
Không chỉ là dấu mốc mới trong sự nghiệp, concert còn cho thấy sự chuyển động trong tư duy âm nhạc của nam ca sĩ, từ cách tiếp cận công chúng đến sự kết nối trong âm nhạc. Trước thềm đêm diễn, Tùng Dương chia sẻ về hành trình sáng tạo, bản lĩnh giữ cá tính nghệ thuật và khát vọng đưa âm nhạc Việt đến gần hơn với công chúng.

Tùng Dương: - Thực ra, năm 2004, tôi chưa nghĩ nhiều đến chuyện mình đang chọn con đường khó hay dễ. Có lẽ ở tuổi ấy, người ta thường có một thứ rất quý, đó là sự liều lĩnh của tuổi trẻ, cộng thêm một chút ngông và rất nhiều niềm tin vào bản thân (cười).
Tôi chỉ biết mình không muốn hát giống bất kỳ ai, cũng không muốn trở thành một phiên bản an toàn để dễ được yêu thích. Tôi bị hấp dẫn bởi những điều khác biệt, những chất liệu âm nhạc có chiều sâu văn hóa, những cách biểu đạt mà đôi khi người nghe phải mất thời gian mới cảm nhận được. Với tôi, âm nhạc không chỉ để nghe cho hay tai mà còn phải có khả năng khơi gợi suy nghĩ, đánh thức cảm xúc và mở ra những vùng thẩm mỹ mới.
Tôi thấy mình may mắn được gặp những nhạc sĩ, những tác phẩm và những người đồng hành giúp mình nhận ra rằng âm nhạc dân gian không hề cũ, nếu chúng ta biết đặt nó vào một tư duy sáng tạo mới. Truyền thống không phải chiếc áo để mặc lên sân khấu cho đẹp, mà là một nguồn năng lượng có thể tiếp tục sinh sôi trong đời sống đương đại. Tôi nghĩ nghệ sĩ có thể đi đường dài không phải nhờ việc chọn con đường dễ đi, mà nhờ biết mình muốn đi đâu. Nếu chỉ chạy theo sự dễ dàng của thị trường, có thể mình sẽ đến đích nhanh hơn, nhưng chưa chắc đích đến ấy còn khiến mình hứng thú.
Nhìn lại, tôi thấy cậu thanh niên Tùng Dương năm ấy khá liều. Nhưng may là sự liều lĩnh ấy có nền tảng, có lao động và có cả một chút… lì lợm. Mà nghệ sĩ thì luôn cần có tố chất quyết liệt và lì lợm!
Tùng Dương: - Sự trưởng thành của một nghệ sĩ không diễn ra ở một thời điểm duy nhất, mà là kết quả của rất nhiều lần va đập với cuộc sống, với âm nhạc và cả với chính cái tôi của mình. Nếu những năm đầu tiên là hành trình khẳng định cá tính, thì những năm tiếp theo dạy tôi cách đối thoại với thế giới rộng lớn hơn. Tôi hiểu rằng kỹ thuật thanh nhạc có thể giúp mình chinh phục một nốt cao, nhưng không nhất thiết giúp mình chạm tới trái tim người nghe. Một nghệ sĩ có thể hát rất nhiều nốt khó, nhưng đôi khi điều khó nhất lại là hát một câu thật giản dị mà người ta tin.
Những giải thưởng Cống hiến là sự ghi nhận đáng quý, nhưng tôi chưa bao giờ xem đó là đích đến. Bởi nếu mỗi lần nhận giải, mình lại nghĩ mình đã giỏi hơn hôm qua thì rất nguy hiểm. Nghệ sĩ mà tự phong mình là đỉnh cao thì thường sẽ sớm… hết đường leo (cười).

Có lẽ một trong những bước ngoặt lớn là khi tôi nhận ra mình không cần phải liên tục chứng minh rằng mình khác biệt. Tôi có thể hát những tác phẩm phức tạp, nhưng cũng có thể hát một ca khúc gần gũi, đại chúng mà vẫn giữ được chiều sâu của mình. Thành công của "Tái sinh" là một trải nghiệm khiến tôi nhìn lại điều đó. Nó nhắc tôi rằng khán giả không hề quay lưng với những nghệ sĩ có cá tính riêng. Họ chỉ cần được gặp cá tính ấy trong một hình hài cảm xúc mới.
Sau cùng, giải thưởng có thể được đếm bằng con số, nhưng sự trưởng thành của nghệ sĩ lại được đo bằng khả năng vượt qua chính mình.
Tùng Dương: - Tôi nghĩ "Tái sinh" đến với mình vào một thời điểm rất thú vị. Nếu ca khúc này xuất hiện cách đây 20 năm, có thể tôi sẽ hát nó bằng một tâm thế khác. Còn bây giờ, sau rất nhiều trải nghiệm, tôi hiểu hơn về những đổ vỡ, những mất mát, những lần con người phải tự đứng dậy để bắt đầu lại.
"Tái sinh" không chỉ là một ca khúc để hát, mà với tôi còn là một trạng thái tinh thần và có tâm thế để hát nó. Ai trong chúng ta cũng có những lần phải "tái sinh", sau một thất bại, một biến cố, một mối quan hệ hay đơn giản là sau khi nhận ra mình đã không còn là con người của ngày hôm qua.

Tôi nghĩ người trẻ tìm thấy chính họ trong tinh thần ấy. Họ có thể chưa biết Tùng Dương của "Con cò" hay "Mưa bay tháp cổ" là ai, nhưng họ có thể đồng cảm với một Tùng Dương hát về những cảm xúc rất gần với cuộc sống của họ. Điều khiến tôi hạnh phúc là sau hơn hai thập niên, mình vẫn có thể gặp một lớp khán giả mới mà không cần phải từ bỏ những gì đã làm nên mình.
Tôi không nghĩ mình trẻ lại nhờ Tái sinh, nhưng chắc chắn tôi được tiếp thêm một nguồn năng lượng trẻ. Có lẽ nghệ sĩ cũng cần được công chúng tái sinh cho mình đôi lần như thế!
Tùng Dương: - Tôi rất thích tinh thần sáng tạo của thế hệ nghệ sĩ trẻ hiện nay. Các bạn có nhiều lợi thế về công nghệ, tư duy sản xuất, khả năng tiếp cận thế giới và đặc biệt là sự tự do trong cách biểu đạt. Các bạn không bị giới hạn quá nhiều bởi những khuôn mẫu âm nhạc từng tồn tại trước đó.
Tôi luôn tin rằng nghệ sĩ không nên sống trong một chiếc tháp ngà, chỉ nghe những gì mình thích và quay lưng với những gì đang diễn ra xung quanh. Khi hát những ca khúc của thế hệ trẻ, tôi không nghĩ mình đang đi mượn sự nổi tiếng của họ. Tôi muốn tìm thấy một cách đối thoại mới với những tác phẩm ấy. Tôi có thể đưa vào đó trải nghiệm sống, vốn thanh nhạc và cảm quan âm nhạc của mình, nhưng phải tôn trọng tinh thần nguyên bản của ca khúc.

Tôi cũng không nghĩ cứ hát một bài đang thịnh hành là chạy theo thị hiếu. Vấn đề nằm ở chỗ mình tiếp cận nó bằng thái độ nào. Nếu chỉ muốn có lượt xem, lượt nghe thì rất dễ nhận ra. Còn nếu thực sự tìm thấy một giá trị nghệ thuật trong tác phẩm, sự kết hợp ấy có thể tạo ra đời sống mới.
Tôi vẫn thường nói vui rằng mình không có nhu cầu tranh giành thanh xuân với các bạn trẻ. Các bạn cứ giữ lấy thanh xuân của mình, còn tôi xin giữ lấy kinh nghiệm, bản lĩnh và một chút “tinh quái” của người đã đi qua nhiều mùa âm nhạc (cười).
Tôi muốn được trẻ hóa trong tư duy chứ không phải cố gắng trẻ hóa bằng vẻ ngoài. Bởi tuổi tác là điều không thể thương lượng, nhưng tâm hồn thì hoàn toàn có thể cập nhật phiên bản mới!

Tùng Dương: - Tình yêu quê hương, đất nước là một tình cảm rất tự nhiên và sâu sắc trong mỗi con người. Nhưng chính vì nó thiêng liêng nên càng cần được thể hiện bằng sự tinh tế và trách nhiệm nghệ thuật.
Âm nhạc về đất nước không nhất thiết lúc nào cũng phải có những đại cảnh hùng tráng, những giai điệu thật lớn hay những lời ca thật nhiều mỹ từ. Đôi khi, một hình ảnh rất nhỏ, một ký ức về mái nhà, một con đường làng, một người mẹ, một giọng nói quê hương cũng có thể khiến người nghe xúc động sâu sắc … giống như "Ôi quê tôi", "Mẹ tôi", "Quê nhà"… mà tôi đã hát.
Tôi nghĩ điều quan trọng là phải làm cho những giá trị lịch sử và văn hóa trở thành cảm xúc sống động trong trái tim con người hôm nay. Đừng chỉ kể cho người trẻ biết cha ông đã làm gì, mà hãy giúp họ cảm nhận được vì sao những điều ấy vẫn có ý nghĩa đối với cuộc sống của họ.

Với nghệ sĩ, trách nhiệm không chỉ nằm ở việc truyền tải một thông điệp đúng, mà còn phải tìm được một ngôn ngữ nghệ thuật đủ đẹp, đủ chân thành để thông điệp ấy có sức sống lâu dài.
Tôi luôn yêu những tác phẩm có thể kết nối truyền thống với hiện đại, bởi văn hóa dân tộc không phải thứ chỉ để trưng bày trong bảo tàng. Nó phải được tiếp tục sống, được sáng tạo và được thế hệ trẻ đón nhận bằng tình yêu tự nhiên của chính họ. Tôi không muốn khán giả nghe một ca khúc về đất nước chỉ vì cảm thấy mình có nghĩa vụ phải yêu nước. Tôi muốn họ nghe vì thực sự thấy tự hào, thấy xúc động và thấy mình có một phần trong câu chuyện ấy.

Tùng Dương: - Tôi nghĩ sau 14 concert trong không gian nhà hát, mình đã có đủ những trải nghiệm để hiểu thế nào là sự tinh tế của một không gian âm nhạc. Nhưng cũng chính vì đã đi qua nhiều không gian như vậy, tôi bắt đầu muốn thử thách bản thân ở một quy mô hoàn toàn khác. Tôi từng hát trước hàng nghìn khán giả, nhưng đứng trước viễn cảnh 40.000 người tại Mỹ Đình là một cảm giác rất khác. Đó không chỉ là câu chuyện về số lượng khán giả, mà là sự thay đổi trong tư duy tổ chức, cấu trúc âm nhạc, cách kể chuyện và cả năng lượng biểu diễn.
Tôi muốn đưa những giá trị âm nhạc mà mình đã theo đuổi suốt 25 năm ra một không gian rộng lớn hơn, nơi sự bác học, tinh thần thử nghiệm, những chất liệu dân gian đương đại và âm nhạc đại chúng có thể cùng tồn tại.




Tôi cũng muốn chứng minh rằng một nghệ sĩ có xuất phát điểm từ những không gian âm nhạc tương đối kén người nghe vẫn có thể bước ra sân vận động, đối thoại với hàng chục nghìn khán giả mà không phải đánh mất bản sắc. Tất nhiên, tôi hiểu đây là một thách thức rất lớn. Sân vận động không phải nhà hát được phóng to lên 40 lần. Nó đòi hỏi một ngôn ngữ biểu diễn hoàn toàn khác.
"Bay về phía mặt trời" với tôi không chỉ là một concert kỷ niệm 25 năm ca hát. Đó là một cuộc vượt ngưỡng. Tôi muốn thử xem sau một phần tư thế kỷ, mình còn có thể đi xa đến đâu, còn có thể tạo ra điều gì mà trước đây mình chưa từng làm. Và tôi nghĩ, nghệ sĩ mà không còn dám mơ những giấc mơ lớn thì có lẽ đã đến lúc nên tự hỏi vì sao mình còn đứng trên sân khấu.

Tùng Dương: - Tôi không muốn "Bay về phía mặt trời" trở thành một cuốn album tuyển tập được đưa lên sân khấu, càng không muốn nó là một buổi tổng kết sự nghiệp theo kiểu năm này tôi hát bài gì, năm kia tôi đạt giải gì.
Tôi muốn khán giả bước vào một hành trình cảm xúc gồm 4 chương, nơi những tác phẩm cũ và mới có thể gặp nhau trong một cấu trúc hoàn toàn khác. Với những ca khúc đã làm nên dấu ấn của Tùng Dương, tôi nghĩ điều quan trọng nhất là phải giữ được linh hồn của tác phẩm. Nhưng giữ linh hồn không đồng nghĩa với việc phải giữ nguyên mọi cách xử lý, hòa âm hay cấu trúc biểu diễn như trước đây.
Tuy nhiên, tôi rất tỉnh táo với việc làm mới. Không phải cứ thêm nhiều âm thanh điện tử, nhiều hiệu ứng hay nhiều màn hình LED là một tác phẩm trở nên hiện đại hơn. Công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi phục vụ cảm xúc và tư tưởng nghệ thuật.
Có lẽ điều thú vị nhất là khi một ca khúc đã quá quen thuộc vẫn có thể khiến người nghe bất ngờ. Nếu khán giả đến Mỹ Đình và chỉ chờ nghe tôi hát lại những gì họ đã nghe suốt 20 năm qua thì tôi sẽ thấy mình chưa làm tròn nhiệm vụ sáng tạo. Tôi muốn họ ra về với cảm giác: À, hóa ra những ca khúc ấy vẫn còn có thể mở ra những chân trời mới!

Tùng Dương: - Tôi nghĩ một nghệ sĩ không nên chỉ tìm đến những người giống mình để cộng hưởng. Đôi khi, những khác biệt mới tạo nên những cuộc gặp gỡ thú vị nhất.
Trong các concert trước đây, tôi có cơ hội đứng chung sân khấu với nhiều nghệ sĩ thuộc thế hệ đi trước, những người đã tạo nên những dấu ấn lớn trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Đó là những trải nghiệm rất quý giá.
Còn lần này, tôi muốn mở rộng cánh cửa về phía thế hệ trẻ. Tôi muốn được nhìn thấy âm nhạc qua lăng kính của những người đang sống trong nhịp đập của thời đại hôm nay. GREY D, Phùng Khánh Linh, Hòa Minzy… mỗi người có một màu sắc, một thế mạnh và một thế giới âm nhạc riêng. Tôi không mời các bạn đến chỉ để tạo ra một danh sách khách mời đẹp trên poster. Tôi muốn có sự tương tác thực sự về âm nhạc, nơi mỗi người đều mang đến một điều mà người còn lại chưa có.
Tôi cũng không muốn đứng ở vị trí một người đi trước để dạy các bạn trẻ phải hát thế nào, làm nhạc ra sao. Ngược lại, tôi cũng muốn học hỏi từ họ. Người nghệ sĩ phải biết lắng nghe, kể cả lắng nghe những điều khác biệt với hệ quy chiếu của mình.
Tôi nghĩ một sân khấu thú vị không phải là nơi tất cả mọi người đều giống nhau, mà là nơi những cá tính khác nhau có thể cùng tạo nên một tổng thể hài hòa.
Tất nhiên, tôi cũng mong sẽ có những màn kết hợp khiến khán giả phải bất ngờ. Biết đâu, một Tùng Dương vốn quen với những trường đoạn âm nhạc đầy kịch tính lại có thể xuất hiện trong một cuộc đối thoại rất trẻ trung, phóng khoáng. Hãy cứ chờ nhé!
Tùng Dương: - Tôi nghĩ đây là một trong những thử thách lớn nhất đối với bất kỳ nghệ sĩ nào có một thương hiệu đã được định hình. Khi khán giả yêu thích một điều gì đó ở mình, họ thường muốn mình tiếp tục mang đến điều ấy. Đó là tình yêu rất đáng trân trọng, nhưng đôi khi cũng trở thành một chiếc lồng vô hình. Nếu ngày nào tôi cũng chỉ hát bằng đúng những gì khán giả từng yêu thích, tôi sẽ trở thành một người thợ lành nghề của chính quá khứ mình. Tôi không muốn như vậy.
Tôi luôn quan niệm nghệ sĩ phải có quyền được thay đổi, được thử nghiệm, thậm chí được... sai. Không phải thử nghiệm nào cũng thành công, không phải sự thay đổi nào cũng được đón nhận. Nhưng nếu không dám bước ra ngoài vùng an toàn, chúng ta sẽ chỉ đang bảo quản những thành tựu cũ chứ không tạo ra thành tựu mới.
Tôi vẫn yêu những kỹ thuật thanh nhạc, những cách xử lý mang dấu ấn Tùng Dương, nhưng tôi không muốn chúng trở thành những công thức được sử dụng lặp đi lặp lại. Một nốt cao không thể là câu trả lời cho mọi cảm xúc. Đôi khi, một khoảng lặng còn có sức nặng hơn cả một tràng phô diễn kỹ thuật.

Tôi muốn mỗi album, mỗi concert đều có một lý do tồn tại riêng. Và nếu có điều gì tôi muốn giữ nguyên sau 25 năm, thì đó không phải là cách hát, mà là sự tò mò và vẫn đam mê với âm nhạc. Tôi nghĩ nghệ sĩ nên có nhiều khát vọng, nhưng cũng cần có khả năng tự nghi ngờ bản thân. Bởi người đáng sợ nhất không phải là người không có tài, mà là người tưởng mình đã biết hết mọi thứ.
Tùng Dương: - Nhiều lắm… (cười). Tôi nghĩ mình vẫn còn rất nhiều điều chưa làm được. Và đó chính là điều khiến tôi còn hào hứng với nghề. Nếu ở tuổi 20, tôi muốn chứng minh rằng mình có thể hát những điều khác biệt, thì ở tuổi này, tôi muốn chứng minh rằng mình có thể tiếp tục thay đổi mà không đánh mất bản chất của mình.
Tôi muốn có những dự án âm nhạc mang tầm vóc lớn hơn, không chỉ trong phạm vi một đêm diễn mà còn có khả năng đưa âm nhạc Việt Nam đến với những không gian văn hóa quốc tế. Tôi muốn tiếp tục khám phá những chất liệu âm nhạc dân tộc, kết nối chúng với ngôn ngữ đương đại và tìm ra những cách biểu đạt mới.
Tôi cũng muốn có thêm những cuộc gặp gỡ với các nghệ sĩ trẻ, những nhà sản xuất âm nhạc sáng tạo và những người có tư duy khác biệt. Tôi không muốn mình chỉ là người kể lại những câu chuyện đã có, mà muốn tiếp tục tham gia vào việc viết nên những câu chuyện mới.

Nhưng nếu hỏi điều gì tôi thực sự muốn chinh phục nhất, có lẽ đó là khả năng giữ được sự háo hức với âm nhạc như những ngày đầu tiên.
Sau 25 năm, tôi vẫn muốn mỗi lần bước vào phòng thu là một lần khám phá. Mỗi lần đứng trên sân khấu là một lần có điều gì đó khiến trái tim mình rung lên. Và mỗi lần gặp khán giả, tôi vẫn có cảm giác mình cần phải mang đến một điều gì xứng đáng với tình yêu họ dành cho mình.
Có lẽ, mặt trời mà tôi muốn bay về phía không phải là một đích đến cụ thể. Đó là một biểu tượng của những khát vọng chưa bao giờ tắt. Và tôi nghĩ, chỉ cần còn khát vọng, tôi vẫn còn lý do để đứng trên sân khấu.
Tôi không sợ già đi. Tôi chỉ sợ một ngày thức dậy, mình không còn tò mò về âm nhạc nữa. Nếu ngày ấy đến, có lẽ tôi sẽ phải đi tìm một nghề khác thôi. Nhưng hiện tại thì chưa! (cười)
* Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện!