Trong lịch sử bóng đá quốc tế kể từ năm 1872, chưa cầu thủ nào thi đấu nhiều trận hơn, ghi nhiều bàn thắng hơn Cristiano Ronaldo. Và có lẽ cũng chưa ai để lại di sản lớn lao hơn anh ở cấp độ đội tuyển quốc gia.

Tuy nhiên, chỉ khi trực tiếp đến sân theo dõi một trận đấu của Bồ Đào Nha, người ta mới thực sự cảm nhận được tầm ảnh hưởng khổng lồ của Ronaldo đối với đất nước chỉ có 11 triệu dân này.

Xung quanh sân vận động, gần như chiếc áo đấu nào cũng in dòng chữ "Ronaldo, số 7" phía sau lưng. Người hâm mộ liên tục hô vang tên anh. Trẻ em chạy khắp nơi, không ngừng tái hiện màn ăn mừng "Siuuu" trứ danh. Họ ghi lại mọi chuyển động của Ronaldo, từ lúc khởi động cho đến khi trận đấu diễn ra. Không khí ấy giống như sự tôn sùng dành cho một thần tượng. Mức độ cuồng nhiệt thường chỉ xuất hiện với những ngôi sao nhạc pop. Thậm chí, có những người hét lên đầy phấn khích mỗi khi Ronaldo chạm bóng.

Cơn sốt Ronaldo không chỉ lan rộng khắp Bồ Đào Nha mà còn phủ khắp thế giới. Tại Uzbekistan, đất nước mà Ronaldo chưa từng đặt chân đến và cũng không có mối liên hệ đáng kể nào, anh vẫn được ngưỡng mộ hơn bất kỳ vận động viên nào khác. Khi Uzbekistan gặp Bồ Đào Nha tại World Cup năm nay, một bộ phận người hâm mộ nước chủ nhà thực sự cổ vũ Ronaldo, đồng nghĩa với việc ủng hộ đối thủ của đội tuyển mình.

Tại một khu chợ ở Tashkent, thủ đô Uzbekistan, những món đồ lưu niệm bóng đá duy nhất được bày bán là móc khóa in hình bốn đội bóng hoặc cầu thủ: Real Madrid, Barcelona, Manchester City và Ronaldo. Trong chuyến thăm hồi đầu năm, phóng viên The Athletic từng chứng kiến một cậu bé bất ngờ buông tay mẹ, chạy băng qua vỉa hè rồi thực hiện động tác "Siuuu" mà chẳng vì lý do cụ thể nào.

Phần lớn sự tôn sùng này bắt nguồn từ những thành công chưa từng có trong sự nghiệp cấp câu lạc bộ của Ronaldo, đặc biệt là chín năm khoác áo Real Madrid. Nhưng xét riêng ở cấp độ đội tuyển quốc gia, ít nhất về mặt thống kê, anh không có đối thủ.

Những kỷ lục không thể xô đổ

Ronaldo đã có 234 lần khoác áo đội tuyển Bồ Đào Nha, nhiều hơn người đứng thứ hai trong lịch sử bóng đá quốc tế tới 26 trận. Anh ghi 146 bàn thắng, nhiều hơn bất kỳ cầu thủ nào khác 20 bàn. Trong cả hai thống kê, Lionel Messi đều đứng thứ hai. Đây cũng là đối thủ lớn nhất và là cái tên luôn được đặt lên bàn cân so sánh với Ronaldo.

Messi đã nói lời chia tay đội tuyển Argentina hồi tháng 10. Anh ghi một bàn và kiến tạo hai lần trong chiến thắng 3-0 trước Benin tại Buenos Aires. Hiện chưa rõ Ronaldo có được tổ chức một trận đấu chia tay đội tuyển Bồ Đào Nha hay không. Nhưng nếu cầu thủ sở hữu những thống kê quốc tế vĩ đại nhất lịch sử không có vinh dự ấy, vậy ai xứng đáng hơn?

Xét trên mọi tiêu chuẩn, đây là sự nghiệp phi thường. Chính vì thế, cách nó khép lại càng khiến người ta tiếc nuối. Hành động cuối cùng của Ronaldo trong màu áo đội tuyển là rời trại tập trung giữa đợt thi đấu bốn trận UEFA Nations League. Quyết định này dường như xuất phát từ sự bất mãn khi HLV Jorge Jesus không tung anh vào sân từ ghế dự bị ở trận thứ hai gặp Na Uy. Sau đó, Ronaldo bị phạt 286 USD vì hành vi này.

Đó không phải cách một sự nghiệp quốc tế lẫy lừng nên kết thúc. Tuy nhiên, những dấu hiệu về cái kết ấy đã xuất hiện từ lâu.

Tại World Cup 2022, HLV Fernando Santos từng đẩy Ronaldo lên ghế dự bị trong trận vòng 1/8 gặp Thụy Sĩ. Người thay thế anh, Goncalo Ramos, lập hat-trick trong chiến thắng 6-1. Khi ấy, nhiều người đã cảm nhận thời kỳ đỉnh cao của Ronaldo thực sự khép lại.

Bốn năm tiếp theo chứng kiến những lời chỉ trích liên tục. Nhiều ý kiến cho rằng anh đã qua thời kỳ đỉnh cao và chỉ được thi đấu nhờ danh tiếng thay vì năng lực thực tế. Thế nhưng, trong giai đoạn 2022-2026, Ronaldo vẫn ghi 28 bàn cho đội tuyển. Để hình dung con số này ấn tượng đến mức nào, hãy nhìn vào hai chân sút ghi bàn nhiều nhất lịch sử đội tuyển Scotland. Denis Law và Kenny Dalglish đều có 30 bàn.

Ngay cả khi đã suy giảm phong độ, những con số và thành tích Ronaldo tạo ra trong giai đoạn cuối sự nghiệp vẫn vượt xa những gì phần lớn tiền đạo đội tuyển quốc gia đạt được trong cả sự nghiệp.

Vì thế, theo thời gian, người ta sẽ nhớ nhiều hơn về những năm tháng đỉnh cao thay vì giai đoạn bị xem là sa sút cuối cùng. Có thể chỉ trích Bồ Đào Nha và HLV Roberto Martinez vì đã kéo dài sự nghiệp quốc tế của Ronaldo không cần thiết, hoặc ít nhất vẫn duy trì vị thế đá chính mặc định cho anh. Nhưng cũng khó có thể phủ nhận ý chí, khát vọng thành công và cơn đói bàn thắng của cầu thủ này ngay cả khi đã bước sang tuổi 40.

Chính tham vọng và khát khao ấy, điều mà một số đồng đội thừa nhận chưa từng chứng kiến ở bất kỳ cầu thủ chuyên nghiệp nào khác, đã tạo nên sự nghiệp phá vỡ mọi giới hạn của Ronaldo.

Người đưa bóng đá Bồ Đào Nha lên một tầm cao mới

Vì sao Ronaldo có thể được xem là cầu thủ để lại di sản quốc tế lớn hơn bất kỳ ai trước đây? Bởi anh đã đưa một nền bóng đá vốn có truyền thống vững chắc vươn tới những đỉnh cao chưa từng được nghĩ đến.

Bồ Đào Nha không phải đội tuyển đứng thứ 105 trên bảng xếp hạng FIFA hay một quốc gia không có lịch sử bóng đá. Đây là quê hương của Eusebio và Luis Figo, từng giành vị trí thứ ba tại World Cup 1966. Tuy nhiên, những thống kê dưới đây vẫn cho thấy tầm vóc của Ronaldo.

- Trước Ronaldo, Bồ Đào Nha chưa từng giành danh hiệu lớn nào. Cùng anh, đội tuyển giành ba danh hiệu chỉ trong chín năm.

- Trước Ronaldo, Bồ Đào Nha mới có ba lần dự World Cup sau 17 kỳ tổ chức. Cùng anh, họ góp mặt ở cả sáu kỳ World Cup liên tiếp.

- Trước Ronaldo, Bồ Đào Nha mới tham dự ba trong số 12 kỳ EURO. Cùng anh, họ góp mặt ở cả năm giải đấu liên tiếp.

Có thể bóng đá Bồ Đào Nha vẫn sẽ phát triển mạnh mẽ nhờ hệ thống đào tạo trẻ tại Lisbon và Porto. Nơi đây đã sản sinh nhiều thế hệ cầu thủ tài năng, thành danh trong nước lẫn quốc tế. Bruno Fernandes, Bernardo Silva, Joao Moutinho, Ruben Dias và Joao Neves là những ví dụ tiêu biểu.

Tuy nhiên, tầm ảnh hưởng của Ronaldo không chỉ thể hiện qua các trận đấu hay danh hiệu. Anh còn truyền cảm hứng cho những người đi sau, những cầu thủ từng thần tượng mình từ nhỏ rồi sau này có cơ hội chung phòng thay đồ với anh.

Đã có những thời điểm Ronaldo gần như một mình đưa Bồ Đào Nha vượt qua vòng loại các giải đấu lớn. Anh ghi 15 bàn sau chín trận ở vòng loại World Cup 2018. Tiếp đó, Ronaldo có chuỗi 11 bàn trong sáu trận để giúp đội tuyển giành vé dự EURO 2020. Trên hành trình đến EURO 2024, anh ghi thêm 10 bàn sau chín trận.

Năm 2013, Bồ Đào Nha xếp sau Nga tại bảng đấu vòng loại World Cup. Họ phải đối đầu Thụy Điển của Zlatan Ibrahimovic trong trận play-off hai lượt.

Bồ Đào Nha thắng 1-0 trên sân nhà Lisbon nhờ bàn thắng của Ronaldo. Nhưng bốn ngày sau, tại Stockholm, họ bị Ibrahimovic chọc thủng lưới hai lần và dẫn trước 2-1 trong trận lượt về. Khi trận đấu chỉ còn 13 phút, Bồ Đào Nha đứng trước nguy cơ bị loại.

Ronaldo lập tức ghi hai bàn chỉ trong ba phút, hoàn tất cú hat-trick và giúp đội nhà thắng chung cuộc 4-2. Cuộc đối đầu từng được nhiều người mô tả bằng tỷ số Zlatan 2-4 Ronaldo trở thành một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất sự nghiệp anh.

Tuy nhiên, đó chưa phải cú hat-trick nổi tiếng nhất của Ronaldo trong màu áo đội tuyển. Năm 2018, anh thực hiện màn trình diễn xuất sắc trước Tây Ban Nha tại vòng bảng World Cup. Đáng chú ý nhất là cú sút phạt không tưởng đánh bại thủ môn David de Gea, giúp Bồ Đào Nha hòa 3-3 trong trận cầu kịch tính.

Tại Nations League lần đầu tiên năm 2019, Ronaldo tiếp tục trở thành nhân vật chính. Anh lập hat-trick trong chiến thắng 3-1 trước Thụy Sĩ ở bán kết. Bồ Đào Nha sau đó đánh bại Hà Lan 1-0 trong trận chung kết để đăng quang.

Sáu năm sau, ở tuổi 40, Ronaldo vẫn ghi bàn gỡ hòa thứ hai cho Bồ Đào Nha trong trận hòa 2-2 với Tây Ban Nha tại chung kết Nations League. Đội bóng của anh sau đó giành chiến thắng trên chấm luân lưu.

Euro 2016 và khoảnh khắc vượt ra ngoài sân cỏ

Trớ trêu thay, khoảnh khắc mang tính biểu tượng nhất của Ronaldo trong màu áo Bồ Đào Nha có lẽ lại đến khi anh không thi đấu trên sân.

Tại vòng bảng EURO 2016, Ronaldo một lần nữa giải cứu đội tuyển. Anh ghi hai bàn và kiến tạo bàn còn lại trong trận hòa 3-3 trước Hungary. Kết quả này giúp Bồ Đào Nha tránh khỏi nguy cơ bị loại đầy ê chề ngay sau vòng bảng. Đến bán kết, cú đánh đầu mạnh mẽ quen thuộc của Ronaldo phá vỡ thế phòng ngự kiên cường của Xứ Wales đầu hiệp hai. Bồ Đào Nha từ đó tiến thẳng đến trận chung kết.

Nhưng trước chủ nhà Pháp tại Paris bốn ngày sau, trận đấu cuối cùng của Ronaldo lại kết thúc trong nước mắt. Anh dính chấn thương và phải rời sân chỉ sau 25 phút. Trong khi Bồ Đào Nha chiến đấu, phòng ngự và nỗ lực bảo vệ thành quả để hướng đến khoảnh khắc vĩ đại nhất lịch sử thể thao nước nhà, Ronaldo vẫn hiện diện bên đường biên. Anh gần như trở thành trợ lý đặc biệt của HLV Fernando Santos, liên tục thúc giục, động viên và khích lệ các đồng đội.

Eusebio từng là người hùng, còn Luis Figo từng giành Quả bóng Vàng. Nhưng Ronaldo đã vượt ra khỏi phạm vi bóng đá để trở thành biểu tượng toàn cầu. Anh không chỉ giúp thế giới chú ý đến Bồ Đào Nha mà còn đưa đất nước này lên một vị thế nổi bật chưa từng có.

Điều đó càng có ý nghĩa khi nhìn lại xuất thân của chính Ronaldo. Anh lớn lên tại Madeira, hòn đảo nằm giữa Bắc Đại Tây Dương, gần Marrakech của Morocco hơn thủ đô Lisbon. Tuổi thơ của Ronaldo gắn liền với những điều kiện sống khiêm tốn.

Anh từng phải ở chung phòng với ba người anh chị lớn tuổi trong một ngôi nhà chật chội. Không gian thiếu thốn đến mức gia đình phải đặt máy giặt trên mái nhà.

Ronaldo luôn dành sự gắn bó đặc biệt cho gia đình. Nhưng hành trình từ một cậu bé thuộc tầng lớp lao động ở vùng nông thôn Madeira đến một trong những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử bóng đá thực sự đáng kinh ngạc.

Ngày nay, anh còn là gương mặt đại diện cho hàng loạt thương hiệu xa xỉ như Louis Vuitton, Armani, Tag Heuer và Jacob & Co.

Trong một đất nước có cộng đồng người Bồ Đào Nha sinh sống ở nước ngoài đông đảo, cậu bé rời quê nhà năm 12 tuổi để gia nhập học viện Sporting CP tại Lisbon đã trở thành niềm tự hào của tất cả. Ronaldo khiến mọi người trên thế giới phải chú ý đến nơi anh sinh ra và lớn lên.

"Cảm ơn mọi người đã cho phép tôi sống với giấc mơ bắt đầu từ khi còn là một cậu bé ở Madeira, chạy theo trái bóng", Ronaldo chia sẻ khi tuyên bố chia tay đội tuyển quốc gia. "Tôi rời đi với tư thế ngẩng cao đầu. Tôi tự hào về hành trình mình đã trải qua và biết rằng bản thân đã cống hiến tất cả những gì có thể cho Bồ Đào Nha".

Trở lại Madeira, hòn đảo này đã có một bảo tàng mang tên Ronaldo và một sân bay được đặt theo tên anh. Những lời tôn vinh chắc chắn sẽ còn tiếp tục trong suốt phần đời còn lại của siêu sao này.

Dù nhìn nhận Ronaldo và cái tôi của anh như thế nào, sẽ không có sự tri ân nào thực sự đủ để phản ánh trọn vẹn những thành tựu mà cầu thủ này đã đạt được.