Từ truyền thống và tinh thần thượng võ trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của cha ông ta, đến nền Thể dục thể thao Cách mạng được khai sinh với tư tưởng "Dân cường thì Quốc thịnh" của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trải qua 80 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự nghiệp thể dục thể thao đã có nhiều đóng góp quan trọng trong công cuộc bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước.

Nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026, Cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam Nguyễn Danh Hoàng Việt đã có cuộc trao đổi với báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) để nhìn lại hành trình đầy tự hào trải qua 8 thập kỷ và mục tiêu xây dựng nền Thể dục thể thao Việt Nam hiện đại, chuyên nghiệp và bền vững trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. 

* Thưa ông Nguyễn Danh Hoàng Việt, năm 2026 đánh dấu tròn 80 năm Thể thao Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng đã không ngừng lớn mạnh, có nhiều đóng góp quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nhìn lại chặng đường ấy, theo ông, đâu là những kết quả nổi bật nhất mà nền thể thao nước nhà đã đạt được và những giá trị cốt lõi nào đã tạo nên bản lĩnh, sức sống và nền tảng phát triển của thể thao Việt Nam trong suốt 8 thập kỷ qua?

- Năm 2026 đánh dấu tròn 80 năm Thể thao Việt Nam hình thành và phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu - một chặng đường dài gắn bó chặt chẽ với lịch sử dựng nước, giữ nước và phát triển đất nước. Nhìn lại hành trình 8 thập kỷ, đây là một chặng đường rất đáng tự hào, thể hiện rõ vai trò, vị trí của thể dục thể thao trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, dù gặp nhiều gian khó song phong trào "Khỏe vì nước", "Khỏe để kháng chiến, kiến quốc", các hoạt động thể dục, võ thuật và thể thao quần chúng vẫn được duy trì rộng khắp, tại các chiến khu, chiến trường, góp phần nâng cao tinh thần lạc quan cách mạng, củng cố niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của dân tộc.

Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ở miền Bắc, phong trào TDTT phát triển mạnh mẽ với các cuộc vận động như "Rèn luyện thân thể mùa xuân", "Thể dục vệ sinh yêu nước", "Chạy, nhảy, bơi, bắn, võ", "Khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc", thu hút đông đảo quần chúng, đặc biệt là thanh niên tham gia. Ở miền Nam, các hoạt động TDTT cũng góp phần quan trọng vào việc nâng cao sức khỏe, ý chí chiến đấu của quân và dân trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Cùng với đó, thể thao Việt Nam đã bước đầu lựa chọn, đào tạo những VĐV xuất sắc tham dự các sự kiện thể thao quốc tế như GANEFO, SKDA và giành được những thành tích đáng ghi nhận.

Từ sau ngày đất nước thống nhất, ngành TDTT có điều kiện phát triển mạnh mẽ và toàn diện. Phong trào thể dục thể thao quần chúng được triển khai sâu rộng trên phạm vi cả nước, gắn với cuộc vận động "Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại" trở thành một giá trị xã hội bền vững.

Thể thao thành tích cao từng bước hội nhập quốc tế, đạt nhiều thành tích nổi bật tại các đại hội thể thao khu vực, châu lục và thế giới. Việt Nam đã đăng cai và tổ chức thành công nhiều sự kiện thể thao quốc tế lớn như SEA Games 22 (2003), Asian Indoor Games 3 (2009), Asian Beach Games 5 (2016), SEA Games 31 (2022)…, cùng nhiều giải đấu quốc tế quan trọng khác.

Xuyên suốt 80 năm qua, những giá trị cốt lõi làm nên bản lĩnh và sức sống của thể thao Việt Nam luôn được giữ vững và bồi đắp. Trước hết là sự lãnh đạo, định hướng nhất quán của Đảng và Nhà nước, bảo đảm cho thể thao phát triển đúng hướng. Tiếp đến là ý chí vượt khó, tinh thần kiên cường đã được tôi luyện qua chiến tranh và những giai đoạn nhiều thử thách, được thể hiện rõ nét ngay cả trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt của thể thao hiện đại và những hoàn cảnh đặc biệt như SEA Games 31 tổ chức ngay sau đại dịch Covid-19.

Một giá trị nổi bật khác là lòng yêu nước, tinh thần dân tộc sâu sắc, khi mỗi thành tích thể thao đều trở thành niềm tự hào chung của Tổ quốc. Hình ảnh hàng triệu người dân xuống đường, rợp cờ đỏ sao vàng ăn mừng chiến thắng của các đội tuyển không chỉ là cảm xúc thể thao, mà còn thể hiện sinh động tinh thần đoàn kết, niềm tin và khát vọng khẳng định vị thế Việt Nam.

Cùng với đó là tính nhân văn, giáo dục của thể thao, hướng tới phát triển con người toàn diện, nơi mỗi thành tích không chỉ là nỗ lực của cá nhân VĐV, mà còn là kết quả của sự chung tay từ gia đình, HLV, nhà quản lý và toàn xã hội.

* Từ thành tựu đạt được cũng như nỗi trăn trở của những người làm công tác chuyên môn, ngành thể thao đã rút ra được bài học kinh nghiệm gì để chuẩn bị cho mục tiêu xây dựng nền TDTT Việt Nam hiện đại, chuyên nghiệp và bền vững trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước?

Trước hết, bài học xuyên suốt là phải đặt con người ở vị trí trung tâm của sự phát triển. Dù ở thể dục thể thao quần chúng hay thể thao thành tích cao, đầu tư cho TDTT thực chất là đầu tư cho sức khỏe, chất lượng nguồn nhân lực và tương lai của quốc gia. Điều này đòi hỏi các chính sách phải hướng tới phát triển con người toàn diện, bảo đảm môi trường tập luyện, thi đấu lành mạnh, nhân văn và bền vững.

Thứ hai, thực tiễn cho thấy thể thao thành tích cao không thể phát triển theo chiều rộng, dàn trải, mà cần có chiến lược dài hạn, trọng tâm, trọng điểm. Việc lựa chọn môn thể thao, nội dung thi đấu mũi nhọn phải dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với đặc điểm thể chất người Việt Nam, điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước và xu thế phát triển của thể thao thế giới.

Thứ ba, là đổi mới tư duy quản lý và tổ chức hoạt động thể thao. Ngành TDTT cần chuyển mạnh từ tư duy bao cấp sang tư duy quản trị hiện đại, lấy hiệu quả và chất lượng làm thước đo, đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực của toàn xã hội, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để tiếp cận những mô hình, kinh nghiệm tiên tiến.

Thứ tư, phát huy vai trò của thể thao như một kênh kết nối ngoại giao, thúc đẩy du lịch, lan tỏa hình ảnh đất nước, con người và bản sắc văn hóa Việt Nam ra thế giới, qua qua đó góp phần tăng cường quan hệ hữu nghị, thu hút du khách, đầu tư quốc tế và nâng cao vị thế quốc gia trong hội nhập quốc tế.

Thứ năm, sự phát triển bền vững của thể thao phải gắn chặt với khoa học - công nghệ và y sinh học thể thao. Công tác huấn luyện, tuyển chọn, đánh giá, phòng chống chấn thương, phục hồi, dinh dưỡng và tâm lý thi đấu cần được thực hiện trên nền tảng khoa học, thay vì chủ yếu dựa vào kinh nghiệm như trước đây.

Cuối cùng, ngành TDTT rút ra bài học sâu sắc về chăm lo toàn diện cho VĐV và HLV không chỉ trong thời gian thi đấu đỉnh cao mà cả quá trình đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp sau khi giải nghệ.

* Dưới góc độ thể thao thành tích cao, tính từ SEA Games 22 vào năm 2003 đến nay, thể thao Việt Nam luôn có một vị trí vững chắc và ổn định trong Top 3 quốc gia đứng đầu khu vực Đông Nam Á. Song để nâng tầm thành tích tại đấu trường ASIAD và tấn công mạnh mẽ hơn vào Olympic, thể thao Việt Nam cần phải thực hiện tốt những nhiệm vụ nào, thưa ông?

Thể thao Việt Nam vẫn còn khoảng cách nhất định so với các cường quốc thể thao châu Á về thể hình, thể lực, chiều sâu lực lượng, kinh nghiệm thi đấu quốc tế, cũng như mức độ ứng dụng khoa học - công nghệ trong huấn luyện.

Trước yêu cầu đó, ngành thể dục thể thao đã và đang triển khai chiến lược phát triển đồng bộ, dài hạn, tập trung vào một số nhóm giải pháp trọng tâm:

- Đầu tư có trọng điểm vào các môn thể thao Olympic và ASIAD, đặc biệt là những môn đã có thành tích, đồng thời còn nhiều tiềm năng phát triển trong dài hạn. Việc tập trung nguồn lực theo hướng chọn lọc sẽ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư và tối ưu hóa khả năng cạnh tranh huy chương ở các đấu trường lớn.

- Chú trọng đào tạo VĐV trẻ và lực lượng kế cận, khai thác hiệu quả nền tảng từ phong trào thể thao quần chúng và thể thao học đường, qua đó tạo chiều sâu lực lượng, tránh tình trạng "đứt gãy" ở các môn trọng điểm.

- Ứng dụng khoa học thể thao, y học thể thao và công nghệ huấn luyện hiện đại, từ dinh dưỡng, phục hồi, đến phân tích dữ liệu thi đấu, nhằm nâng cao hiệu quả tập luyện và giảm thiểu rủi ro chấn thương.

- Xây dựng cơ chế, chính sách đủ mạnh để giữ chân, khích lệ và phát huy tối đa năng lực của VĐV, HLV tài năng. Khi họ được bảo đảm tốt về điều kiện tập luyện, đời sống và tương lai nghề nghiệp, thể thao Việt Nam mới có thể hình thành một lực lượng ổn định, sẵn sàng chinh phục những đỉnh cao hơn tại ASIAD và Olympic.

* Trong xu thế phát triển thể thao hiện nay trên thế giới, 2 trụ cột quan trọng được nhắc tới gồm con người và ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác huấn luyện, chăm sóc VĐV, thể thao Việt Nam có sự thay đổi căn bản nào so với giai đoạn trước đây để nâng cao thành tích trong thi đấu và liệu điều này có thể tạo ra những tín hiệu tích cực ngay tại ASIAD 2026?

Về yếu tố con người, tư duy phát triển VĐV đã có sự chuyển biến rõ rệt, từ cách làm mang tính kinh nghiệm sang tiếp cận lấy VĐV làm trung tâm. Công tác tuyển chọn, đào tạo ngày càng bài bản, không chỉ hướng tới thành tích trước mắt mà chú trọng phát triển lâu dài, toàn diện, từ thể lực, kỹ thuật, tâm lý thi đấu đến định hướng nghề nghiệp. Cùng với đó, đội ngũ HLV, chuyên gia từng bước được chuẩn hóa, nâng cao trình độ và mở rộng hợp tác quốc tế, góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện theo hướng chuyên nghiệp.

Song song với đó, ứng dụng khoa học - công nghệ trong thể thao đã có những bước tiến rõ rệt. Hiện nay nhiều đội tuyển đã áp dụng khoa học thể thao, y học thể thao và công nghệ huấn luyện hiện đại vào toàn bộ quá trình chuẩn bị chuyên môn, từ xây dựng giáo án cá thể hóa, kiểm soát tải lượng vận động, dinh dưỡng, phục hồi chức năng đến phân tích dữ liệu kỹ - chiến thuật và phòng ngừa chấn thương. Qua đó, VĐV duy trì phong độ ổn định và đạt trạng thái thể lực tối ưu khi bước vào các giải đấu.

Thể thao Việt Nam tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị chuyên dụng, đẩy mạnh các chương trình tập huấn dài hạn ở nước ngoài và tham gia nhiều giải đấu quốc tế chất lượng cao. Đặc biệt, năm 2025, Cục Thể dục thể thao Việt Nam đã trình ban hành và đang triển khai Đề án Chuyển đổi số trong lĩnh vực TDTT, tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu VĐV, phát triển hạ tầng, nền tảng số và ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm hỗ trợ chuyên môn sâu.

Nhờ những đổi mới, thể thao Việt Nam kỳ vọng tạo những tín hiệu tích cực tại ASIAD 2026 và xây dựng nền tảng vững chắc để tiếp tục vươn xa trong tương lai.

* Trong không khí phấn khởi của mùa xuân mới với cột mốc đáng nhớ tròn 80 năm thể thao Việt Nam hình thành và phát triển, ông muốn gửi thông điệp gì tới các VĐV, HLV, nhà quản lý và người hâm mộ cả nước?

Nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026 - thời khắc ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Ngày Thể thao Việt Nam, tôi muốn gửi lời tri ân sâu sắc tới các thế hệ VĐV, HLV, cán bộ quản lý thể thao - những người đã và đang âm thầm cống hiến cho màu cờ sắc áo của Tổ quốc.

Bước sang chặng đường mới, tôi tin tưởng rằng với truyền thống vẻ vang 80 năm, cùng sự chung sức, đồng lòng của toàn xã hội, thể thao Việt Nam sẽ tiếp tục đổi mới, phát triển bền vững, góp phần xây dựng con người Việt Nam khỏe mạnh, tự tin, bản lĩnh và hội nhập, vì một đất nước ngày càng hùng cường trong kỷ nguyên mới.

* Xin trân trọng cảm ơn ông Nguyễn Danh Hoàng Việt về cuộc trao đổi.