Trong thế giới âm nhạc khí nhạc đương đại, hiếm có giai điệu nào mang sức ám ảnh bền bỉ như “Song From A Secret Garden”. Ra đời từ giữa thập niên 90, bản nhạc của bộ đôi Rolf Løvland và Fionnuala Sherry đã trở thành "thánh ca" của sự tĩnh lặng, của những nỗi buồn đẹp đẽ len lỏi vào tâm thức hàng triệu người. Thế nhưng, suốt gần ba thập kỷ, người ta vẫn mải miết đi tìm hình hài thực sự cho "khu vườn bí mật" ấy.

Và rồi, câu trả lời đã hiện ra, không phải ở những cánh rừng Bắc Âu sương giá nơi quê hương của các nghệ sĩ, mà là tại Việt Nam. MV “Song From A Secret Garden” được thực hiện bởi Báo Nhân Dân cùng IB Group tại quần thể danh thắng Tràng An - Ninh Bình không đơn thuần là một sản phẩm quảng bá du lịch. Đó là một tác phẩm nghệ thuật thị giác hoàn chỉnh, nơi âm nhạc tìm thấy "thánh đường" của mình giữa những trầm tích đá vôi hàng triệu năm tuổi.

Nếu âm nhạc là kiến trúc của thời gian, thì “Song From A Secret Garden” trong MV này đã tìm thấy kiến trúc không gian tương xứng. Ninh Bình hiện lên không ồn ào, không phô trương sắc màu rực rỡ, mà trầm mặc như một bức tranh thủy mặc khổng lồ.

Ngay từ những giây đầu tiên, đạo diễn hình ảnh đã thiết lập một tông màu (color grading) thiên về sắc xanh thẫm của rêu phong và màu xám lạnh của đá núi. Đây là một lựa chọn thông minh. Nó triệt tiêu sự chói gắt của nhiệt đới, đưa thị giác người xem về trạng thái “tĩnh” để chuẩn bị đón nhận những nốt nhạc đầu tiên.

Hình ảnh nghệ sĩ Rolf Løvland ngồi bên cây đàn piano Yamaha đen bóng, đặt chênh vênh trên chiếc bè mộc giữa mênh mông sông nước Tràng An, có thể xem là “visual key” (hình ảnh chủ đạo) đắt giá nhất của MV. Trong ngôn ngữ điện ảnh, sự tương phản về kích thước - giữa con người nhỏ bé và thiên nhiên hùng vĩ - thường gợi lên sự cô đơn rợn ngợp. Nhưng ở đây, sự cô đơn đó được chuyển hóa thành sự tự tại. Tiếng piano của Rolf vang lên, không phải để phá vỡ sự tĩnh lặng của mặt hồ, mà như những giọt nước rơi xuống, hòa tan vào không gian. Sự cộng hưởng giữa tiếng đàn và tiếng mái chèo khua nước (được gợi qua hình ảnh) tạo nên một nhịp điệu adagio chậm rãi, khoan thai, buộc người xem phải sống chậm lại theo từng khuôn hình.

Nếu tiếng Piano của Rolf là nền móng vững chãi của đất và đá, thì tiếng Violin của Fionnuala Sherry chính là linh hồn của gió và cây.

Trong MV, Fionnuala không xuất hiện trên sân khấu hào nhoáng. Bà đứng giữa rừng già, áo trắng tinh khôi, hòa lẫn vào những tán cây cổ thụ tại rừng Cúc Phương. Cách xử lý âm thanh trong bản thu âm này dường như cũng có sự tính toán để phù hợp với không gian mở. Tiếng violin réo rắt, có lúc nức nở như than khóc, có lúc lại vút cao thanh thoát như muốn thoát khỏi những tán cây rậm rạp để vươn tới ánh sáng.

Một chi tiết đầy chất thơ và mang tính ẩn dụ cao trong MV là sự xuất hiện xuyên suốt của cánh bướm trắng. Trong văn hóa Á Đông và cả tâm linh phương Tây, cánh bướm thường đại diện cho linh hồn, cho sự chuyển sinh hay một người dẫn đường. Cánh bướm dẫn dắt người xem đi từ phím đàn piano giữa sông, len lỏi qua những vách núi dựng đứng, rồi đậu nhẹ lên vai người nghệ sĩ vĩ cầm trong rừng thẳm. Cánh bướm kết nối hai con người, kết nối hai không gian (mặt nước và rừng già), và quan trọng hơn, nó kết nối thực tại với mộng ảo.

Khi Fionnuala kéo những nốt cao trào (crescendo), ống kính máy quay cũng đồng thời thực hiện cú máy flycam bay vút lên khỏi ngọn cây, mở ra toàn cảnh Tam Cốc với dòng sông Ngô Đồng uốn lượn như dải lụa. Sự đồng bộ hoàn hảo giữa cao độ âm thanh và độ mở của hình ảnh đã đẩy cảm xúc người xem lên đến đỉnh điểm. Đó là khoảnh khắc thiên nhiên và âm nhạc tan vào làm một.

Điều thú vị nhất của MV này nằm ở sự giao thoa văn hóa. Secret Garden mang âm hưởng Celtic và Nordic - những giai điệu bắt nguồn từ xứ sở của tuyết và sương mù. Nhưng khi đặt vào bối cảnh Ninh Bình - vùng đất của văn hóa lúa nước, của những ngôi chùa cổ kính (như Bích Động, Hành cung Vũ Lâm), âm nhạc của họ bỗng mang một sắc thái mới: thiền định và liêu trai.

Người xem thấy những con thuyền nan đặc trưng của Việt Nam trôi lững lờ. Thấy mái chùa cong vút ẩn hiện trong sương khói. Những hình ảnh rất Việt Nam ấy không hề "chệch nhịp" với chất nhạc bán cổ điển phương Tây. Ngược lại, chúng tôn vinh lẫn nhau. Âm nhạc của Secret Garden vốn dĩ mang tính "chữa lành" (healing), và không gian của Ninh Bình cũng mang năng lượng bình yên tương tự.

Cuộc gặp gỡ này chứng minh rằng ngôn ngữ của cái đẹp là phổ quát. Không cần lời ca, chỉ cần giai điệu và hình ảnh, MV đã kể được câu chuyện về sự hòa hợp. Rằng Việt Nam không chỉ là một điểm đến du lịch với cảnh quan kỳ vĩ, mà còn là một không gian văn hóa đủ chiều sâu để dung chứa và thăng hoa những tác phẩm nghệ thuật hàn lâm của thế giới.

Dưới góc độ phê bình, MV “Song From A Secret Garden” tại Việt Nam đã vượt thoát khỏi khuôn khổ của một video âm nhạc thông thường hay một TVC quảng cáo du lịch. Nó là một tác phẩm Video Art (Nghệ thuật video) chỉn chu.

Ekip sản xuất đã rất dũng cảm khi không dùng những cú cắt cảnh nhanh, những hiệu ứng kỹ xảo hiện đại. Họ tôn trọng sự chậm rãi nguyên bản của bài hát và vẻ đẹp nguyên sơ của bối cảnh. Ánh sáng tự nhiên được tận dụng tối đa, đặc biệt là những tia nắng xuyên qua tán lá tạo nên hiệu ứng thị giác huyền ảo mà không cần can thiệp quá nhiều màu mè.

MV để lại một dư âm dài, giống như nốt ngân cuối cùng của tiếng vĩ cầm Fionnuala Sherry. Nó khiến người xem không chỉ muốn xách ba lô lên và đi đến Ninh Bình ngay lập tức, mà còn muốn ngồi xuống, nhắm mắt lại và để tâm hồn mình được "trôi" như chiếc bè của Rolf Løvland. Đó là đỉnh cao của sự lay động cảm xúc.

Hóa ra, "Khu vườn bí mật" không nằm trong trí tưởng tượng. Nó đã ở đó, giữa non nước Việt Nam, chỉ chờ một giai điệu tri kỷ để đánh thức.