Trong ký ức của nhiều thế hệ người Việt Nam, cánh diều gắn với đồng quê, tiếng sáo chiều và niềm vui trong trẻo của tuổi thơ. Nhưng tự do, kể cả trong một thú chơi, luôn có giới hạn. Khi cánh diều rời khỏi khoảng trời phù hợp, xâm nhập khu vực bảo đảm an toàn hàng không, vẻ đẹp bình dị ấy có thể trở thành mối nguy hiểm.

Hành khách làm thủ tục hàng không tại Nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất. Ảnh: TTXVN

Tối 13/8, ba con diều loại lớn gắn đèn chớp, bay ở độ cao 350-400 m, cách sân bay Tân Sơn Nhất khoảng 2,5 km, đã khiến hoạt động cất, hạ cánh phải tạm dừng. Sự cố kéo dài hơn nửa giờ, làm 21 chuyến bay bị ảnh hưởng. Bốn chuyến phải chờ khởi hành, nhiều máy bay đang trên đường đến phải bay chờ, một chuyến phải chuyển hướng hạ cánh xuống Cam Ranh.

Những con số trên cho thấy một thực tế đáng lo ngại: thú vui của một vài người có thể làm gián đoạn hành trình của hàng nghìn hành khách. Khi phát hiện vật thể bay chưa xác định gần sân bay, cơ quan điều hành không lưu buộc phải áp dụng ngay các biện pháp bảo đảm an toàn, từ tạm dừng cất cánh, yêu cầu máy bay bay chờ đến chuyển hướng hạ cánh. Bởi trong hoạt động hàng không, bất kỳ sự chủ quan nào cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Thiệt hại không chỉ nằm ở số chuyến bay bị ảnh hưởng. Máy bay bay chờ phải tiêu hao thêm nhiên liệu; chuyến chuyển hướng làm phát sinh chi phí hạ cánh, phục vụ mặt đất và tổ chức lại hành trình. Hãng hàng không phải điều chỉnh lịch khai thác, bố trí lại tổ bay, hỗ trợ hành khách và đổi vé. Một chuyến chậm còn có thể kéo theo nhiều chuyến khác, tạo thành chuỗi gián đoạn trong toàn bộ mạng bay.

Đằng sau mỗi chuyến bay bị chậm là thời gian, công việc và cơ hội của hàng trăm con người. Có người lỡ chuyến nối tiếp, chậm cuộc gặp; có gia đình bị đảo lộn hành trình; có doanh nghiệp phải gánh thêm chi phí. Những tổn thất ấy không thể tính hết bằng tiền.

Đáng lo hơn, đây không phải sự việc cá biệt. Chỉ hai ngày trước, UAV hai lần xâm nhập vùng cấm quanh Tân Sơn Nhất, khiến hơn 100 chuyến bay bị gián đoạn, ảnh hưởng hơn 10.000 hành khách. Trước đó, UAV xuất hiện gần Nội Bài làm 16 chuyến bay chậm khởi hành; tại Cát Bi, hoạt động khai thác từng bị gián đoạn khoảng bốn giờ, khiến bốn chuyến bay phải chuyển hướng. Sự lặp lại của những vụ việc này đặt ra vấn đề không chỉ về quản lý mà còn về văn hóa ứng xử trong không gian chung.

Ba con diều trong sự việc có kích thước khoảng 3,2 x 1,2 m, được kéo bằng dây thừng và điều khiển bằng hệ thống tời đặt trên ôtô bán tải. Đây không còn là những cánh diều nhỏ được thả ngẫu hứng. Với kích thước, độ cao và phương thức vận hành như vậy, người chơi phải hiểu rõ khu vực được phép hoạt động, nguy cơ có thể gây ra và trách nhiệm pháp lý của mình.

Theo quy định, người thả diều hoặc điều khiển UAV tại khu vực hạn chế bay, gây ảnh hưởng hoạt động hàng không, có thể bị phạt tới 40 triệu đồng. Xử lý nghiêm là cần thiết để răn đe, nhưng chế tài chỉ là lớp phòng vệ sau cùng. Gốc rễ của vấn đề vẫn là ý thức tự giác và văn hóa trách nhiệm.

Cánh diều chỉ thực sự đẹp khi bay trong một khoảng trời an toàn. Thú vui chỉ có ý nghĩa khi không trở thành nỗi bất an của người khác. Văn hóa không đòi hỏi con người từ bỏ niềm vui, mà nhắc mỗi người biết vui đúng nơi, đúng lúc, có chừng mực và trách nhiệm. Bởi chỉ một phút tùy tiện dưới mặt đất cũng có thể gây thiệt hại lớn và đe dọa an toàn của hàng trăm con người trên bầu trời.