách sẽ không chỉ mở đường cho tăng trưởng mà còn góp phần củng cố niềm tin, thúc đẩy đồng thuận và tạo dựng một xã hội phát triển nhân văn, bền vững.