Giấc mơ World Cup, thứ từng được nhắc nhiều với bóng đá Việt Nam có lẽ vẫn còn là câu chuyện dài phía trước. Nhưng trước khi nghĩ đến việc chạm tay vào sân khấu lớn nhất của làng cầu thế giới, năm 2026 mở ra một cột mốc rất thực tế, rất khả thi là giấc mơ châu lục.

Với 7 đội tuyển cùng giành vé dự vòng chung kết các giải châu Á, bóng đá Việt Nam không chỉ khẳng định vị thế số một Đông Nam Á, mà còn cho thấy con đường đi ra biển lớn đang được xây dựng bằng nền móng vững chắc, bền bỉ và chiến lược có chiều sâu. Đây là điều mà nhiều nền bóng đá trong khu vực đang ước ao, thậm chí là lay hoay tìm bước đi đúng.

Nhìn vào bản đồ bóng đá Đông Nam Á ở thời điểm hiện tại, không khó để nhận ra rằng Việt Nam chính là điểm sáng nổi bật nhất. Khi những "ông lớn" như Thái Lan, Indonesia hay Malaysia còn loay hoay với những chiến lược phát triển chưa cho thấy hiệu quả bền vững, bóng đá Việt Nam đã xây dựng được một hệ sinh thái thành công trải dài từ bóng đá nam, bóng đá nữ đến futsal, từ đội tuyển quốc gia đến mọi cấp độ trẻ.

Việc có tới 7 đội tuyển cùng giành quyền dự vòng chung kết châu Á (U23 nam; U17 nam; Đội tuyển nữ quốc gia; U20 nữ; U17 nữ; Đội tuyển futsal nam và futsal nữ quốc gia) không phải là thành tích mang tính thời điểm. Trên bình diện toàn châu lục, chỉ những nền bóng đá hàng đầu như Nhật Bản hay Australia mới đạt được thành tích tương tự trong cùng một năm. Điều đó cho thấy sự phát triển của bóng đá Việt Nam không lệch pha, không phụ thuộc vào một đội tuyển hay một thế hệ ngôi sao đơn lẻ.

So sánh với các đối thủ trong khu vực càng thấy rõ sự khác biệt. Thái Lan từng được coi là "anh cả" Đông Nam Á đã không vô địch bóng đá nam SEA Games kể từ năm 2017 và phải chờ ít nhất một thập kỷ nữa mới hy vọng tái hiện đỉnh cao khi ngay đội tuyển quốc gia xứ Chùa Vàng đang tụt lại khá xa với mặt bằng châu lục.

Indonesia chi rất mạnh tay cho chính sách nhập tịch với tham vọng World Cup, nhưng cuối cùng vẫn vỡ mộng khi kết quả không tương xứng với đầu tư, trong khi hệ thống đào tạo trẻ chưa kịp trưởng thành. Malaysia thậm chí rơi vào khủng hoảng niềm tin sau bê bối nhập tịch sai quy định, đối mặt nguy cơ bị xử thua tại vòng loại ASIAN Cup 2027.

Trong bối cảnh ấy, bóng đá Việt Nam nổi lên như một lá cờ đầu không chỉ nhờ thành tích, mà nhờ cách làm. Những chiến thắng tại AFF Cup, SEA Games hay U23 Đông Nam Á mang lại cảm xúc, nhưng điều quan trọng hơn là phía sau các danh hiệu đó là một chiến lược xuyên suốt, có sự kế thừa và định hướng dài hạn.

Phát biểu của Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) Trần Quốc Tuấn về việc ông "rất đỗi tự hào" về những thành tựu của bóng đá nước nhà trong năm qua không đơn thuần là cảm xúc của một người đứng đầu khi chứng kiến thành quả, mà phản ánh niềm tin vào con đường mà bóng đá Việt Nam đang đi.

Thành công của năm 2025, với 3 danh hiệu lớn ở bóng đá nam và hàng loạt tấm vé đến vòng chung kết đấu trường châu Á, là kết quả của quá trình chuẩn bị kéo dài gần một thập kỷ, đặc biệt được đẩy mạnh sau những cú vấp như SEA Games 32.

Điểm then chốt trong chiến lược của VFF là đầu tư có trọng tâm cho đào tạo trẻ và cọ xát quốc tế. U22/U23 Việt Nam không chỉ thi đấu trong khu vực mà liên tục được "thử lửa" ở Trung Quốc, Qatar, UAE, đối đầu với các nền bóng đá mạnh như Hàn Quốc, Uzbekistan hay các đại diện Tây Á. Những chuyến tập huấn đó không chỉ nâng cao thể lực, chiến thuật, mà quan trọng hơn là trui rèn bản lĩnh, yếu tố đã giúp U22 Việt Nam lội ngược dòng không tưởng trước Thái Lan ngay trên sân khách ở chung kết SEA Games 33.

Bên cạnh đó, dấu ấn về sự phù hợp của những chiến lược gia người Hàn Quốc với nền bóng đá như HLV Kim Sang Sik cũng được ghi nhận. Bóng đá Việt Nam cho thấy mình đang bước sang giai đoạn mới, không chỉ đá bằng cảm hứng, mà bằng sự chủ động chiến thuật và khả năng điều chỉnh linh hoạt trong trận đấu.

Việc mạnh dạn sử dụng cầu thủ trẻ, trao cơ hội vượt cấp, tạo ra sự cạnh tranh nội bộ là tiền đề để hình thành một thế hệ kế cận đủ sức gánh vác đội tuyển quốc gia trong chu kỳ World Cup 2030 và xa hơn là 2034. Nhưng chắc chắn VFF cũng phải cảm ơn sự chung tay của các ông bầu, CLB đã vì cái chung là thành tích đội tuyển, duy trì những lò đào tạo để phát triển bóng đá trẻ.

Một điểm đáng chú ý khác là quan điểm thận trọng nhưng cởi mở với cầu thủ nhập tịch, xu hướng chung của dòng chảy bóng đá thế giới. Trong khi nhiều nền bóng đá chạy theo "cơn say" nhập tịch để đổi lấy thành công ngắn hạn, VFF kiên định với nguyên tắc giữ bản sắc và tinh thần dân tộc. Những trường hợp như Xuân Son cho thấy cầu thủ nhập tịch chỉ thực sự có giá trị khi họ hòa nhập, khát khao cống hiến và bổ sung đúng vị trí còn thiếu. Cách làm này giúp đội tuyển quốc gia mạnh hơn mà không làm suy yếu động lực của cầu thủ nội, bài học đắt giá mà bóng đá Indonesia hay Malaysia đang phải trả.

Dẫu vậy, bóng đá Việt Nam cũng không thể ngủ quên trên chiến thắng. Hạn chế mang tính cốt lõi vẫn nằm ở hệ thống giải quốc nội với mô hình "kim tự tháp ngược", thiếu chiều sâu cạnh tranh và chưa tạo ra cầu thủ đủ năng lực vươn ra nước ngoài. Bên cạnh đó, nếu không sớm cải tổ V-League, củng cố các giải hạng dưới và đặt giải vô địch quốc gia vào vai trò trung tâm, thành công của đội tuyển sẽ khó phản ánh đầy đủ sức mạnh của toàn hệ thống.

Chung quy lại, giấc mơ World Cup có thể còn xa, nhưng giấc mơ châu lục của bóng đá Việt Nam đang ở rất gần. Bảy tấm vé dự vòng chung kết châu Á không chỉ là thành tích, mà là lời khẳng định cho một hướng đi đúng đắn về phát triển dựa trên nội lực, đầu tư dài hạn, giữ bản sắc và kiên nhẫn xây nền móng.

Nếu tận dụng tốt cơ hội vàng sau năm 2025, bóng đá Việt Nam hoàn toàn có thể biến những chiến thắng hôm nay thành bệ phóng vững chắc để sải bước dài hơn trên bản đồ bóng đá châu Á. Khi đó, giấc mơ châu Á hay World Cup sẽ không còn là điều viển vông.