Ý nghĩa từng loại quả trong mâm ngũ quả ngày Tết Nguyên đán

Thứ Sáu, 24/01/2020 07:31 GMT+7

(Thethaovanhoa.vn) - Ở 3 miền Bắc, Trung, Nam, quan điểm về mỗi loại hoa quả khác nhau nên ý nghĩa mâm ngũ quả có chút khác biệt trong ngày Tết Nguyên đán.
Cách bày mâm ngũ quả trên bàn thờ Tết chuẩn Phúc Quý Thọ Khang Ninh

Cách bày mâm ngũ quả trên bàn thờ Tết chuẩn Phúc Quý Thọ Khang Ninh

Mâm ngũ quả thường có 5 loại quả được bày trên một cái mâm bằng gỗ tiện, sơn son, có chân, gọi là mâm bồng. Cũng có nhà bày trên một cái đĩa to rồi đặt trên chồng bánh chưng để tạo dáng cao, uy nghiêm, thành kính. 
Mâm ngũ quả, nghĩa là mâm bày 5 loại quả, tương ứng với 5 màu theo ngũ hành. Theo quan niệm của người phương Đông, các màu quả cần có là: đen, đỏ, xanh, trắng, vàng, lần lượt tượng trưng cho Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.
Thông thường, mâm ngũ quả không thể thiếu nải chuối, và nhất định là chuối còn xanh. Màu xanh của chuối được coi là Hành Mộc.
Nải chuối có các quả bao lên như bàn tay, có ý che chở, sự sung túc, đùm bọc và gắn kết. Thực tế là trên mâm ngũ quả, nải chuối cũng bao bọc, nâng đỡ các loại quả khác.
Bày mâm ngũ quả, Bày mâm ngũ quả chuẩn, Mâm ngũ quả chuẩn, Mâm ngũ quả, mâm ngũ quả đẹp, bày mâm ngũ quả đẹp, bày mâm ngũ quả chuẩn Phúc quý thọ khang ninh, ngũ quả tết
Mâm ngũ quả tượng trưng cho ngũ hành
Giữa nải chuối thường là quả bưởi màu vàng (ứng với Hành Thổ), ý nghĩa là cầu phúc lộc (nhiều người cũng dùng quả phật thủ hay quả lựu chín vàng).
Trên mâm, Hành Hỏa là các loại quả có màu đỏ (thường là dưa hấu) và Hành Kim là những loại quả có màu trắng sáng quả đào, quả roi ở miền Bắc; Hành Thủy được tượng trưng bằng quả có màu đen, sẫm như mận, hồng xiêm...
Ở Việt Nam, với sự đa dạng về vùng miền, mâm ngũ quả của mỗi vùng cũng khác nhau, nhưng đều có ý nghĩa cầu cho cuộc sống no đủ, bình an, phát đạt.
Bày mâm ngũ quả, Bày mâm ngũ quả chuẩn, Mâm ngũ quả chuẩn, Mâm ngũ quả, mâm ngũ quả đẹp, bày mâm ngũ quả đẹp, bày mâm ngũ quả chuẩn Phúc quý thọ khang ninh, ngũ quả tết
Tên các loại quả tượng trưng cho những điều tốt đẹp
Tùy theo từng vùng miền với đặc trưng về khí hậu, sản vật và quan niệm riêng mà người ta chọn các loại quả khác nhau để bày mâm ngũ quả.
Từ Bắc vào Nam, các loại trái cây dùng để bày trên mâm ngũ quả đa dạng, với biểu tượng về điều ước của gia đình, mang những màu sắc chung như xanh lá (cân bằng, bình yên), đỏ, cam (may mắn), vàng (phát tài lộc).
Mâm ngũ quả truyền thống có các loại quả như chuối xanh - tượng trưng cho gia đình sum vầy, quây quần, đầm ấm, bao bọc và chở che; Phật thủ xanh - bàn tay phật che chở cho cả gia đình; Bưởi vàng - Cầu ước sự an khang, thịnh vượng; Thanh long đỏ - Rồng mây hội tụ, thể hiện sự phát tài phát lộc; Đu đủ vàng- Thịnh vượng, đủ đầy.
Bày mâm ngũ quả, Bày mâm ngũ quả chuẩn, Mâm ngũ quả chuẩn, Mâm ngũ quả, mâm ngũ quả đẹp, bày mâm ngũ quả đẹp, bày mâm ngũ quả chuẩn Phúc quý thọ khang ninh, ngũ quả tết
Tuỳ vào nhu cầu, mỗi gia đình bày mâm ngũ quả theo mong ước
Do điều kiện ở các khu vực sinh sống của người Việt có khác biệt nên có nhiều cách bày mâm ngũ quả khác nhau. Mâm ngũ quả của người miền Bắc thường gồm: chuối, bưởi, đào, hồng, quýt hay chuối, ớt, bưởi, quất, lê. Có thể thay thế bằng cam, táo, lê, lê-ki-ma...
Chuối xanh cong lên ôm lấy bưởi mang ý nghĩa đùm bọc. Nói chung, người miền Bắc không có phong tục khắt khe về mâm ngũ quả và hầu như tất cả loại quả đều có thể bày được, miễn là nhiều màu sắc.
Mâm ngũ quả người miền Nam gồm mãn cầu Xiêm, dừa (hay dưa), đu đủ, xoài, sung, với ngụ ý "cầu sung (túc) vừa đủ xài". Đôi khi thêm trái dứa (người Nam gọi là "thơm") và thường là phải có một cặp dưa hấu để riêng bên cạnh.
Bày mâm ngũ quả, Bày mâm ngũ quả chuẩn, Mâm ngũ quả chuẩn, Mâm ngũ quả, mâm ngũ quả đẹp, bày mâm ngũ quả đẹp, bày mâm ngũ quả chuẩn Phúc quý thọ khang ninh, ngũ quả tết
Quan điểm của người miền Nam có chút khác biệt so với miền Bắc về ý nghĩa mỗi loại quả
Khác với người Bắc là gia đình người miền Nam thường kiêng kỵ chưng trái có tên mang ý nghĩa xấu nên mâm trái cây của họ không có chuối (vì âm chuối đọc như "chúi nhủi", ngụ ý thất bại), cam ("quýt làm cam chịu"), lê ("lê lết"), táo (người Nam gọi là "bom"), lựu ("lựu đạn") và không có cả sầu riêng, dù người Nam bình thường rất thích ăn sầu riêng, và không chọn trái có vị đắng, cay.
Mỗi loại quả trong mâm ngũ quả lại mang một ý nghĩa khác nhau.
Chuối:
Là loại quả không thể thiếu trên mâm ngũ quả. Chuối phải là nải chuối còn xanh, màu xanh được coi là hành Mộc. Nó mang ý nghĩa như bàn tay ngửa để che chở đem lại sự bình an, sung túc, đùm bọc và gắn kết.
Thực tế là trên mâm ngũ quả, nải chuối cũng bao bọc, nâng đỡ các loại quả khác.
Quả quất
Theo âm Hán của từ “quất” gần giống âm của từ “cát”. Bày quất trên mâm ngũ quả ý nghĩa mang lại sung túc, ăn nên làm ra, dồi dào sức sống.
Quả phật thủ
Quả phật thủ thường được đặt ở trung tâm và nơi cao nhất trong mâm ngũ quả. Theo quan niệm xưa phật thủ là loại quả dùng để thờ Phật và gia tiên vì có mùi thơm quyến rũ, tác dụng lưu giữ thần, Phật và gia tiên lưu lại trong nhà lâu hơn để phù hộ cho gia chủ.
Quả bưởi
Tượng trưng cho phúc lộc, viên mãn, an khang thịnh vượng. Những trái bưởi có màu sắc xanh đẹp mắt, có ý nghĩa mang lại sức khỏe dồi dào cho mọi người.
Quả xoài
Cầu mong tiền tài không thiếu thốn, đồng thời còn có ý nghĩa mang lại sự hoà thuận trong gia đình. Người miền Nam phát âm là “xài”, ý muốn cầu mong cho việc tiêu xài không thiếu thốn, cuộc sống sung túc.
Quả thanh long
Mang ý nghĩa rồng mây hội tụ và biểu trưng cho sự cát tường, thịnh vượng. Không chỉ đẹp ở vẻ ngoài mà còn ở tên gọi, bởi theo quan niệm người dân, nếu như đầu năm được rồng ghé thăm nhà thì cả năm được may mắn, phát tài phát lộc.
Quả sung
Người ta chọn sung để biểu trưng cho sự sung mãn không những về tình cảm, sức khỏe mà về cả tiền bạc, như cái tên vốn có của nó.
Quả đu đủ
Là biểu tượng của đầy đủ tiền bạc, tài lộc, thịnh vượng. Giống như tên gọi của nó, chưng đu đủ trong ngày Tết, người Việt Nam mang theo mong muốn được sự đầu đủ, thịnh vượng trong cuộc sống không những trong kinh tế mà còn cả tình cảm.
Dưa hấu
Dưa hấu với vỏ xanh và ruột đỏ sẽ mang lại sự may mắn. Quả căng tròn mọng nước, ngọt thanh tượng trưng sự sung túc và căng tràn sức sống. Hiện dưa hấu ruột vàng cũng được lựa chọn nhiều vì màu vàng cũng là màu may mắn.

Mãng cầu
Cầu chúc mọi điều như ý
Dứa (thơm)
Thơm tho, đa phúc lộc. Với dáng như rồng (thân có vảy như vảy rồng) với ý nghĩa mang lại sự giàu có, may mắn và thịnh vượng.
Hồng
Hồng hào, tươi tốt, tượng trưng cho sự thành đạt
Lựu
Đa phúc, đa lộc, con đàn cháu đống
Dừa
Viên mãn
Đào
Sự thăng tiến, danh lợi
Quả trứng gà
Lộc trời cho.
Cam, quýt, chanh
Người ta tin rằng ba loại trái này có thể mang lại may mắn do hương vị dễ chịu và tinh khiết của nó, tránh được những điều xui xẻo.
Nho
Trong phong thủy, nho tượng trưng cho sự tạo ra sự phong phú của cải vật chất. Nho cũng đại diện cho sự thành công. Đôi khi, nho cũng được sử dụng như là công cụ phong thủy cho việc hóa hung thành cát, biến vận hạn rủi ro thành may mắn.
A.N (Tổng hợp)
Gửi ý kiến
Chọn avatar
Họ tên*
Email*

Giải Âm nhạc Cống hiến lần 14-2019

Thông báo tuyển dụng phóng viên TTXVN
Công ty Cổ phần Dịch vụ Bảo vệ 24/7